Seri No : 195 Gelir Vergisi Genel Tebliği

Bilindiği üzere, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun Ek 2 nci maddesinin birinci fıkrasının 4 numaralı bendinde, 4108 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle, yatırım teşvik belgesi olmaksızın yapılacak yatırımlar için de yatırım indiriminden faydalanma imkanı getirilmiş ve buna ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığınca müştereken tespit edileceği belirtilmiştir. Teşvik belgesiz yatırımlarla ilgili yatırım indirimi uygulamasına ilişkin usul ve esaslar sözkonusu hüküm çerçevesinde Hazine Müsteşarlığınca müştereken belirlenerek aşağıda açıklanmıştır.

I - YATIRIM İNDİRİMİNDEN YARARLANMA ŞARTLARI

A - Yatırım İndiriminden Yararlanabilmek İçin Yapılacak Başvuru :

Teşvik belgesi olmaksızın yatırım indiriminden yararlanmak isteyen mükellefler (yatırımcılar), yatırıma başlamadan önce Ek (1) de belirtilen başvuru formundan iki örnek tanzim ederek, yapılacak yatırıma ilişkin proje ve bu proje çerçevesinde alınacak malların ayrıntılı listesi ile birlikte, bağlı oldukları vergi dairelerine başvuracaklardır. Başvuru tarihinden önce yapılan yatırım harcamaları teşvik belgesiz yatırım indirimi uygulamasında dikkate alınmayacaktır.

4108 sayılı Kanunun yayımlandığı 2.6.1995 tarihinden bu Tebliğin yayımlandığı tarihe kadar, bu Tebliğ'de belirtilen usul ve esaslara uygun olarak yatırım yapmış olan mükelleflerin yatırım indiriminden yararlanabilmeleri için bu Tebliğin yayımlanmasını müteakip bir ay içerisinde yukarıda belirtilen belgelerle birlikte bağlı oldukları vergi dairelerine başvurmaları gerekmektedir.

Vergi daireleri başvuru formlarının birer örneğini ilgilinin tarh dosyasına koyacak, bir örneğini bağlı bulundukları Defterdarlıklara göndereceklerdir. Defterdarlıklar ise bu formları üçer aylık dönemlerle ve toplu olarak Bakanlığımıza (Gelirler Genel Müdürlüğü, Yatırım İndirimi Şubesi) intikal ettireceklerdir.

B - Yatırım Tutarları :

1995 yılındaki teşvik belgesiz yatırımların proje maliyetinin; ticari ve sınai yatırımlar için en az 3 milyar lira, en fazla 6 milyar lira, zirai yatırımlar için en az 500 milyon lira, en fazla 1 milyar lira, 1996 yılındaki teşvik belgesiz yatırımların proje maliyetinin; ticari ve sınai yatırımlar için en az 6 milyar lira, en fazla 12 milyar lira, zirai yatırımlar için en az 1 milyar lira, en fazla 2 milyar lira olması gerekmektedir.

Bakanlar Kurulu 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 123 üncü maddesi uyarınca bu tutarları her yıl yeniden belirlemeye yetkilidir. Bakanlar Kurulu'nun bu yetkisini kullanmaması halinde ise her bir takvim yılında uygulanacak tutarlar, önceki yılda uygulanan tutarların bu yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle tesbit edilir.

Bu itibarla, teşvik belgesiz yatırımlarda 1997 ve müteakip yıllarda uygulanacak asgari ve azami yatırım tutarları Bakanlar Kurulunca belirlenen, Bakanlar Kurulunun bu yetkisini kullanmadığı hallerde ise 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca açıklanan yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle yukarıda belirtilen esaslar doğrultusunda belirlenecektir.

C - Teşvik Belgesiz Yatırımların Yapılacağı Sektör ve Yöreler ile Yatırımın Cinsi, Yatırım Süresi, Yatırım İndirimi Oranı ve En fazla Gerçekleşebilecek Yatırım Tutarı :

a) Sektörler :

Teşvik belgesiz yatırımlardan, imalat sektörü ile tarım- hayvancılık alt sektörüne ait olanlar yatırım indiriminden faydalanabilecektir. İmalat sektörü ve tarım-hayvancılık alt sektörü dışındaki sektörlerde yapılacak yatırımlar teşvik belgesi olmaksızın yatırım indiriminden faydalanamazlar. İmalat sektöründe yapılacak yatırımlarda, sadece ana üretimle ilgili makina ve teçhizat harcamaları, hayvancılık alt sektöründe yapılacak yatırımlarda ise büyük ve küçükbaş hayvan barınaklarının inşaası ile hayvansal ürünlerin değerlendirilmesinde kullanılacak makina ve teçhizat harcamaları yatırım indiriminden faydalanır. Bunların haricindeki harcamalara teşvik belgesiz yatırım indirimi uygulanmaz.

Ayrıca, kullanılmış makina-teçhizat harcamaları da yatırım indiriminden yararlanamaz.

b) Yöreler :

Teşvik belgesiz olarak kalkınmada öncelikli yörelerde ve diğer yörelerin küçük sanayi siteleri ve organize sanayi bölgelerinde bu Tebliğde belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılan imalat sektörü yatırımlarının yatırım indiriminden yararlanması imkan dahilinde bulunmaktadır. Bu itibarla, kalkınmada öncelikli yörelerin dışındaki yörelerde küçük sanayi siteleri ve organize sanayi bölgeleri haricinde yapılan imalat sektörü yatırımları bu Tebliğ hükümlerinden yararlanamazlar.

Tarım-hayvancılık alt sektöründe yapılacak yatırımlar için küçük sanayi siteleri ve organize sanayi bölgelerinde yapılma şartı aranmayacaktır.

c) Yatırımın Cinsi :

Teşvik belgesiz yapılacak yatırımın cinsi, Komple yeni yatırım olabileceği gibi tevsi, modernizasyon, darboğaz giderme, yenileme, kalite düzeltme ve benzeri şeklinde de olabilir.

d) Teşvik Belgesiz Yatırımlarda Yatırım Süresi :

Kalkınmada öncelikli yörelerde yapılacak teşvik belgesiz yatırımların, vergi dairesine başvuru tarihinden itibaren 2 yıl, diğer yörelerde yapılacak yatırımların ise 1 yıl içinde tamamlanması gerekmektedir. Her ne sebeple olursa olsun bu süreler içerisinde yatırımını tamamlamayan mükelleflerin yatırım indiriminden yararlanmaları mümkün değildir. Örneğin, kalkınmada öncelikli bir yörede 28.10.1995 tarihinde teşvik belgesiz yatırım indirimi için müracaat eden bir mükellef bu yatırımını en geç 28.10.1997 tarihine kadar tamamlayacaktır.

Yatırımların yukarıda belirtilen süreler içinde tamamlanmaması halinde, bu yatırımla ilgili olarak faydalanılan yatırım indirimi cezalı olarak tahsil edilir.

e) Yatırım İndirimi Oranı :

Teşvik belgesiz olarak yapılacak yatırımlara; yatırım projesinin vergi dairesine verildiği tarihte yürürlükte olan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında karar ile yatırım indirimi ile ilgili mevzuatta öngörülmüş yatırım indirimi oranları uygulanır.

f) En Fazla Gerçekleşebilecek Yatırım Tutarı :

Yatırımın aynı takvim yılı içinde tamamlanması halinde, yatırım indiriminden faydalanacak tutar, o yıl için belirlenen azami yatırım tutarını aşamaz. Yatırımla ilgili harcamaların birden fazla takvim yılında yapılması halinde ise yatırımın başladığı takvim yılından sonraki yıllarda yapılan harcamalarda, o yıl için belirlenen azami yatırım tutarları gözönünde bulundurulur. Ancak, yatırım indiriminden faydalanacak cari harcamaların yatırımın başladığı yıldaki değere dönüştürülmüş tutarları toplamı, o yıl için belirlenen azami yatırım tutarını aşamaz.

ÖRNEK 1 :

Kalkınmada öncelikli yörede 6 milyar tutarındaki teşvik belgesiz yatırıma 15.10.1995 tarihinde başlayan ve bu yatırımı en geç 15.10.1997 tarihinde tamamlamak durumunda bulunan bir mükellefin 1995 yılında 1,5 milyar, 1996 yılında 6 milyar ve 1997 yılında 8 milyar liralık harcama yaptığını varsayalım. Yatırım indirimi oranı %100'dür.

Azami yatırım tutarları 1995 yılı için 6 milyar, 1996 yılı için 12 milyar ve 1997 yılı için 24 milyar liradır. Buna göre, azami yatırım tutarındaki artış oranı 1996 ve 1997 yılları için % 100 olmaktadır.

Yukarıdaki örneğe göre 1995, 1996 ve 1997 yıllarında yatırım indiriminden faydalanabilecek harcamaların cari tutarları toplamı 13,5 milyar lirayı geçemeyecektir. Söz konusu 13,5 milyar liranın 1995 yılı değerine dönüştürülmüş tutarı, 1995 yıl için azami yatırım tutarı olan milyar liraya tekabül etmektedir.

II - TEŞVİK BELGESİZ YATIRIMLARDA YATIRIMIN TAMAMLANMASI VE BİLDİRİMİ

Teşvik belgesiz yatırım yapan mükelleflerin yatırım indiriminden yararlanabilmeleri için yatırımın projesinde belirtilen bitiş tarihinden itibaren en geç 2 ay içerisinde yatırımlarını tamamladıklarını, Ek 2 de yer alan "Yatırımın Tamamlanmasına İlişkin Bildirim Formu"ndan iki adet düzenleyerek bağlı oldukları vergi dairesine bildirmeleri zorunludur.

Yatırımın tamamlanmış sayılabilmesi için müstakillen imalat yapabilecek makina parkına sahip olması ve bu Tebliğ'de belirtilen rakamların üzerinde bir harcamanın yapılmış olması gerekir

Mükelleflerin yatırımlarını tamamladıklarını, belirtilen bu süre içerisinde bildirmemeleri halinde uyguladıkları yatırım olarak alınmayan vergiler cezalı olarak tahsil edilir.

Teşvik belgesiz yatırımların tamamlandığını gösteren tamamlama formlarının bir örneği her üç ayda bir toplu olarak Defterdarlıklarca bir listeye bağlanarak Bakanlığımıza (Gelirler Genel Müdürlüğü) gönderilecektir.

III - TEŞVİK BELGESİZ YATIRIMLARDA YATIRIM İNDİRİMİ UYGULAMASINDA DİKKATE ALINACAK DİĞER HUSUSLAR

A - Teşvik Belgesiz Yatırımların Satış veya Devir :

Yatırım indirimine konu iktisadi kıymetler, yatırım tamamlanıp aktife alındıkları tarihten itibaren iki yıl süre ile satılamaz ve devredilemez.

Mükelleflerin bu süre içerisinde yatırım konusu aktif değerleri satmaları veya devretmeleri halinde, yatırım indirimi uygulamaları nedeniyle alınmayan vergiler cezalı olarak geriye alınır.

B - Yatırımın Asgari Tutarın Altında Gerçekleşmesi :

Mükelleflerin yaptıkları yatırımlarını yukarıda belirtilen en az yatırım tutarının altında gerçekleştirilmeleri halinde yatırım indiriminden yararlanmaları mümkün değildir.

ÖRNEK 2 :

Teşvik belgesiz yatırım yapmak için en az yatırım tutarı 1995 yılı için 3.000.000.000 liradır. 1995 yılında başlanıp bu yılda tamamlanan yatırım için yapılan toplam harcama tutarının 2.500.000.000 lira olarak gerçekleşmesi halinde bu yatırım için yatırım indiriminden yararlanılması mümkün değildir.

C - Yatırımın Azami Tutarın Üzerinde Gerçekleşmesi :

Yatırımcıların yaptıkları yatırımın azami yatırım tutarının üzerinde gerçekleşmesi halinde bu tutarın üzerinde yapılan yatırım harcamalarına yatırım indirimi uygulamaları mümkün değildir.

ÖRNEK 3 :

Teşvik belgesiz yatırımlarda azami yatırım tutarı 1995 yılı için 6.000.000.000 lira olarak belirlenmiştir. 1995 yılında başlanıp bu yılda tamamlanan yatırım için yapılan toplam harcama tutarının 7.000.000.000 lira olarak gerçekleşmesi halinde yatırım indirimi sadece 6.000.000.000 liralık harcamaya uygulanabilecek kalan 1.000.000.000 liraya yatırım indirimi uygulanmayacaktır.

D - Yatırım Projesinin Tadili :

Teşvik belgesiz yatırım yapan mükellefler, yatırım süresi ile azgari ve azami yatırım tutarları, içinde kalmak ve yazılı olarak ilgili vergi dairesine bildirmek şartıyla proje ve projeye ekli listelerde değişiklik yapabilirler. Değişikliğin vergi dairesine bildirilmesinden sonraki tarihlerde, bu değişiklikle ilgili harcamalar yatırım indiriminden faydalanır.

E - Teşvik Belgesiz Yatırımın Sayısı :

Aynı işletme için bir vergilendirme döneminde sadece bir proje teşvik belgesiz yatırım indiriminden faydalanabilir. Aynı mükellefe ait olmakla birlikte müstakil muhasebe tutarı ve farklı alanlarda faaliyet gösteren ekonomik üniteler ayrı birer işletme olarak kabul edilir.

F - Teşvik Belgesi Yatırımlarda Endeksleme :

Gelir Vergisi Kanununun Ek 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında, 4108 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle, yatırım indiriminde endeksleme uygulaması getirilmiştir.

Ancak, Ek 2 nci maddenin birinci fıkrasının 4 numaralı bendinde 4108 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle getirilen teşvik belgesiz yatırımlar, Ek 4 üncü maddede yer alan endeksleme uygulamasından faydalanamayacaktır.

G - Muvazaalı İşlem Yapanlar :

Teşvik belgesiz yatırım indiriminden faydalanmak maksadıyla, iktisadi ve teknik açıdan bir bütün teşkil eden projelerin parçalara ayrılarak teşvik belgesiz yatırım indiriminden faydalanıldığının tesbiti halinde, zamanında tahsil edilmeyen vergiler cezalı olarak tahsil edilir.

H - Yatırımın Tabi Olduğu Mevzuat :

Yatırım, Yatırım Projesinin ilgili vergi dairesine verildiği yıl mevzuatına tabidir.

Ayrıca, bu tebliğ ile belirtilen usul ve esaslar yanında 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun Ek 1-6 ncı maddelerindeki hükümlere ve 187 No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde açıklanan hususlarında dikkate alınması gerekmektedir. Teşvik belgesiz yatırımlarda sözkonusu hükümler ve düzenlemelere uyulmaması halinde teşvik belgesiz yatırımlarla ilgili olarak yatırım indiriminden yararlanılması mümkün değildir.

Tebliğ olunur.

Ek belgeler:

TEŞVİK BELGESİZ YATIRIMLARA İLİŞKİN YATIRIM İNDİRİMİNDEN FAYDALANACAKLARA AİT BAŞVURU FORMU : 1

TEŞVİK BELGESİZ YATIRIM YAPAN YATIRIMCILARIN YATIRIMLARINI TAMAMLADIKLARINA İLİŞKİN BİLDİRİM FORMU: 2