Seri No:6 Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği

1.7.1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 14, 15, 16, 17, 18, 19 ve 22 nci maddeleri, kanuna bağlı (1) sayılı tablo ve (2) sayılı tablonun V inci bölümü Finansman Kanununun 94, 95, 96, 97, 98, 99, 100, 101, 102 ve 103 üncü maddeleri ile değiştirilmiştir.

Kanunun 94 üncü maddesi ile, 488 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde yapılan değişiklikle (Iskonto ve iştira senetleri taahhütnamesi), diğer adıyla dispans da mezkûr 11 inci maddenin şümulüne sokulmakta böylece müşterilerinin bankalara verdikleri bu kabil kâğıtlarda belli para gösterilmesi ve buna göre de kâğıtların nispî Damga Vergisine tabi tutulması gerekmektedir. Aslında dispans ikrazatla ilgili bir taahhütname olarak zaten 11 inci maddenin kapsamı içine girmekteydi. Yapılan değişiklikle bu cihet daha da açıklığa kavuşturulmuş, doğması muhtemel tereddütler önlenmiştir.

Kanunun 95 inci maddesi ile mukavelenamelerin müddetinin uzatılması halinde aynı miktar veya nispette vergiye tabi tutulması öngörülmektedir.

488 Sayılı Kanunun 14 üncü maddesine eklenen fıkra ile, mukavelenamelerin müddetinin uzatılması halinde belli parayı ihtiva edenlerin tekrar nispî, belli parayı ihtiva etmeyenlerin ise yine maktu vergiye tabi tutulmaları sağlanmış bulunmaktadır. Tatbikatta tereddütlere sebep olan bu konu böylece açıklığa kavuşturulmuştur.

Kanunun 96 ncı maddesi ile, Bakanlığımıza 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ile ödeme şekilleri konusunda verilen yetki genişletilmiş bulunmaktadır.

Bu fıkra hükmüne göre, Bakanlığımız ödeme şekillerinin hangi işlemler için ve ne suretle uygulanacağını re'sen tespit edebilecektir. Kâğıtları düzenleyenler bir talepte bulunmasalar bile Bakanlığımız belirli kâğıtlar için yine belirli ödeme şekilleri tespit edebilecek, kâğıdı düzenleyenlerin bu yönden muvafakatının alınmasına lüzum ve mahal kalmayacaktır.

Kanunun 97 nci maddesi ile, noterde düzenlenecek kâğıtların Damga Vergisinin pul yapıştırılması şekliyle ödenmesi, halinde pulların kâğıtların noterde kalan kopyalarına yapıştırılması hükme bağlanmıştır.

488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 16 ncı maddesine eklenen bu fıkra, damga vergisinin kâğıtların asıllarına pul yapıştırılması şekliyle ödenmesi hakkındaki ana prensibin istisnasını teşkil etmektedir.

Bundan böyle noterde düzenlenecek kâğıtların damga vergisi mükellefiyeti, kâğıtların asıllarına pul yapıştırılması suretiyle yerine getirilmeyip bu kâğıtların noterde kalacak kopyalarına pul yapıştırılmak suretiyle yerine getirilecektir.

Bu madde ile, noterde düzenlenecek kâğıtların vergi mükellefiyetinin noksansız ve zamanında yerine getirilip getirilmediğinin Adliye Müfettişleri ve Bakanlığımız inceleme elemanlarınca tetkik ve kontrolü sağlanmış bulunmaktadır.

Kanunun 98 inci maddesi, Bakanlığımıza 488 sayılı Kanunun 17 nci maddesinde yazılı kâğıtlarla diğer kâğıtların vergisini basılı damga konulması şekliyle ödetmeye yetki vermiştir.

Maddeye eklenen bu fıkra hükmüne göre, Bakanlığımız her hangi bir kâğıdın damga vergisini kâğıtları düzenleyenlerin talebi veya muvafakati olup olmadığına bakmaksızın basılı damga vurdurmak suretiyle ödettirebilecektir. Daha açık bir ifadeyle bu fıkra, Bakanlığımıza re'sen kullanabileceği bir yetki tanımıştır.

Kanunun 99 uncu maddesi, Bakanlığımıza lüzum göreceği kâğıtların vergisini makbuz verilmesi şekliyle ödetme hususunda yetki vermektedir.

Kanunun 100 üncü maddesi ise, yine Bakanlığımıza lüzum gördüğü hallerde vergiyi istihkaktan kesinti yapılması şekliyle ödetme yetkisini tanımıştır.

Her iki madde ile 488 sayılı Kanunun ilgili maddelerine eklenen fıkraları kanunun 98 inci maddesiyle sevk olunan hükme mütenazır olarak konulmuştur. 98 inci maddenin açıklanmasında belirtildiği üzere, bu bakımdan Bakanlığımıza tanınan yetki mutlaktır. Bakanlığımız bu yetkisini vergiye konu olan kâğıtları düzenleyenlerin muvafakatına bakmaksızın kullanılabilecektir.

Kanunun 101 inci maddesi ile, makbuz karşılığı ödemelerde ödeme zamanı tayin ve tespit edilmiştir.

Mezkûr madde, makbuz mukabili ödeme zamanlarını iki kısımda tanzim etmektedir. Birinci hâl, kâğıtları düzenleyenlerin talepleri üzerine Bakanlığımızca müsaade verilmesi halinde ödeme zamanı, ikinci ise, Bakanlığımızın vergisini makbuz mukabili ödetmeye lüzum gördüğü kâğıtlarla ilgili ödeme zamanıdır

1. Bakanlığımızın müsaadesine bağlı olarak verginin makbuz karşılığında ödenmesinde, müsaade alacak mükelleflerin, vergiye konu teşkil eden kâğıtların vergi mükellefiyeti daha doğmadan, diğer bir ifadeyle kâğıtlar tekemmül ettirilmeden, Bakanlığımızca müracaat etmeleri ve gerekli müsaadeyi almaları gerekir. Aksi halde vergi ziyaı sebebiyle 213 sayıl Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre adlarına cezalı tarhiyat yapılması icap eder.

a) Bakanlıktan münferit bir kâğıt için müsaade almış olan mükellefler, müsaadeye konu teşkil eden kâğıdın vergisini 488 sayılı Kanunun değişik 22 nci maddesinin b/aa-fıkrası hükmüne göre, kâğıdın düzenlendiği günü takip eden yedi gün içinde vergi dairesine yatıracaklardır.

b) Müsaadenin devamlı olarak ve belirli kâğıtlara şâmil olmak üzere verilmesi halinde, Bakanlığımız müsaade yazısının mükellefe tebliğ tarihinden itibaren, her ay zarfında düzenlenecek olan kâğıtların damga vergisi ertesi ayın yedinci günü akşamına kadar ilgili vergi dairesine ödenecektir.

2. Damga Vergisi Kanununun değişik 18 inci maddesi hükmüne müsteniden Bakanlığımızın lüzum göreceği kâğıtların damga vergini makbuz verilmesi şekliyle ödettirebileceği yukarıda belirtilmişti. Böyle hallerde Bakanlığımız müsaade yazısının mükellefe tebliği tarihinden itibaren her ay zarfında düzenlenecek olan kâğıtların damga vergisinin ertesi ayın yedinci günü akşamına kadar ilgili vergi dairesine yatırılacağı mezkûr 22 nci maddenin (C) bendiyle hükme bağlanmış bulunmaktadır.

Kanunun 102 nci maddesiyle 488 sayılı Kanuna bağlı (1) sayılı tablo yeniden düzenlenerek tabloda yer alan bazı kâğıtların vergi nispetleri günün para rayicine göre ayarlanmış, bazı kâğıtların nispetlerinde ise her hangi bir değişiklik yapılmayarak eski nisbetler aynen muhfaza edilmiştir. Diğer taraftan, bazı bölümlere açıklık getirmek maksadiyle yeni fıkralar eklenmiş, vergi mevzuu dışında kalan bazı nev'i kâğıtlar ise vergi mevzuuna alınmıştır.

488 sayılı Kanuna bağlı (1) sayılı tablonun 1- Akitlerle ilgili kâğıtlar bölümünün 1/d fıkrası, "Ekici ile alıcı arasında düzenlenen tütün alım satımı mukavelenameleri" şeklinde değiştirilmiştir.

Değiştirilen bu fıkra ile, taraflardan birisi ekici olmıyan kişiler arasında düzenlenen tütün alım ve satımı mukavelenameleri bu fıkranın kapsamına girmiyecek ve aynı bölümün 1/a veya 1/b fıkrası gereğince vergiye tabi tutulacaktır.

Aynı bölümün 4/c fıkrası da, "Ekici ile alıcı arasında düzenlenen tütün alım satımı ile ilgili rehin senetleri" olarak değiştirilmiş olup, değiştirilen bu fıkra ile taraflardan birisi ekici olmıyan kişiler arasında düzenlenen bu nev'i rehin senetleri de bu fıkranın kapsamı dışında bırakılmıştır.

Akitlerle ilgili kâğıtlar bölümün 3 numaralı fıkrasının sonuna, "şirket sermayesinin artırılması halinde artırılan meblâğa yukarıdaki nisbetler yeniden uygulanır ve âzami had yeniden nazara alınır." hükmü eklenmiştir.

Eklenen bu fıkra ile, şirket sermayesi artırıldığı takdirde artırılan meblâğa, evvelce ödenmiş vergiler nazara alınmadan 3 numaralı fıkradaki nisbetler yeniden uygulanacaktır. Sermaye artımı sebebiyle yalnız bu muamele için vergi miktarı 250 bin lirayı aştığı taktirde bu miktardan fazlası nazara alınmıyacak ve her muamele için âzami had ayrı ayrı uygulanacaktır. Evvelce de bu şekilde anlaşılmakta ve uygulanmakta olan mezkûr hükme bu kerre katiyet ve sarahat getirilmiş bulunmaktadır.

Bunu bir misâlle izah edelim:

damga vergisi alınması icabederken vergi miktarının 250 bin lirayı aşması sebebiyle fazla kısmı alınmayarak esas mukavelenamenin 250 bin lira damga vergisine tabi tutulması gerekecektir.

1. Akitlerle ilgili kâğıtlar bölümünün sonuna eklenen fıkra ile fesihnamelerin damga vergisine tabi olduğu açıkca belirtilmiştir.

Evvelce yürütülen tatbikatta fesihnameler atıf yaptığı kâğıt nazara alınarak nispî veya maktu damga vergisine tabi tutulmakta idi. Tereddütlere ve ihtilâflara yol açan bu durum tabloya eklenen hükümle açıklığa kavuşturulmuştur.

Bundan böyle, belli para ihtiva eden veya üzerinde belli para bulunan bir kâğıda atıfta bulunan fesihnameler binde 1 nisbetinde vergiye tabi tutulacak, belli para ihtiva etmeyen veya üzerinde belli para bulunmayan bir kâğıda matuf olan fesihnameler ise, 5 lira maktu damga vergisine tabi olacaktır.

(1) sayılı tablonun III -Ticarî işlemlerde kullanılan kâğıtlar bölümünün 2-d fıkrasına, kâr-zarar cetvelleri eklenerek bunların 10 lira vergiye tabi olduğu hükme bağlanmıştır.

Bundan böyle bilânçolar ve işletme hesabı hülâsaları gibi resmî dairelere ve bankalara ibraz edilen, kâr zarar cetvellerinin de 10 lira vergiye tabi tutulması gerekir.

IV _ Makbuzlar ve diğer kâğıtlar bölümüne eklenen 1/k fıkrası ile, icra dairelerince resmî daireler namına şahıslara ödenen paralar için düzenlenen makbuzlar binde 4 nispî vergiye tabi tutulmuştur.

Kanunun 103 üncü maddesi ile, 488 sayılı Kanuna bağlı (2) sayılı tablonun V - Kurumlarla ilgili kâğıtlar bölümüne 20 nci fıkra eklenmiştir.

Bu fıkra hükmüne göre, İktisadî Devlet Teşekküllerine ve sermayesinin yarıdan fazlası Devlete veya İktisadî Devlet Teşekkülerine ait olan Kamu İktisadî Teşebbüslerine Hazinece yapılacak ikrazlarâ ait işlemlerle ilgili kâğıtlar damga vergisinden muaf tutulacaktır.

Bilindiği üzere, aynı bölümün 1 numaralı fıkrasına göre, yukarıda sayılan daire ve idarelere Hazinece ödenmesi gereken sermaye, iştirak hissesi ve yardım ödeneklerinin ödenmesine ait kâğıtlar damga vergisinden muaf bulunmaktadır. Mezkür bölüme eklenen mezkûr 20 numaralı fıkra ile, bu nev'i daire ve idarelere veriler, borçlarla ilgili olarak düzenlenen kâğıtlar da muafiyetin şümulüne alınmış ve bu yönden mevcut boşluk doldurulmuştur.

Diğer taraftan, Finansman Kanunu'nun 115 inci maddesinde, bu kanunun... maddesinde yazılı (1) sayılı tablonun makbuzlar ve diğer kâğıtlar bölümünün 2/b pozisyonunda gösterilen vergi beyannamelerinden alınacak damga vergisinin bu kanunla artırılan hadlerine tekabül eden miktarları için 1970 malî yılında ceza uygulanmayacağı, belirtilmiş bulunmaktadır.

Finansman Kanununun, Damga Vergisi Kanununda yapılan değişikliklerle ilgili kısmının bir örneği ilişiktir.

Bilgi edinilmesi ve gereğinin ona göre ifası rica olunur.

SEKİZİNCİ KISIM

1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanununda yapılan değişiklikler.

MADDE 94

1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 11 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Belli para gösterme mecburiyeti,

MADDE 11

Cari hesap şeklinde açılan kredilerle her türlü ikrazata ait tahhhütname ve mukavelenameler iskonto ve iştira senetleri taahhütnamesi -Dispans- dahil) ve bunların temlik, yenileme, devir ve değiştirilmesine müteallik bütün kâğıtlarda ve keza matlupların devir ve temlikine ilişkin mukavelename ve temliknamelerde ikraz veya temlik edilen para miktarının veya âzami haddinin gösterilmesi mecburidir. Gösterilmediği takdirde bu kâğıtların her birinden alınması gereken damga vergisi ile cezası olayın meydana çıktığı tarihte, ilgili bulunduğu cari hesapta kayıtlı kredi veya ikrazat miktarına göre hesaplanır ve alınır.

Bu vergi ve cezanın ödenmesinde mukriz ve müstakrizlerle temlik eden ve adına temlik yapılan şahıslar ve müesseseler müteselsilen sorumludurlar.

MADDE 95

1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 14 ncü maddesinin ikinci fıkrasının sonuna aşağıdaki fıkra eklenmiştir :

Mukavelenamelerin müddetinin uzatılması halinde aynı miktar veya nisbette vergi alınır.

MADDE 96

Aynı kanunun 15 nci maddesinin sonuna aşağıdaki fıkra eklenmiştir :

Bu ödeme şekillerinin hangi işlemler için ne suretle uygulanacağını tesbite Maliye Bakanlığı yetkilidir.

MADDE 97

Aynı kanunun 16 ncı maddesinin 3 ncü fıkrasının sonuna aşağıdaki fıkra eklenmiştir :

Noterde düzenlenecek kâğıtların damga vergisinin pul yapıştırılması şekli ile ödenmesinde ise bu pullar kâğıtların noterde kalan kopyalarına yapıştırılır.

MADDE 98

Aynı kanunun 17 nci maddesinin sonuna aşağıdaki fıkra eklenmiştir :

Maliye Bakanlığı yukarıda yazılı olanların ve diğer kâğıtların vergisini basılı damga konulması şekliyle ödetmeye yetkilidir.

MADDE 99

Aynı kanunun 18 nci maddesinin sonuna aşağıdaki fıkra eklenmiştir :

Maliye Bakanlığı lüzum göreceği kâğıtların vergisini makbuz verilmesi şekliyle ödetmeye yetkilidir.

MADDE 100

Aynı Kanunun 19 uncu maddesinin sonuna aşağıdaki fıkra eklenmiştir:

Maliye Bakanlığı lüzum gördüğü hallerde vergiye istihkaktan kesinti yapılması şekliyle ödetmeye yetkilidir.

Aynı kanunun 19 ncu maddesinin sonuna aşağıdaki fıkra

MADDE 101

Aynı kanunun 22 nci maddesinin (b) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye (c) bendi eklenmiştir :

b) Maliye Bakanlığının müsaadesine bağlı hallerde, müsaade önceden alınmak kaydiyle :

aa) Müsaadenin münferit kâğıda tallûk etmesi halinde kâğıdın düzenlendiği günü takip eden 7 gün içinde,

bb) Müsaadenin devamlı olarak ve belirli kâğıtlara şamil olmak üzere verilmesi halinde bir ay zarfında düzenlenecek kâğıtların vergisi ertesi ayın 7 nci günü akşamına kadar.

c) Maliye Bakanlığının göstereceği lüzum üzerine makbuz verilmesi şekliyle ödeme yapılması hallerinde bir ay zarfında düzenlenecek kâğıtların vergisi ertesi ayın 7 nci günü akşamına kadar,

Vergi Dairesine ödenir.

MADDE 102

Aynı kanuna bağlı (1) sayılı, tablo yeniden düzenlenerek aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir :

(1) SAYILI TABLO

MADDE 103

Aynı kanuna ekli 2 sayılı tablonun V- Kurumlarla ilgili kâğıtlar bölümüne aşağıdaki 20 nci fıkra eklenmiştir.

20. İktisadî Devlet Teşekküllerine ve sermayesinin yarıdan fazlası Devlete veya İktisadî Devlet Teşekküllerine ait olan Kamu İktisadî Teşebbüslerine Hazinece yapılacak ikrazlara ait işlemlerle ilgili kâğıtlar.