Doğal ve Organik Kozmetik Bileşen ve Ürün İddialarına İlişkin Kılavuz Sürüm 1.0

Amaç

(1) Kozmetik Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesi gereğince piyasaya arz edilen bir kozmetik ürün, normal ve üretici tarafından öngörülebilen şartlar altında uygulandığında veya ürünün sunumu, etiketlenmesi, kullanımına dair açıklamalara veya üretici tarafından sağlanan bilgiler dikkate alınarak önerilen kullanım şartlarına göre uygulandığında, insan sağlığı açısından güvenli olmalıdır. Kozmetik Yönetmeliği’nin 10 uncu maddesinde yer alan “Etiketlerde, ürünlerin satış için sergilenmesinde ve reklamlarında kullanılan metin, isimler, ticari marka, resim, figüratif desenler veya diğer şekiller, ürünlerin gerçekte sahip olmadıkları nitelikler varmış gibi kullanılamaz. Ayrıca, bu yönde imada bulunulamaz.” ifadesi gereğince iş bu Kılavuz “organik” veya “doğal” ibareleri içeren kozmetik ürünlerin kapsamına, içeriklerine ve iddialarına ilişkin üreticilere yol göstermek amacıyla hazırlanmıştır.

Kapsam

(1) Bu Kılavuz, Kozmetik Yönetmeliği’nin 4 üncü maddesinde yer alan üretici tanımı vasfıyla piyasaya kozmetik ürün arz eden üreticiler için hazırlanmıştır.

Dayanak

(1) Bu Kılavuz; 23/05/2005 tarihli, 25823 sayılı Kozmetik Yönetmeliği’nin 6 ncı ve 10 uncu maddelerine istinaden hazırlanmıştır.

Tanımlar

(1) Bu Kılavuzda yer alan;

a) Doğal kozmetik bileşeni: Doğal kaynaklı hammaddelerden, doğal işleme yöntemlerine veya kriterlerine göre elde edilen kozmetik ürünlerin bileşimine giren maddeleri,

b) Doğal kozmetik ürün: Bileşiminin en az yüzde 95’inin doğal içerikli olduğu, bununla birlikte bu içeriğin doğal olma gerekliliklerini sağladığını kanıtlayan ancak organik olmasının gerekmediği kozmetik ürünü,

c) Doğal maddeler: Bitkisel, inorganik-mineral veya hayvansal kökenli (ölü omurgalılar hariç) ve bunların karışımları ve birbirleriyle “reaksiyon ürünleri”ni,

ç) Organik/ekolojik kozmetik bileşeni: Kozmetik ürün bileşimine giren organik tarım faaliyetleri esaslarına uygun olarak üretilmiş ham, yarı mamul veya mamul haldeki sertifikalı bileşeni,

d) Organik/ekolojik kozmetik ürün: Organik tarım faaliyetleri esaslarına uygun olarak üretilmiş ham maddeler kullanılarak, ham maddeden bitmiş ürüne kadar organik olma gerekliliklerini sağladığını kanıtlayan, ağırlıkça en az % 95’i organik üretimle elde edilmiş organik/ekolojik kozmetik bileşenlerinden oluşan bitmiş kozmetik ürünü,

ifade eder.

Genel Esaslar

(1) Doğal kozmetik ürünlerin bileşiminde, yalnızca doğal kaynaklı madde veya karışımlar kullanılabilir. (Formülasyon yardımcı maddeleri olan koruyucular ve doğal kaynaklı sentetik modifiye maddeler hariç.)

(2) Kozmetik ürünlerin bileşimine giren doğal maddelerin elde edilmesi aşamasında öncelikli olarak Tablo 1’de yer alan ekstraksiyon ajanları kullanılmalıdır.

(3) Aleuritik asit, biyoteknolojik olarak üretilmiş ham maddeler; konkretler (veya çiçek özütleri ve mumlar); fitik asit; tohumlardan, tahıl filizleri, meyve ve alglerden elde edilen hammaddeler; ipek; tannik asit; sabunlaşmayan bitkiler (ve bunları işlemek için) örneğin karotenoidler (ksantofiller dahil) ve tokoferoller; ursolik asit ve lanolin gibi maddelerin eldesinde son teknoloji tarafından önerilen başka bir seçenek yoksa diğer ekstrasyon ajanları ve çözücüleri kullanılabilir.

a) Bu ekstraksiyon ajanları ve çözücüler kullanımlarından sonra tamamen veya en azından belli bir ölçüye kadar uzaklaştırılmalıdır.

b) Ekstraksiyon ajanları ve çözücülerin etkin olmayan konsantrasyonlarda (teknolojik olarak kalıntıları engellenemeyen) bitmiş kozmetik üründe bulunmalarına müsaade edilmektedir.

c) Aromatik ve yapısında halojen içeren organik çözücüler ise kullanılmamalıdır.

(3) Doğal kozmetik üretimi için onaylanmış pH ayarlayıcı ve iyon değiştirici ajanlar olarak; pH değerini ve iyon değişimini ayarlamak için doğal ya da türetilmiş doğal asitlere ve bazlara ek olarak tercihen sodyum hidroksit veya potasyum hidroksit ve hidroklorik asit; başka bir seçenek yoksa inorganik asitler ve bazlar kullanılabilir.

(4) Doğal ve organik kozmetik ürünlerdeki organik bileşen yüzdesi hesaplanırken su ve mineraller hesaplamaya dahil edilmemelidir.

(5) Kozmetik ürünlerde kullanılan bitkisel, hayvansal veya mineral bileşenler, insan sağlığına zarar verecek kısımlar, safsızlıklar ve bulaşanları içermemelidir.

(6) Sentetik esanslar, antioksidanlar, sentetik yağlar (silikon yağları), etoksillenmiş ham maddeler, sentetik UV filtreleri gibi maddelerin veya karışımların (mikro veya nanopartiküller dahil) kullanılması önerilmemektedir.

(7) Sentetik doğala özdeş aroma/esans vb. maddeler doğal kabul edilmezler ve doğal iddiasıyla kullanılamazlar.

(8) Genetiği değiştirilmiş mikroorganizmalardan (GDO) elde edilen ürün bileşenleri kullanılmamalıdır.

(9) Aromatizanlar, parfümler ve vitaminlerin organik üretimle elde edilemediğinin kanıtlanması koşulu ile istisnai olarak organik olmayan üretim kaynaklarından elde edilmesi mümkündür.

(10) Doğal veya organik bitmiş kozmetik ürünler, kozmetik ürün bileşenleri veya karışımları sterilizasyon amacıyla iyonize radyasyona (radyoaktif radyasyon, x-ışını radyasyonu) maruz kalmamalıdır.

(11) Sentetik esansiyel yağlar veya kimyasal olarak modifiye edilmiş doğal maddelerin parfümlerde ve aromatik bileşimlerde kullanılmaları önerilmemektedir.

(12) Bir taşıyıcı vasıtasıyla topikal olarak uygulanan kozmetik ürünlerin (ıslak mendil, havlu, ped vs) doğal veya organik iddialarını taşıyabilmesi için, taşıyıcı vasıtanın da doğal veya organik kaynaklı olması gerekir.

(13) Doğal veya organik kozmetik ürünlerin yer alabileceği ambalajların mümkün ise doğal kaynaklardan elde edilmiş olması tercih edilir. Halojenlenmiş plastiklerin ambalaj malzemesi olarak kullanımı önerilmez.

(14) Organik kozmetik ürün bileşenleri elde etmede kullanımı önerilen fiziksel işlemler; ekstraksiyon (ekstranksiyon ajanları; su, etanol, gliserin, bitkisel yağlar ya da CO2 gibi doğal kaynaklı maddeler olmalıdır), öğütme, kurutma, distilasyon/buhar distilasyonu, süblimleştirme, sıkıştırma, adsorpsiyon işlemleri, dondurma, filtrasyon, eleme, santrifüj ve ultrasondur.

(15) Türevlendirme yoluyla oluşturulan doğal maddeler için izin verilen kimyasal reaksiyonlar; hidroliz (sabunlaşma dahil), nötralizasyon, suyun elimine edilmesi ile kondensasyon, esterleşme, transesterifikasyon, hidrojenasyon, hidrojenoliz, dehidrojenasyon, glikozidasyon, fosforilasyon, sülfatasyon, açilasyon, amidasyon, oksidasyon (oksijen, ozon ve peroksitler ile) ve pirolizdir.

Doğal ve Organik Kozmetiklerin İçerebileceği Bazı Yardımcı Maddeler

(1) Organik kozmetik ürün bileşiminde yer alabilen bazı maddelere ait özelliklere aşağıda yer verilmiştir.

a) Su: Organik kozmetik ürün üretiminde kullanılan su, içme suyu kalitesinde olmalıdır. Deiyonizasyon amacıyla iyon değiştiriciler, distilasyon, ozmoz, kaynatma ile sterilizasyon veya filtrasyon metotları (İyi İmalat Uygulamaları ilkeleri doğrultusunda) bu amaçla kullanılabilir.

Üretim aşamasında kullanılacak suyun elde edilmesinde klorlama, ozonlama gibi kimyasal madde içeren metotlar veya iyonize radyasyon ve elektrokimyasal uygulamalar gibi işlemlerin kullanılması tavsiye edilmemektedir.

b) Mineral maddeler: Yalnızca öğütme, yıkama, buharla temizleme, kurutma ya da mekanik yıkama gibi fiziksel işlemlerle elde edilen doğal mineraller organik kozmetik ürünlerde mineral madde olarak kullanılabilir.

c) Koruyucular: Organik kozmetik ürünlerde koruyucu kullanımının kaçınılmaz olduğu hallerde limitler dahilinde kullanılabilecek koruyuculara Tablo 2’de yer verilmiştir. Alkol ve uçucu yağlar gibi bileşenlerin de koruyucu etkileri olduğu unutulmamalıdır.

ç) Emülgatörler ve sürfaktanlar (yüzey aktif maddeler):

Organik kozmetik ürünlerin üretiminde kullanılan emülgatör ve sürfaktanların elde edilmesinde özellikle; sabit yağlar, uçucu yağlar, balmumu, fosfolipidler, lanolin, sakkaritler (mono, oligo, polisakkaritler), proteinler ve lipoproteinlerden; hidroliz, esterleştirme, transesterleştirme, hidrasyon (yalnızca yağ asitlerinin yağ alkollerine indirgenmesinde kullanılabilir) ve glikolizasyon yöntemleri kullanılmalıdır. Kimyasal olarak işlem görmemiş doğal kaynaklı maddeler de emülgatör ve sürfaktan olarak kullanılabilir.

d) Doğala özdeş inorganik pigmentler ve mineraller: Doğal kozmetik ürünlerde kullanılan doğala özdeş inorganik pigmentler ve minerallerin listesi Tablo 3’te belirtilmiştir.

Doğal ve Organik Kozmetik Ürün İçeriği

(1) Ürün kategorisine göre kozmetik ürünlerin içermesi gereken minimum doğal ve organik bileşen % değerleri sırasıyla Tablo 4 ve 5’te yer almaktadır.

a) Doğal kozmetik ürünlerde su miktarı çıkarıldıktan sonra kalan bileşenlerin en az yüzde 95’inin doğal maddelerden meydana gelmesi gerekmektedir. Bu içeriğin doğal olma gerekliliklerini sağlaması yeterlidir, organik olması zorunlu değildir.

b) Organik kozmetik ürünlerde bileşen olarak kullanılacak doğal madde ve karışımların, ağırlıkça en az % 95’inin organik üretimle elde ediliyor olması gerekmektedir.

Etiket ve Tanıtım Materyallerine İlişkin İddialar ve Uyarılar

(1) Tüketicilerin yanıltılmaması amacıyla kozmetik ürünlerin içeriği, etkinliği, güvenliliği ve diğer özellikleri ile ilgili yanıltıcı tanıtım iddialarından kaçınılması gerekmektedir. Etiket üzerinde tüketiciyi yanıltacak şekilde ürünün sahip olmadığı özelliklere ait ifadelerin yer almaması gerekmektedir.

a) Ürünün adı “organik” ya da “doğal” ifadesi içeriyorsa ve ürün organik veya doğal ürün olma özelliği taşımıyorsa, ürünün adında “organik” ya da “doğal” ibaresi kullanılmamalıdır.

b) Kozmetik ürün bileşenlerinin Tablo 5’de belirtilen minimum değerlerin altında olması durumunda, kozmetik ürünün organik olduğuna dair iddia ve ibareler kullanılmamalıdır.

c) Kozmetik ürünlerin etiket ve tanıtım materyallerinde ürünün “%100 doğal” veya “%100 organik” olduğunu belirten ifade ve görseller gerekli ve yeterli koşullar belgelerle sağlanmadıkça kullanılmamalıdır.

ç) Kozmetik ürünün, içindekiler listesinde hangi bileşenlerin organik olduğu belirtilmelidir.

d) Doğal kaynaklı kozmetik ürünlerin içerikleri nedeniyle raf ömrünün diğer kozmetik ürünlerden daha kısa olabileceği gibi ürüne özgü özellikler, ürünün hem tüketici tarafından hem de dağıtım zincirindeki takibi açısından meydana gelebilecek değişiklikler ve stabilitesine dair bilgilere ambalaj üzerinde yer verilmelidir.

e) Tüketiciyi bilgilendirmek amacıyla ürünün hangi koşullarda saklanacağına, açıldıktan sonra bozulmanın nasıl takip edileceğine ilişkin bilgiler ile ürünün güvenli bir şekilde kullanımının sağlanmasına yönelik uyarılara etikette/ambalajda yer verilmelidir.

Bitmiş Ürünün Sahip Olması Gereken Belgeler

(1) Kozmetik ürünler için “organik” veya “doğal” beyanlarını, bunlara ilişkin görselleri veya ima eden ifade ve şekilleri; etiket, ambalaj, yazılı, sözlü, görsel vs. tanıtımlarda kullanabilmek için üreticilerin bu ifadelerin gerekliliklerini sağladıklarını kanıtlayan belgelere sahip olmaları gerekmektedir.

Yürürlük

(1) Bu Kılavuz Kurum Başkanı Onayı ile yürürlüğe girer.

Yürütme

(1) Bu Kılavuz hükümlerini Kurum Başkanı yürütür.