EN
TR
Konu : KGM Mülkiyetindeki ve Kullanımındaki Taşınmazların İdaresi
İÇ GENELGE
2018/ E. 10
Karayolları Genel Müdürlüğünün mülkiyetindeki taşınmazlar ve kullanımındaki alanlar ile üzerindeki tesislerin kamu hizmetlerini aksatmayacak şekilde gelir getirici mahiyette değerlendirilmesi; 30/05/2018 tarihli ve 30436 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Karayolları Genel Müdürlüğünün Mülkiyetindeki Taşınmazlar ile Kullanımındaki Alanların İdaresine İlişkin Yönetmelik” hükümleri uyarınca aşağıda belirtilen esaslara göre uygulanacaktır.
A) KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN MÜLKİYETİNDEKİ (TESCİLLİ) TAŞINMAZLARLA İLGİLİ İŞLEMLER
Bölgesince (otoyollara ait hizmet tesis alanları ile bakım ve tünel işletme alanları hariç) uygun görülerek satış, kiraya verme, devir, trampa, kullanma izni, irtifak hakkı vb. işlemlerine yönelik talepte bulunan başvuru sahibi;
-Kamu kurum ve kuruluşu ise;
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 30 uncu maddesi kapsamında (kamu yararı kararı olması halinde) bedeli karşılığında devir ve irtifak hakkı işlemleri, aynı kanunun 26 ıncı maddesi uyarınca trampa işlemleri (İhtiyaç duyulması halinde protokol düzenlenerek) yürütülür.
-Özel hukuk gerçek ve tüzel kişileri ise;
Genel Müdürlük Olur’u doğrultusunda, yönetmeliğin 26. ve 30. maddesinde belirtilen istisnalar hariç 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca satış, kiraya verme vb. işlemler yürütülür.
Satış, kiraya verme, devir, trampa, irtifak hakkı, kullanma izni vb. işlemlere konu edilecek taşınmazla ilgili olarak Taşınmaz Değerlendirme Komisyonunca hazırlanan ve Taşınmazlar Başmühendisliğine teslim edilen Taşınmaz Değerlendirme Raporu ile 2013/7 sayılı Kamulaştırma Kanunu Uygulamaları konulu İç Genelgede belirtildiği şekilde tanzim edilen Bedel Tespit Raporları, 2012/3 sayılı Taşınmazlara İlişkin Satış, Kira, Devir ve Talepler konulu İç Genelgede belirtilen Bölge Ortak Raporu ile taşınmaza yönelik bilgi ve belgeler Genel Müdürlüğe gönderilir.
Taşınmazlar Dairesi Başkanlığı, ilgili Daire Başkanlıklarının görüşleri ile 2013/7 sayılı İç Genelgenin “Raporların Değerlendirilmesi ve Uygulaması” başlıklı bölümünde belirtilen, Bedel Tespiti uygunluk görüşünü de alarak nihai değerlendirme kararının oluşturulabilmesi için Genel Müdürlük Makamından Olur alır.
1- TAŞINMAZ DEĞERLENDİRME KOMİSYONUNUN KURULUMU VE ÇALIŞMALARI
Taşınmaz Değerlendirme Komisyonu; 6001 sayılı Kanun ve Karayolları Genel Müdürlüğü Mülkiyetindeki Taşınmazlar ve Kullanımındaki Alanların İdaresine İlişkin Yönetmelik uyarınca taşınmazların hangi yöntemle ( Satış, kiraya verme, devir, irtifak hakkı vb.) değerlendirileceğini tespit etmek üzere Taşınmaz Değerlendirme Komisyonu kurulur.
Komisyon, Taşınmazlar Başmühendisliğinin teklifi ve Bölge Müdürünün onayı ile Bölge Müdür Yardımcısı başkanlığında ilgili Başmühendisliklerden, en az beş asil beş yedek üyeden ve tek sayıda kişiden oluşur.
Değerlendirilecek taşınmazların sahipleri ile bunların usul ve füruu, karı-koca, üçüncü derece dâhil kan ve sihri hısımları ve mal sahipleri ile menfaat ortaklıkları olanlardan komisyon üyesi seçilemez.
Komisyona yardımcı olmak üzere, kararlara katılmamak şartıyla, Taşınmazlar Başmühendisliği tarafından gereği kadar personel görevlendirilebilir.
Her yılın ocak ayının ilk haftasında Bölge Müdürlük Olur'u ile belirlenen komisyon üyelerinin adını, soyadını ve unvanını belirten listeler, Genel Müdürlüğe gönderilir.
Genel Müdürlük bünyesinde de Merkez Değerlendirme Komisyonu oluşturulur. Bu komisyon Taşınmazlar Dairesi Başkanlığının teklifi ve Genel Müdürün onayı ile Genel Müdür Yardımcısı başkanlığında ilgili Daire Başkanlıklarından, en az beş asil beş yedek üyeden ve tek sayıda kişiden oluşur.
Taşınmaz Değerlendirme Komisyonunda görev alan personel, değerlendirilecek taşınmazla ilgili Bedel Tespit Komisyonunda görev alamaz.
Taşınmazın kadastro, imar durumu, büyüklüğü, iş yerlerine, meskûn yerlere yakınlığı ve ulaşım durumu, belediye hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, bitki örtüsü, toprak cinsi ve yapısı, en iyi kullanım alternatiflerini de göz önünde bulundurarak yapılan tetkikler sonucunda taşınmazın satış, kiraya verme, devir, irtifak hakkı ve benzeri yöntemlerden hangisi ile değerlendirileceği konusunda, Komisyon tarafından hazırlanan Taşınmaz Değerlendirme Raporu imzalandıktan sonra diğer işlemleri yürütmek üzere Taşınmazlar Başmühendisliğine gönderilir.
2- TAŞINMAZIN DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
Taşınmazlar Başmühendisliğince değerlendirmeye konu taşınmazların;
-Mülkiyet durumu (tescilli, tahsisli orman vasıflı veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup olmadığı) Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünden.
-İlgili kurumlardan imar kullanım kararı.
-3621 sayılı Kıyı Kanunu kapsamında bulunup bulunmadığı Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünden,
- 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında olup olmadığı İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünden.
- 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu uyarınca milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanları içinde kalıp kalmadığı ilgili Bakanlığın taşra teşkilatından.
- 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanununa göre uygulama alanı ilan edilen bölgelerde kalıp kalmadığı ilgili Bakanlığın taşra teşkilatından,
- 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu kapsamında kalıp kalmadığı ilgili kurululardan,
yazılı olarak araştırılarak belgelenir.
Ayrıca taşınmazın;
-Kamulaştırma amacı ile imar planı mevcut değilse vazgeçme kararını müteakip ihdasen KGM adına tescilinin yapılıp yapılmadığının.
-Kamulaştırma amacı doğrultusunda veya İdarenin başka bir ihtiyacına yönelik kullanımının söz konusu olup olmadığının,
-Şehir merkezlerinde kalıp kalmadığı ve mevcut haliyle kullanılması halinde çevre güvenliğini tehdit edip etmediği, görüntü ve gürültü kirliliğine sebep olup olmadığının (Patlayıcı madde depo sahaları, asfalt tankları vb.),
-Üzerindeki mevcut tesislerin onarılması veya yeniden yapılması durumunda, onarım ve yeniden yapım maliyeti kıyaslanarak, maliyet açısından uygun olup olmadığının,
-Konumu itibariyle hizmetleri etkin ve verimli bir şekilde yerine getirip getirmediğinin,
-İmar planı kullanım kararma göre değerlendirilip değerlendirilemeyeceğinin,
tespiti yapılır.
Konuya ilişkin bilgi, belge ve ilgili Başmühendislik görüşleri Taşınmaz Değerlendirme Komisyonuna iletilir.
3-SATIŞ VE ÖDEMEYE İLİŞKİN HUSUSLAR
2886 sayılı kanunun 51 inci maddesinde belirtilen parasal tutarlar dikkate alınarak;
a) Uygulama imar planı sınırları dışında kamulaştırma yoluyla elde edilen taşınmazlardan satışı İdarece uygun görülen ve talep sahibi kamulaştırma öncesi maliki veya yasal mirasçısı ise,
b) İdaremize ait taşınmaz için uygulama imar planında tevhit şartı varsa tevhide konu diğer taşınmaz malikinin talep etmesi halinde,
c) İdare dışında tek paydaşı olan satışa konu taşınmazdaki paydaşın payının yüzde seksen ve üzerinde olması halinde;
taşınmazlar pazarlıkla satışa konu edilebilir.
Taşınmazın tahmini satış bedeli, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 45 inci maddesine göre her yıl Merkezi Yönetim Bütçe Kanunuyla belirlenen parasal sınırın dörtte birinin üstünde olanlar taksitli satışa konu edilebilirler. Taksitle ödeme halinde, satış bedelinin en az dörtte biri (1/4) peşin, kalan tutar ise en az üçer aylık dönemlerde, en fazla iki yılda, eşit taksitle ödenir. Alacağın kalan kısmına kanunî faiz uygulanır.
Taksit ödeme işlemleri tamamlandıktan sonra taşınmazın tapuda devir işlemleri gerçekleştirilir. Ancak müşterinin talebi halinde satış bedelinin dörtte biri (1/4) peşin ödendikten sonra kalan tutar ve kanuni faiz tutarı kadar teminat mektubu verilmesi şartıyla tapuda devir işlemi yapılabilir.
4-KİRAYA VERME VE ÖDEMEYE İLİŞKİN HUSUSLAR
İdarenin mülkiyetindeki taşınmazlar ve/veya üzerinde yer alan her türlü sabit tesislerin tamamı veya müstakil bölümleri gerekli koşulların belirlenmesi kaydıyla kiraya konu edilebilir.
Tescilli taşınmazların kira süresinin üç yıldan fazla olması halinde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının izni alınır. Kira süresi on yıldan çok olamaz Otoyol hizmet tesisleri hariç taşınmazlar üzerinde sabit tesis yapılamaz. Taşınmazlar veya tesisler için belirlenen yıllık kira bedeli; 2886 sayılı kanunun 45 inci maddesine göre her yıl Merkezi Yönetim Bütçe Kanunuyla belirlenen parasal sınırın yüzde birine (%1) kadar ise; tek seferde, bu değerin üstünde ise; tek seferde veya altı aylık veya üç aylık dilimler halinde ödenir. İlk yıl için kira bedelinin dörtte biri (1/4) sözleşme düzenlenmesinden önce tahsil edilir.
İdarenin kiraya verdiği tescilli taşınmaz ve/veya üzerindeki tesis (Otoyol Hizmet Tesisleri hariç), kiracının talebi ve İdarenin izni ile üçüncü kişilere alt kiracı olarak verilebilir. Kiracı; kira bedeli ile birlikte alt kiracıdan elde edeceği bedel farkının yarısını da İdareye öder.
Yönetmelik kapsamında tüm sözleşme ve protokoller TL olarak yapılarak yürütülür.
Satış ve kiraya verme işlemleri; Taşınmazlar Dairesi Başkanlığınca hazırlanan tip şartname ve sözleşmeleri uyarınca yürütülür. Ayrıca, her ödeme dönemi için KDV tahsilatı yapılır.
B) KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜNÜN KULLANIMINDAKİ ALANLARLA İLGİLİ İŞLEMLER
Otoyol ve yol inşaat ve emniyet sahası tesis etmek amacıyla kamulaştırılarak yola terk edilen taşınmazlar ile tahsisi alınan Hazine taşınmazları için aşağıdaki işlemler yürütülür.
İdaremize İzin-irtilak tesis edilen orman vasıflı kiraya veya kullanma iznine konu taşınmaz veya alanların; (yine amacı doğrultusunda olmak şartıyla; Orman İdaresinin söz konusu tasarrufa ilişkin uygunluk görüşü alınarak) kira veya kullanma izin bedelinin yüzde ellisi (Orman Kanunu 18. md) ilgili İdarece bildirilen hesap numarasına yatırılır (Yap İşlet Devret Modeli çerçevesinde yapılan işler mevzuatı kapsamında değerlendirilir).
Maliye Hazinesi adına kayıtlı (Orman vasıflı olmayan) taşınmazlarda (yol hariç) ise; uygunluk görüşüne müteakip bedel ve/veya hisse bedeli Hazine adına yatırılır. (Ek:1)
1-KİRAYA VERME İŞLEMLERİ
-Yapım çalışmaları devam eden kesimlerden şantiye sahası yapımı amacıyla talep edilen ve İdarece uygun görülen alanlar,
-Kamulaştırma sınırları içerisinde olmakla birlikte İdarece uygun görülen alanlar ile köprü, viyadük, tünel ve benzeri yapıların alt ve/veya üstünde yer alan, ancak yol ve trafik güvenliği yönünden engel teşkil etmeyen alanlar.
- İdarenin kullanımındaki alanlar üzerinde yer alan her türlü sabit tesislerin tamamı veya müstakil bölümleri,
kiraya konu edilebilir. Kira süresi, bedel tespiti ile ödemeye ilişkin hususlar için A-4 maddesinde belirtilen hükümler uygulanır.
Devlet ve İl yolları kapsamında yapılan kiraya verme işlemleri Taşınmazlar Dairesi Başkanlığınca, Otoyol kamulaştırma sınırları içerisinde bulunan alanlardaki reklam levhası, baz istasyonu ve benzeri tesislerin kiraya verme işlemleri de İşletmeler Dairesi Başkanlığınca yürütülür.
Yıllık kira bedeli; 2886 sayılı Kanunun 45 inci maddesine göre her yıl Merkezi Yönetim Bütçe Kanunuyla belirlenen parasal sınırın %1'ine kadar ise; tek seferde, bu değerin üstünde ise; tek seferde veya altı aylık veya üçer aylık dilimler halinde ödenebilir. İlk yıl için kira bedelinin dörtte biri (1/4) sözleşmesi düzenlenmeden önce ödenir.
İdarenin kiraya verdiği taşınmaz ve/veya üzerindeki tesis (otoyol hizmet tesisleri hariç), kiracının talebi ve İdarenin izni ile üçüncü kişilere kiraya verilebilir. Bu durumda kiracı, ödeyeceği kira bedeli ile birlikte alt kiracıdan elde ettiği fark gelirin yarısını İdareye öder.
2- OTOYOL HİZMET TESİSLERİNİN KİRAYA VERİLMESİ İŞLEMLERİ
Yap İşlet Devret sözleşmelerinin işletme süresi sonunda idareye devredilecek otoyol hizmet tesisleri ile mevcut otoyol hizmet tesisleri 2886 sayılı Kanun hükümleri uyarınca ihale yoluyla kiraya verilebilir.
Kiraya verilen otoyol hizmet tesislerinin üçüncü kişilere kiraya verilmesinden elde edilecek gelirler, şartname ve sözleşmesinde belirlenen oranda tahsil edilir.
Otoyol hizmet tesisleri projesi kapsamında baz istasyonu yoksa yapılacak baz istasyonu vb. tesisler hizmet tesisleri kapsamında değerlendirilemez, tasarruf hakkı İdareye aittir.
Bu işlemler İşletmeler Dairesi Başkanlığınca yürütülür.
3- ENİNE-BOYUNA GEÇİŞ VE KULLANMA İZİNLERİ İLE İLGİLİ İŞLEMLER
Karayolu sınır çizgisi içinde kalan;
a) Yer altı ve yer üstü (havai) her türlü iletim, ulaşım ve taşıma (ulaşım, enerji, haberleşme, su, atık su. petrol, doğalgaz, altyapı ve benzeri) hatlarının geçmesi durumunda yol geçiş iznine tabi olan alanlar,
b) Baz istasyonu, radyo link tesisi ve benzeri ses, görüntü ve data aktarımına yarayan elektronik haberleşme cihazları ile alt yapı niteliğinde bulunan kule, direk, kulübe konteynır. enerji nakil hattı, trafo, fiber optik gibi tesisler ile bu tesisler için ihtiyaç duyulan alanlar,
İdarece uygun görülmesi halinde protokolle kullanma iznine konu edilir.
Karayolundan enine ve boyuna geçiş izni talebinde bulunan başvuru sahibince; izin sahasının üzerinde gösterildiği uygun ölçekli (1/1000, 1/2000 veya 1/5000) vaziyet planı veya talep edilen tesisi gösterir plan, proje vb. izin alanının 1/1000 ölçekli hâlihazır haritası ve varsa onaylanmış imar planı, geçiş yapılacak sahaya yönelik varsa diğer bilgi ve belgeler ile birlikte KGM'ye müracaat edilir.
Kullanma izin bedeli ödemelerinde; Kanunlardaki ve diğer ilgili mevzuatlardaki özel hükümler saklıdır. Bedel ödemekten muaf olan kurum ve kuruluşlar belge ibraz etmekle yükümlüdür.
Boyuna Geçiş İzinlerinde; aşağıda belirtilen ücretler tahsil edilir.
1- Kullanma İzin Bedeli: Bu bedel, boyuna geçilecek alanın toplam rayiç bedelinin %20 sinden az olamaz ve bir seferde veya yıllık dilimler halinde 4 eşit taksitle alınır. Taksitle ödeme halinde, ödeme tutarlarına Türkiye İstatistik Kurumunca yayınlanan Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE- bir önceki yılın aynı ayma göre yüzde değişim) oranında vade farkı uygulanır.
2- Teknik Danışmanlık ve Kontrollük Bedeli: Boyuna geçiş yapılacağı sırada işin kontrol ve denetimi için İdare tarafından verilecek hizmetin bedelidir. Bu bedel uygulama yılı için belirlenen bedel üzerinden hesaplanarak defaten alınır.
Zorunlu hallerde kamulaştırma koridoru içerisinde verilen boyuna geçiş izinlerinde yukardaki ücretlere ilave olarak Yol Geçiş bedeli de alınır.
Enine Geçiş İzinlerinde; aşağıda belirtilen ücretler tahsil edilir.
1- Kullanma İzin Bedeli: Enine geçiş için kullanılacak alanın rayiç bedelinin %20 sinden az olamaz ve bir seferde alınır.
2- Yol Geçiş Bedeli: Enine geçiş yapılacak yol kesiminin fiziken bozulması halinde bu bedel;
Otoyollarda güncel yapım maliyeti (enine geçiş alanı x yol birim maliyeti) Yol Geçiş Bedeli olarak, Devlet ve İl yolları için 2016/8 sayılı İç Genelge dikkate alınarak hesaplanır. Hesaplanan yol geçiş bedeli teknik danışmanlık ve kontrollük bedeli ile birlikte alınır.
Yol geçiş bedeli; yolun fıziken bozulmaması halinde sadece teknik danışmanlık ve kontrollük bedeli üzerinden tespit edilir.
Enine-Boyuna Geçişler ile Kullanma İzinleri (baz istasyonu, kule, direk, kulübe konteynır, enerji nakil hattı, trafo, fiber optik vb.) İçin Özel Hususlar
Talep sahibi tarafından yatırılan başvuru bedelleri;
- Protokolün onaylanmaması halinde ilgilisine iade edilir.
- Protokolün onaylanmasının ardından talep sahibi tarafından işe başlanılmadan vazgeçilen protokollerde, KGM hesabına yatırılan bedelden 5 adet teknik danışmanlık ve kontrollük bedeli düşülerek kalan bedel iade edilir.
- İşe başlanılması akabinde talep sahibinden kaynaklanmayan nedenlerden dolayı işten vazgeçilmesi halinde; İdareye yatırılan bedellerin tamamı iade edilir.
- Talep sahibinin kusurundan kaynaklanarak İdarenin tek taraflı protokolü iptal etmesi halinde herhangi bir bedel iadesi yapılmaz.
Enine-boyuna geçişler ve kullanma izni için hazırlanan protokoller Genel Müdürlükçe onaylandıktan sonra yürürlüğe girer. İzinlere yönelik işlemler; Otoyol güzergahı sınırları içinde ise İşletmeler Dairesi Başkanlığınca, Devlet ve İl yolu güzergahı sınırları içinde ise Tesisler ve Bakım Dairesi Başkanlığınca, yapımı devam eden yol güzergahı içinde ise Yol Yapını Dairesi Başkanlığınca yürütülür.
Ayrıca; Otoyol Hizmet Tesisi veya yol yapım bakım ve işletmesine yardımcı tesislerin yer seçiminde;
Orman Kanunu kapsamında irtifak hakkı tesis edilecek veya kamulaştırılacak alanlar; öncelikle imar planı ve mevzuatı yönüyle de incelenerek uygun alan olup olmadığı araştırılmalı (Su koruma havzası, doğal sit, tarihi sit vb.), her türlü tasarruf ve izin işlemleri öncesinde de mülkiyet yönüyle bilgi edinildikten sonra izin veya kiraya verme işlemlerinin yürütülmesine özen gösterilmelidir.
Bu genelgenin yayımı tarihi itibariyle 19.08.2014 tarihli ve 2014/10 sayılı İç Genelge yürürlükten kaldırılmıştır.
Ancak ihale ilanı yapılmış veya protokolü onaylanmış işler için "Karayolları Genel Müdürlüğü Tasarrufundaki Taşınmazların Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik” ve 2014/10 sayılı KGM Tasarrufundaki Taşınmazların Değerlendirilmesi konulu İç Genelge hükümleri uygulanır.
Bilgilerini ve gereğini rica ederim.
