Makinaların İthalat Denetim Rehberi

1. KAPSAM VE DAYANAK

Bu Rehber, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 455 inci maddesine, 5/3/2020 tarihli ve 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanununa, 14/9/2022 tarihli ve 6038 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararına ve 16/8/2023 tarihli ve 32281 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler Yönetmeliğine istinaden Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve yürütülen Makinaların İthalat Denetimi Tebliği kapsamında yer alan ürünlerin fiili denetimlerinin yapılması ve sonuçlandırılması usul ve esaslarının belirlenmesine yöneliktir.

Denetim rehberlerinde yer almayan hususlarla ilgili olarak, firma başvuruları neticesinde verilen talimatlar, aksi belirtilmediği sürece, münferit olmayıp aynı durumdaki diğer firmalar için de geçerlidir.

Rehber’de yer alan esas ve düzenlemeler Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler ile ilgili mevzuat kapsamı dışında anlanamaz ve yorumlanamaz.

2. İTHALAT DENETİMİ BAŞVURULARI

2.1 İthalatçı Firmanın İthalat Denetim Ön İzin Başvurusu

2.1.1. Ticaret Müşavirliği/Ataşeliği Onayı

Tebliğin Ek-2/A kapsamı ürünler için Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) üzerinden yürütülecek denetim sürecinin ilk aşaması olan ön izin başvurusu yapılmadan önce, Tebliğin Ek-3’ünde belirtilen ve ithal edilmek istenen ürüne ait AB Uygunluk Beyanı, Tip Onay Belgesi ve Gürültü Sertifikası’nın ürünün çıkış ülkesinde yer alan Ticaret Müşavirliği/Ataşeliğinden onaylatılması zorunludur. Belgeler ithalatçı/imalatçı tarafından elden ya da ithalatçı/imalatçı KEP adresi üzerinden Ticaret Müşavirliği/Ataşeliğine gönderilir. Ticaret Müşavirliği/Ataşeliğinin onayladığı evraklar veya onayladığına dair üst yazının denetim birimine sunulması gerekmektedir.

* Avrupa Birliği’nde veya Serbest Bölgelerde üretilen ürün için Müşavir/Ataşe onayı aranmaz.

2.1.2. TAREKS Üzerinden Ön İzin Başvurusu

İthalat Denetim Ön İzni başvurusu, ithalatçı firmanın yetkilendirdiği kullanıcı tarafından Bakanlık internet sayfasındaki “E-İşlemler” kısmında yer alan “TAREKS Uygulaması” bölümü kullanılarak TAREKS üzerinden yapılır. Başvuru için, firma ekranında “Denetim Başvurusu” başlığı altındaki “Ön İzin” alt başlığından “Yeni Başvuru” kutucuğu altındaki “Ürün Grubu Bazında Başvuru” seçeneği ile birlikte alınmak istenen ön izin belgesinin (İthalat Denetim Ön İzni) işaretlenmesi yeterlidir.

Mezkûr Tebliğin Ek-3’ünde belirtilen, denetim birimi tarafından talep edilen belgeler ve mevzuat gerekliliği işaretlemeler yönünden yapılan incelemede ilgili teknik mevzuata aykırılık tespit edilmemesi durumunda, İthalat Denetim Ön İzni olumlu olarak sonuçlandırılır.

İthal edilmek istenen ürünün başka bir ithalatçıya devir edilmek istenmesi durumunda ve devir işleminin Türkiye gümrüklü sahasında gerçekleşmesi halinde, ön izin devri de gerçekleştirilebilir. Bu durumda, devralan firma tarafından yeni bir ön izin başvurusu gerçekleştirilmesi ve iki firma arasındaki devir sözleşmesi, devir faturası, devir evrakları ve onaylanmış ön izin numarasının denetim birimine sunulması gerekmektedir. Aksi takdirde ön izin başvurusu, devralan firma tarafından yenilenerek tekrar denetim gerçekleştirilir.

2.2 İthalatçı Firmanın Başvurusu

İthalat denetimi başvuruları Tebliğ’in Ek-2/A’sında yer alan ve ön izni uygun bulunan ürünlerle Tebliğin Ek-2/B’sinde yer alan ürünler için, Gümrük Yönetmeliğinin 181 inci maddesinin dördüncü fıkrası çerçevesinde gümrük beyannamesinin tescili öncesinde yapılır.

Başvuruda Tebliğ’in 5 inci maddesinde yer alan düzenleme esastır. Buna göre, firma adına işlem yapmak üzere yetkilendirilen firma kullanıcısı, Bakanlık internet sayfasının “E-İmza Uygulamaları” kısmında yer alan “E-İmza Uygulamalarına Giriş” bölümünü kullanarak TAREKS üzerinden ithal partisine ilişkin verileri girerek başvurusunu yapar. Başvuru üzerine, TAREKS tarafından firmaya, sadece ilgili denetim birimi nezdindeki işlemlerini takip edebilmesi amacıyla bir başvuru numarası verilir.

2.2 Muafiyet ve İstisnalar

İthalat denetiminden muafiyet ve istisna tanınan başvuruların nitelikleri Tebliğ’in 6 ncı maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; A.TR belgesini haiz, Üretim Girdi Muafiyet Belgesini haiz, AQAP ve GMP belgesini haiz, geri gelen eşya muhteviyatı ve 9/9/2009 tarihli, 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki 4458 sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkındaki Kararın beşinci kısmında belirtilen, ürünler fiili denetimden muaftır.

Ancak, Tebliğ’in 6’ncı maddesinin son fıkrasına dayanarak, yapılacak değerlendirmede gerektiğinde A.TR belgesini haiz, Üretim Girdi Muafiyet Belgesini haiz, AQAP ve GMP belgesini haiz başvurular da fiili denetime yönlendirilebilir. Bu değerlendirmelerde, risk analizinin yanı sıra firmanın önceki başvurularında sunduğu belgeler üzerinde yapılan incelemenin sonuçları, ilgilisince düzenlenmemiş belge sunup sunmadığı ile iptal ve mükerrer başvuru yapıp yapmadığı gibi durumlar da dikkate alınır.

GTİP’inin Ek-2/A’da yer alması halinde birinci, ikinci veya üçüncü fıkra kapsamına giren ürünler için her halükârda İthalat Denetim Ön İzni alınması gerekmektedir.

2.2.1. Sanayi Ürünlerinde Üretim Girdi Muafiyeti Başvurularının Değerlendirilmesi

Sanayicilerin ürettikleri ürünlerin bünyesinde girdi olarak kullanılmak üzere ithal edilen bu Tebliğ kapsamı ürünler için, sanayici veya sanayici adına ithalat yapan tedarikçi tarafından sanayi sicil belgesinin verildiği Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğüne başvurulur. İthal edilmek istenen ürünlerin bu Tebliğ hükümlerinden muaf olarak ithal edileceğine dair Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü’nün, başvuran firma adına GTİP’ler bazında düzenlediği muafiyet belgesinin elektronik ortamda TAREKS’e yüklenmesini müteakip ürünün ithal edilebileceğine dair TAREKS referans numarası oluşturulur.

Bahse konu muafiyet belgeleri Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüklerince düzenlendikleri tarihten içinde bulunulan yılın sonuna kadar geçerli olacaktır. Firma tarafından sunulan kapasite raporu dikkate alınarak, muafiyet istenen GTİP’ler kapsamı ürünler için GTİP bazında azami muafiyet miktarları belirlenecek ve söz konusu muafiyet belgelerinin üzerine yazılacaktır. Sanayi ürünlerinde girdi muafiyeti ile ilgili istisnai uygulama için rehberin 5.4 üncü maddesinin incelenmesi gerekmektedir. Ek 2/A kapsamı ürünler için de ilgili madde uygulanır.

2.3 Başvuru Belgelerinin Sunulması

Ön izin sürecinde proforma fatura veya fatura, GTİP karşılığı mevzuat kapsamında gerekmesi halinde Müşavir/Ataşe onaylı AB Uygunluk Beyanı, Tip Onay Belgesi ve Gürültü Sertifikası ile ithal edilmek istenen ürüne ait fotoğrafların (her yönden ürünün genel fotoğrafı, ürün plakası ve tüm işaretleme bilgilerine (CE, Tip Onay, uyarı, ikaz vb.) ait fotoğraflar, ürün tahrik ünitesine ait fotoğraflar dahil) TAREKS’e yüklenmesi gerekmektedir. İlave belgelerin yüklenmesi için 60 gün süre verilir. Ön izin başvurularında sunulan fotoğraflarda tespit edilen ve uygunluk değerlendirmesine referans teşkil eden marka/üretici, model/tip/seri numarası, tip onay numarası vb. değişiklikler yapılamaz. Denetim birimi tarafından ilgili partinin denetimi, GTİP karşılığı mevzuata istinaden belge ve ürün fotoğrafları üzerinden gerçekleştirilir.

Yapılan her başvuru için Tebliğ Ek-3 birinci ve ikinci maddelerinde belirtilen belgelerin sisteme yüklenmesi gerekmektedir. Fiili denetime yönlendirilen ürünler için ise GTİP karşılığı mevzuat kapsamında gerekmesi halinde Tebliğ’in Ek-3 üçüncü, dördüncü ve beşinci maddesinde belirtilen dokümanların, başvuru günü dâhil yirmi iş günü içerisinde elektronik ortamda TAREKS’e eksiksiz olarak yüklenmesi gerekmektedir. Söz konusu dokümanların eksik olması durumunda ve firmanın bu başvuruyu devam ettirmek istemesi halinde sistem tarafından firmaya ek ilave süre verilecektir. Verilen süre dâhilinde gerekli belgelerin yüklenmemesi durumunda başvuru sistem tarafından “Ret: Belge Eksikliği” olarak sonuçlandırılacaktır. Ek-3’te belirtilen belgelerin eksikliği nedeniyle sistem tarafından “Ret: Belge Eksikliği” olarak sonuçlanan başvuruların yeniden denetime açılmak istenmesi halinde, sistem üzerinde bulunan ek süre talebi butonu aracılığıyla bir defaya mahsus başvurunun yeniden denetime açma işlemi gerçekleştirilebilecektir.

Kullanıcıların, TAREKS üzerinden yapmış olduğu başvuruların fiili denetime tâbi tutulması halinde yüklenmesi gereken belgelerin teknik bir sorun nedeniyle sisteme yüklenememesi durumunda, ilgili dokümanlar denetim birimine elden sunulur. Elden başvuru yapılması halinde başvuruya ilişkin belgeler vekâlet kapsamında olan yetkili kişilerce teslim edilebilecektir. Bu durumda, ithalatçı adına ilgili işlemleri yapmaya yetkili olduğunu gösterir vekâletnamenin sunulması gerekmektedir. Vekâletname sunulmayan durumlarda denetim işlemleri gerçekleştirilmeyecektir.

Aynı Gümrük Belgesi kapsamında bulunan ürünler için TAREKS üzerinden yapılan bir başvuruya dair sunulan başvuru dosyalarında;

• Birden fazla GTİP

• Aynı GTİP altında farklı cins, menşe, marka, model ürünler,

• İmalatçıları farklı ürünler,

olduğu durumlarda, her bir başvuru dosyası için gümrük belgesi, fatura, uygunluk beyanları gibi belgelerin ortak olması ve uygulanabilir olması hallerinde bu belgelerin TAREKS’e bir defa yüklenmesi yeterlidir.

3. DENETİM SÜREÇLERİ

Firma adına işlem yapmak üzere yetkilendirilen kullanıcının TAREKS üzerinden yapmış olduğu ön izin başvurusunda veya TAREKS başvurunun fiili denetime yönlendirilmesi halinde denetim süreci başlar. Fiili denetim olarak adlandırılan ithalat denetim süreci, aşağıda sırasıyla belirtilen hususlardan birkaçını kapsayacak şekilde yapılır.

• Başvuru Bilgilerinin Kontrolü

• Kapsam Kontrolü

• Belge Kontrolü

• Fiziki Denetim

• Laboratuvar Testi

Öncelikle TAREKS başvuru bilgilerinin kontrol edilmesi sağlanır ve kapsam kontrolü yapılır. Ürünlerin ilgili mevzuatın kapsamında olduğunun anlaşılmasını müteakip, ürüne ait bilgi ve belgeler ilgili mevzuat çerçevesinde incelenir. TAREKS tarafından yapılan risk analizi sonucunda ürünler teste yönlendirilebilir. Denetim birimlerince ürünlerin riskli olduğuna dair bir şüphe hâsıl olması durumunda denetim bir üst denetim aşamasında değerlendirilebilir.

3.1 Başvuru Bilgilerinin Kontrolü

TAREKS başvurusunda beyan edilen bilgiler ile TAREKS üzerinden sunulan belgelerin tutarlılığı ilgili denetim birimince kontrol edilir. Başvuru bilgilerinin yanlış beyan edilmesi durumunda, başvurunun denetim birimi tarafından iptal edilerek sisteme yeniden başvuru yapılması gerekmektedir. Ancak, marka ve modelin sehven sisteme yanlış beyan edilmesi durumlarında, ilgili denetim birimi ile görüşülerek gerekli düzenlemeler başvuru iptal edilmeden sistem üzerinden gerçekleştirilebilecektir.

3.2 Kapsam Kontrolü

Ön izin başvurularında ve sistem tarafından fiili denetime yönlendirilen TAREKS başvurularında, ürünün GTİP karşılığı ifade suretiyle Bakanlıkça denetlenmesi hedeflenen ürünler kapsamında olup olmadığı kontrol edilir. Kapsam dışı olduğu tespit edilen ürünlere ilişkin başvurular, “Kapsam Dışı: Denetleme Sonucu” ile sonuçlandırılır.

Firma yetkilisi tarafından TAREKS üzerinden kapsam dışı olarak beyan edilen ürünlerin ilk ithalatında ürün fiili denetime yönlendirilir, kapsam dışı olduğu tespit edilen ürünlerin ithalatı “Kapsam Dışı: Denetleme Sonucu” ile sonuçlandırılır. Daha önce denetim neticesinde kapsam dışı olduğu tespit edilen ürünlerin müteakip ithalatında ürünlerin fiili denetime yönlendirilip yönlendirilmeyeceği risk analizine göre tespit edilir.

Ön izin aşamasında kapsam dışı olduğu tespit edilen ürünün ön izin sonrası yapılacak başvurusunun “Kapsam Dışı: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılabilmesi için, ürün üzerinde veya ambalajında yer alan bilgilerle ürüne eşlik eden belgelerde yer alan bilgiler arasında herhangi bir biçimde illiyet bağı kurulması yeterli görülmektedir.

3.3 Başvuru Belgelerinin Kontrolü

Başvuru konusu ürünlerin teknik mevzuatına uygunluğunun tespit edilebilmesini teminen, firma tarafından sunulan bilgi ve belgeler kontrol edilir.

Belgelerin Türkçe sunulması esastır. Ancak İngilizce dilinde sunulan belgeler de kabul edilmektedir. Gerekli görülmesi halinde belgelerin noter onaylı tercümeleri de talep edilebilecektir.

Ürünün AB Uygunluk Beyanını gerektiren birden fazla teknik düzenlemeye tâbi olduğu durumlarda, imalatçı, bu teknik düzenlemelerin ürününe uygulanabilir tüm kurallarını yerine getirdiğini tek bir AB Uygunluk Beyanı düzenleyerek gösterir.

Denetim kapsamında firmalar tarafından sunulan test raporlarının güncel olması ve ilgili mevzuatında zorunlu olması hâlinde akredite laboratuvar veya onaylanmış kuruluş tarafından düzenlenmiş olması ve tarihinin taşıma belgesinden önce olması gerekmektedir.

3.3.1. Test raporlarına İlişkin Hususlar

Aşağıdaki hallerde test raporu istenir:

• Ürünün, ilgili Yönetmelikte belirtilen temel güvenlik şartlarını düzenleyen hükümler bakımından ciddi risk ve tehlike oluşturduğu yönünde şüpheli özellikler göstermesi,

• AB Uygunluk Beyanında yer alan marka, model vb. ürün tanıtıcı bilgilerin ürün ile uyumlu olmaması,

• AB Uygunluk Beyanında atıf yapılan direktif ve/veya standartların güncellenmesi,

• AB Uygunluk Beyanında beyan edilen standartların ürünü karşılamadığı için değiştirilmesi,

• AB Uygunluk Beyanının, taşıma belgesi (konşimento, CMR, tır karnesi) tarihinden sonra düzenlendiğinin anlaşılması,

• Halihazırda yolda olan ürünlere ilişkin gerçekleştirilen ön izin başvuruları hariç olmak üzere denetim sürecinin devam ettiği durumlarda (sonuçlanmış bir başvurunun yeniden denetime açılması süreci dâhil) ürünün başvuruda beyan edilen yer dışında bir yere (antrepo vb.) veya geçici depolama alanına alındığının/taşındığının tespit edilmesi.

3.3.1.1 Belge Tarihlerinde Temel Kural

• AB Uygunluk Beyanı ve test raporlarının, taşıma belgesi tarihinden önce veya aynı gün düzenlenmiş olması esastır. Zira Uygunluk Beyanının, ilgili test ve belgelendirme süreçlerine istinaden, ürünün piyasaya arz şartlarından biri ve üretim sürecinin bir parçası olarak üretici tarafından düzenlenmesi gerekmektedir.

• İstisnai olarak, maddi hatalardan ve/veya teknik güncellemelerden dolayı düzenlenerek yeniden sunulan AB Uygunluk Beyanları, üretim sürecinin bir parçası olarak üretici tarafından düzenlenmiş olması hâlinde, taşıma belgesinin tarihinden daha sonra düzenlenmiş olsalar dahi kabul edilir.

3.3.1.2 Standart Güncelliği ve İstisnaları

Denetim konusu ürüne ilişkin sunulan belgelerde atıfta bulunulan standartların güncel olması esastır. Ancak güncel olmaması durumunda aşağıdaki şartlar dahilinde istisnalar uygulanır;

a. Güncel Olmayan Standartların Kabulü:

Ürün eski standardın gereklerini karşılıyor ve eski standarda göre hazırlanmış test raporları ile bu durum teyit ediliyorsa ve herhangi bir parça/tasarım/bileşen değiştirilmeksizin, ürünün güncel standardın gereklerini de karşıladığı güncel test raporları yoluyla teyit ediliyorsa, taşıma belgesi tarihinden sonra düzenlenen güncel test raporları da kabul edilir. Üründe herhangi bir parça/tasarım/bileşen değişikliği olmadığı sunulan raporlardan anlaşılamıyorsa, ilk raporu düzenleyen akredite test kuruluşu/onaylanmış kuruluş tarafından bu durum yazılı olarak teyit edilmelidir.

b. Revize Kısımların Uygulanabilir Olmaması:

Belgedeki ilgili standardın güncel olmaması durumunda;

o Öncelikle ürünün güncel olmayan standarda uygunluk göstermesi,

o Revize kısma uygunluğun ise test raporunda yer almaması, ve

o Standardın revize edilen kısmının denetim konusu ürüne uygulanabilir olmaması şartlarıyla,

test raporunu düzenleyen kuruluşun, ithalat denetimlerine konu olan ürüne dair sunulan test raporunun güncel standartları içermemesi ve güncel standartlar ile mevcut test raporundaki standartların arasındaki farka ilişkin kriterlerin esas itibarıyla ithal konusu ürüne uygulanabilir olmadığını tevsik etmesi istenir.

o Bunun yazılı olarak tevsik edilmesi halinde, denetim işlemi mevcut rapordaki revize edilmemiş standartlara göre tamamlanır.

o Bunun yazılı olarak tevsik edilmemesi halinde, ithalatçının talebi üzerine konu denetim birimi tarafından incelenir. İncelemenin sonucunda standartlar arasındaki farkın ürüne uygulanabilir olmadığının tevsiki halinde ithalat denetimi mevcut test raporları göz önünde tutulmak suretiyle tamamlanır.

3.3.1.3 Standart Değişikliği

İthalatçı tarafından sunulan AB Uygunluk Beyanı veya test raporunda beyan edilen standardın denetim başladıktan sonra değişmesi halinde ve değişen standardın ithalatçının lehine olması durumunda yeni standart dikkate alınır.

Başvuru sırasında sunulan bilgi ve belgeler ile üründe yapılan incelemeler sonucunda daha detaylı bir araştırma gereğinin ortaya çıkması veya ithalatçının başvuru sırasında sunduğu belge ve bilgilerin ürüne ait olmaması durumunda, firmanın denetim birimlerini yanıltmak amacı taşımadığına kanaat getirilmesi halinde, ürüne ait belgelerin firma tarafından 45 günlük ek süre içerisinde tamamlanması istenilir. İlgili denetmenin TAREKS üzerinden bir belgeyi ilk kez talep ettiği tarihten başlamak üzere verilen 45 günlük ek süre zarfında talep edilen belgelerin sunulmaması durumunda başvuru “Ret: Belge Eksikliği” olarak sonuçlandırılır. Belge eksikliği durumunda başvuruların denetmen tarafından iptal ile sonuçlandırılmaması gerekmektedir.

3.4 Fiziki Denetim

Sistem tarafından ürünlerin fiziki denetime yönlendirilmesi durumunda, ürünler ile sisteme yüklenen belgeler arasında illiyet bağı kurulabilmesi ve belge denetimine yönlendirilen ürünlerde oluşabilecek şüphelerin giderilmesi amaçlarıyla ürünler fiziki denetime tabi tutulabilir. Fiziki denetim esnasında ürünlerin yapı ve özellikleri itibarıyla incelenerek, tespit edilen hususlara ilişkin detayların Ek-2’de yer alan Fiziki Denetim ve Numune Alma Tutanağına işlenmesi gerekmektedir.

Fiziki denetime yönlendirilen başvurularda gümrüklü sahada yapılan denetim ve numune alımı esnasında denetime eşlik eden kişiler, ithalatçı adına ilgili işlemleri yapmaya yetkili olduğunu gösterir vekâletnameyi sunmakla yükümlüdür. Geçerli vekâletname sunulmayan durumlarda denetim işlemleri gerçekleştirilmeyecektir.

Fiziki denetim gerçekleştirilecek ürünler için denetim birimiyle yapılacak tüm görüşmelerin sistem üzerinden ilerletilmesi gerekmektedir. Belirlenen fiziki denetim saatinde firma yetkililerinin bulunmaması, ürünlerin hazır olmaması hallerinde, denetim programı başvuru tarihi göz önünde bulundurulmaksızın yeniden hazırlanacaktır. Ürünlerin denetim sahasında bulunmaması halinde ise başvuru “Ret: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlanacaktır.

Fiziki denetim sırasında ürüne ait fotoğrafların çekilmesi ve gerekli durumlarda kullanılmak üzere arşivlenmesi gerekmektedir.

Güvenliğinden gerekçeli olacak şekilde ciddi şüphe duyulan ürünler laboratuvara teste gönderilebilir ve test sonucuna göre işlem yapılır. İthalatçı firmanın testi kabul etmeyip dilekçe ile uygunsuzluk talep etmesi halinde ise başvuru “Ret: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılır. İthalatçı firmanın test kararına ve dilekçe ile uygunsuzluk kararına itiraz etmesi durumunda konu Genel Müdürlüğe bildirilir.

3.4.1 İşaretleme Kontrolü

CE işareti; 27/5/2021 tarihli ve 31493 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “CE” İşareti Yönetmeliği’nde belirtilen şekle uygun olmalıdır ve çizimdeki oranlara uyularak küçültülmesi ve büyütülmesi dışında işaretin tasarımı değiştirilemez. İlgili teknik düzenlemede aksi belirtilmedikçe, asgarî 5 mm ebadında olur, ürüne veya bilgi plakasına veya ürünün yapısı gereği bunun mümkün olmadığı veya kalıcılığının garanti edilemediği durumlarda ambalajına ve ilgili teknik düzenlemenin öngördüğü ürün beraberindeki belgelere görünür, okunabilir ve silinmeyecek şekilde konulur. Firmalar tarafından ürünün yapısı gereği CE işaretinin iliştirilmesinin mümkün olmadığının beyan edilmesi halinde, muadil ürünlerde yer alan işaretlemeler dikkate alınarak denetimler sürdürülür. Fiziki denetim esnasında yukarıda belirtilen işaretlemelerin bulunmadığının tespit edilmesi halinde söz konusu başvuru “Ret: İşaretleme Eksikliği” olarak sonuçlandırılması gerekmektedir.

CE işaretinin; görünür, okunabilir ve silinemeyecek şekilde ürünün tabi olduğu Yönetmeliğin öngördüğü yerlere konulmuş olması ve ürüne ait diğer bilgiler (ürün resmi, ürün özellikleri, ürün kullanma talimatları, imalatçı/ithalatçı firma adres bilgileri, diğer işaretler, uyarılar vb.) ile birlikte aynı etikette baskılı şekilde bulunması kaydıyla, nitelikli şekilde iliştirilmiş kâğıt etiket üzerinde yer alan CE işareti etiketlemesi de uygun kabul edilir. Söz konusu işaretlemenin, CE işaretinin üretim sürecinde iliştirilmiş olduğu hakkında kesin fikir vermesi gerekir. Bu kapsamda, ürüne ilişkin diğer bilgiler ile birlikte CE işaretinin de söz konusu etiket üzerinde yer almasının, CE işaretinin üretim sürecinde konulduğu hakkında yeterli fikir verdiği kabul edilir.

CE işaretinin ilgili Yönetmeliğin öngördüğü boyuta uygun olarak iliştirilmediği durumlarda ürünün tasarımı, niteliği, boyutları ve etiketinin yerleşimi gibi kriterler dikkate alınarak denetim sonucunda başka bir uygunsuzluğa rastlanılmaması ve test raporlarının uygun olması kaydıyla, denetim bir defaya mahsusen “Koşullu Kabul: Uyarı” olarak sonuçlandırılır ve firmaya gerekli uyarı yapılır. Aynı firma tarafından bir daha benzer sorunu haiz ürün ithal edilmek istenmesi halinde ilgi başvuru “Ret: İşaretleme Eksikliği” ile sonuçlandırılır. Yönetmelikteki grafik ve tasarımına uygun olan ve olmayan CE işareti örnekleri Ek-4’te gösterilmektedir.

Ürünün şekli ve yapısı “CE” işareti iliştirmeye uygun olsa bile, sıcaklık, kullanım koşulları vb. nedenlerle “CE” işaretinin kalıcılığının garanti edilemediği durumlarda başvuru olumlu olarak sonuçlandırılacaktır.

3.4.2 Ürün Beraberinde Gelen Adaptörlerin Denetimi

Ana ürün ilgili teknik mevzuatın kapsamı dışında yer alsa dâhi, ürünlere takılıp çıkarılabilen (yekpare olmayan) ürün beraberinde gelen adaptörler için AB Uygunluk Beyanı talep edilir, ayrıca, gerekmesi hâlinde test raporu istenir ve/veya adaptörler teste tabii tutulabilir. Bu nedenle, ürünlerin beraberinde/birim ambalajında harici adaptör yer alması durumunda; adaptörlere dair işaretleme bilgileri de kontrol edilecektir. Bu denetim sonucunda uygunsuz bulunan adaptörlerin elleçlenerek ana ürünlerden ayrılması; mahrecine iade, doğrudan ya da serbest bölge üzerinden üçüncü bir ülkeye transit, ihraç kaydıyla satış ya da masrafları sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğu gümrük idaresine terk edildiğinin belgelenmesi hâlinde uygun görülebilecektir. (bkz. 4.4.2 inci madde) Belirtilen şekilde elleçleme yapıldığının tespit ve tevsik edilmesi, uygun adaptörlerle söz konusu ürünlerin test edilmesi ve testin uygun çıkması ve ana ürünlerin denetimine devam edilerek ana ürünlerde uygunsuzluk bulunmaması durumunda ana ürünün ithaline izin verilebilecektir. Aksi durumda, başvuru ret olarak sonuçlandırılacaktır.

TAREKS tarafından teste yönlendirilen ürünlerle beraber gelen adaptörlerin de test edilmesi ve bu testlerin olumlu olması hâlinde, adaptörler için AB Uygunluk Beyanı ve/veya işaretleme bilgileri (CE işareti, marka ve model dâhil olmak üzere) aranmadan denetimin bu yönden olumlu görülmesi gerekmektedir. Adaptörler için yapılan testlerin olumsuz ancak ana ürünlerin testlerinin olumlu olması, adaptörler için ayrıca test yapılmasının ithalatçı tarafından kabul edilmemesi ya da adaptörler nedeniyle ana ürünlerin de uygun bulunmaması hâlinde 4.4.2 nci maddede belirtilen elleçleme hususları dikkate alınır.

3.4.3 Uyarılar

Fiziki denetim esnasında, ithal edilmek istenilen ürünün tabi olduğu mevzuat gereği ürün üzerinde veya ambalajında yer alması gereken uyarıların ilgili mevzuatın öngördüğü şekilde ürünün üzerinde yer alıp almadığı kontrol edilmelidir. (Uyarılara ilişkin bkz. Ek-5) İlgili teknik mevzuat gereği ürün üzerinde bulunması gereken uyarıların eksik veya olmaması hallerinde söz konusu uyarıların gümrüklü sahada elleçlenmesine izin verilebilecektir. (Bkz.: 4.4)

Bununla birlikte, teste gönderilen ve test sonucu uygun çıkan başvurular; işaretlemeye ilişkin maddeler hariç gerekli uyarıların piyasaya arz edilmeden önce eklenebilmesini teminen firma tarafından Ek-3’da bir örneği yer alan taahhütname sunulmasına müteakip “Koşullu Kabul-Uyarı: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılabilecektir.

3.5 Laboratuvar Test İşlemleri

Firmalar tarafından ilgili denetmenin TAREKS üzerinden bir belgeyi ilk kez talep ettiği tarihten başlamak üzere verilen 45 günlük ek süre dâhilinde uygun test raporu sunulamadığı ve firma tarafından test talebinde bulunulduğunda, başvuru kapsamında yer alan ürünlerin ilgili teknik mevzuatında belirtilen temel güvenlik şartlarını düzenleyen hükümleri bakımından ciddi risk ve tehlike oluşturduğu yönünde şüpheli özellikler göstermesi durumlarında denetim biriminin mevcut teknik kapasitesinin yeterli olması halinde veya yurt içinde denetim biriminin uygun bulacağı bir kurum aracılığıyla denetim birimi gözetiminde test edilebilir. Bununla birlikte, TAREKS tarafından gerçekleştirilen risk analizi sonucunda söz konusu ürünler teste yönlendirilebilir.

Teste yönlendirilen başvurularda, kargo ve test masrafları ithalatçı tarafından karşılanması şartıyla denetmenlerce ürünlerden numune alınarak teste gönderilir. Denetimler söz konusu test sonucuna göre neticelendirilir. Alınan numunenin sonucu yalnızca söz konusu başvuru kapsamında temsil ettiği bütün kalemler için geçerli olacaktır. Numune sayısının asgaride tutulması esastır. Alınacak numune sayıları ürünün teknik mevzuatına göre belirlenmekte olup, gerekli görüldüğü durumlarda ek numune alınabilmektedir.

Numune alma işlemleri esnasında Ek-2’de yer alan Fiziki Denetim ve Numune Alma Tutanağına gerekli bilgiler işlenerek bahse konu tutanak hem ilgili denetmen tarafından hem de firma yetkili temsilcisi tarafından imzalanacaktır. Bu aşamada temsilcinin vekâletnamesi kontrol edilecek, alınan numunelerin fotoğrafı denetim birimi tarafından çekilecektir. Denetim biriminde kalacak numune, numune kayıt defterine kaydedilecektir.

Şahit numuneler denetim birimince muhafaza edilir. Test sonuçlarına itiraz süresi 15 iş günüdür. İtiraz süresi sonunda numuneler, firma yetkili temsilcisine imza karşılığı elden teslim edilir. Test sonuçlarına itiraz edilmesi durumunda, şahit numuneler yeniden teste tabi tutulur. Söz konusu numunelerin testlerinin yurtiçinde yapılamadığı durumlarda, bahse konu ürünlerin yurtdışında test edilmesi talepleri denetim birimi tarafından Genel Müdürlüğümüze iletilir.

Sistem tarafından teste yönlendirilen ancak test imkânları, ürün özelliği veya ürün adedi sebepleriyle test edilemeyen dosyalarda sürecin test raporu incelemesi olarak devam etmesi gerekmekte olup karşılaşılan bu tarz durumların ilgili GTİP ve test edilememe gerekçesiyle birlikte ivedilikle Genel Müdürlüğümüze iletilmesi gerekmektedir.

İthalatçı firma ürünün teste gönderilmesini kabul etmezse firmanın yazılı beyanına istinaden başvuru “Ret: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılacaktır.

3.5.1 Muadil Ürünler

Çok sayıda kalemin teste yönlendirildiği başvurularda tüm modeller teste gönderilmez. Aynı başvuru içinde üreticisi, markası ve ürün özellikleri ortak olan ürünlerden bir tanesi referans model olarak seçilerek muadil ürünleri temsil etmek üzere teste gönderilir.

Bir başvurunun teste yönlendirilen bir kalemi ile muadil tutulabilecek modellere dair başvuru kalemleri sistem tarafından teste yönlendirilmemiş olsa dahi teste yönlendirilen başvuru kalemindeki modelin testi sonuçlanana kadar başvurular kapatılmaz.

Referans modelin testten geçmesi ve muadil tüm kalemlere ait uygun belgelerin (test rapor, AB Uygunluk Beyanı vb.) olması halinde söz konusu başvuru TAREKS üzerinden “Kabul: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılır. Referans modelin testten kalması halinde ise firmanın sistem üzerinden 15 iş günü içerisinde test sonucuna itiraz hakkı vardır. Firma test sonucuna itiraz eder ve ürün, yalnızca uygunsuzluk verilen husus ile ilgili olarak yaptırılan ikinci testten geçerse ve muadil tüm kalemlere ait uygun belgelerin (test rapor, AB Uygunluk Beyanı vb.) olması halinde söz konusu başvuru TAREKS üzerinden “Kabul: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılır.

Referans modelin testten kalması halinde, firma test sonucuna itiraz etmezse veya itiraz ettiği halde ürün ikinci testten de kalırsa, referans model “Ret: Test Sonucu” olarak sonuçlandırılmalıdır. Bu durumda, muadil tüm modellerin de teste gönderilmesi gerekmektedir. İthalatçı firma tarafından test yapılmadan olumsuz sonuçlandırılması istenilen başvurular verilecek dilekçeye istinaden “Ret: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılır.

3.6 Başvuru İptal İşlemleri

İptal işlemi, yalnızca mevcut başvurunun incelenmesi aşamasında tespit edilen maddi hata veya hataların düzeltilerek başvurunun tekrarlanabilmesine imkân sağlayan bir işlemdir. Denetlemesi devam eden başvuruların iptali ancak denetmen tarafından yapılabilecektir.

Marka ve model bilgilerinin haricinde başvuru bilgilerinden bir veya birkaçının sisteme yanlış veya eksik kaydedilmiş olması durumunda, ilgili denetim birimi tarafından konuyu açıklayan bir mesaj iletilir ve başvuruya dair denetim işlemi son aşamaya kadar sürdürülür. Denetim sonucunda, ürünlerin ithalat denetiminden geçemeyeceği anlaşıldığında başvuru “Ret” ile, diğer durumlarda firmanın yaptığı hatayı düzeltmesini teminen “İptal: Denetmen İptali” ile sonuçlandırılır. Söz konusu maddi hatanın, denetmen notu olarak başvuruda kapatılırken belirtilmesi gerekmektedir. Marka ve modelin sehven sisteme yanlış beyan edilmesi durumlarında, ilgili denetim birimi ile görüşülerek gerekli düzenlemeler başvuru iptal edilmeden sistem üzerinden gerçekleştirilebilecektir.

Ek-2/A kapsamında yer alan ve ön izni onayı olmayan başvurular denetmen tarafından iptal edilerek firma ön izne yönlendirilir.

Denetim birimi tarafından denetime tabi tutulan ürünlere ilişkin başvuruların, denetim işleminin tamamlanmasını müteakip maddi hatalar nedeniyle iptal edilmesi neticesinde aynı parti için TAREKS tarafından atanan denetim türüne göre denetim işlemleri yürütülmelidir.

Denetim devam ederken, denetim konusu ürünlerin başka bir firmaya devredilmesi talebi söz konusu olduğunda ilgili başvuruya ilişkin denetim işlemleri mevcut başvuru üzerinden yürütülür, başvuru muhteviyatı ürünlerin uygun olması halinde devir işlemini tevsik eden belgelerin sunulmasına müteakip devreden firma başvurusu “İptal: Denetmen İptali” ile sonuçlandırılacaktır. Devir işlemine ilişkin olası bir şüphe hâsıl olması durumunda, konunun Genel Müdürlüğümüze iletilmesi gerekmektedir.

Yukarıda belirtilen hususlar dışında firmalar tarafından talep edilen iptal işlemleri kabul edilmeyecektir. Ürünlerin mahrece iade edilmesi ya da başka bir ülkeye transit edilmesi sebebiyle başvurunun iptal edilmesi talebi kabul edilmeyecektir. Ancak firmadan alınacak başvurunun ret olarak sonuçlandırılmasını belirten yazılı dilekçe ile başvuru ret olarak sonuçlandırılabilecektir.

3.7 Mükerrer Başvurular

Denetimi ret olarak sonuçlandırılmış başvuru konusu ürünlerin ithal edilebilmesi için ya da denetimi devam eden bir başvuru/başvuru kalemi konusu ürünler için denetimden kaçınmak amacıyla TAREKS üzerinden yeni bir başvuru yapılması/kalem açılması mükerrer başvuru olarak tabir edilir. Bu durum risk analizinin etkin ve doğru çalışmasını engellemektedir.

Mükerrer başvuru yapılmasının önüne geçilmesini teminen, başvuruya ilişkin bilgilerde maddi hata yapıldığı tespit edilen denetim başvurularına yönelik uygulama;

• Söz konusu başvurunun iptalinin gerektiğinin anlaşılmasını müteakip firma yetkililerinin ilgili denetim birimi tarafından derhal bilgilendirilmesi ve iptal işlemi denetim sürecinin ardından gerçekleştirilmesi,

• Bahse konu denetim mesajında ve firma yetkilisi ile irtibat kurulması halinde yapılacak görüşmede; iptal işleminin gerçekleştirildiği sistem üzerinden teyit edilmeden, iptal konusu ürünler için yeni bir başvuru yapılmaması gerektiği, aksi takdirde firmaya ve kullanıcıya müeyyide uygulanabileceği hususunun önemle hatırlatılması gerekmektedir.

Bu çerçevede, firmalarca mükerrer başvuru yapıldığının tespit edilmesi durumunda; denetimlerin doğrudan “Ret: Yanıltıcı İşlem” ile sonuçlandırılması ve konunun Genel Müdürlüğümüze iletilmesi gerekmektedir.

3.8 İlgilisince Düzenlenmeyen Belge

İthalat denetimi kapsamında sunulan belgenin doğruluğundan şüphe edilmesi durumunda, belgenin doğruluğu belgeyi düzenleyen kuruluşun internet sitesi üzerinden araştırılır. Bunun mümkün olmaması durumunda, belgeyi düzenleyen kuruluşla elektronik posta yoluyla temasa geçilir ve belgenin doğruluğu teyit edilir. Gelen iletide belgelerin sahte olduğu ya da doğru, geçerli veya tutarlı olmadığının belirtilmesi halinde söz konusu belge ilgilisince düzenlenmeyen olarak değerlendirilecektir. İlgili kuruluştan elektronik posta yoluyla istenen bilginin 20 gün içerisinde gönderilmemesi durumunda konu Genel Müdürlüğümüze iletilir.

TAREKS’e sunulan belgenin ilgilisince düzenlenmediğinin anlaşılması halinde, belgenin yenilenmesi talep edilmez. Söz konusu denetim doğrudan “Ret: İlgilisince Düzenlenmeyen Belge” olarak sonuçlandırılır konu Genel Müdürlüğümüze iletilir. Konuya ilişkin hem firmaya hem de kullanıcıya Tebliğ’in 13 üncü maddesine istinaden idari yaptırımlar uygulanacaktır.

Diğer taraftan,

• İlgili kuruluşun internet sitesinde belgenin aslı var ise bunun Genel Müdürlüğümüze iletilecek yazıda belirtilmesi,

• İlgili kuruluş ile elektronik posta yoluyla iletişime geçilirse, orijinal belgenin tamamı veya kapak sayfasının iletilmesi halinde Genel Müdürlüğümüze bildirilen yazı ekinde sunulması,

• Doğru belgenin veya kapak sayfasının edinilememesi halinde bu durumun Genel Müdürlüğümüze muhatap yazıda belirtilmesi,

gerekmektedir.

Başvuru kalemlerinden birisi hakkında sunulan bilgi ve belgelerde herhangi bir tahrifat yapıldığından veya doğruluğundan şüphe duyulan bir işlem yapıldığının anlaşılması durumunda, yalnızca şüphe duyulan kalem veya kalemler için yukarıda yer alan hükümlere istinaden işlem yapılır, diğer kalem veya kalemlerin denetimi ilgili teknik mevzuata göre tamamlanır.

3.9 Sistemi Yanıltıcı Girişimler

Risk analizinin doğru çalışmasını engellemeyi hedefleyen girişimler sistemi yanıltıcı işlem olarak değerlendirilmesi sebebiyle bu tip girişimlerin tespiti halinde ilgili başvurunun da “Ret: Yanıltıcı İşlem” olarak sonuçlandırılması gerekmektedir.

4. DENETİMİN SONUÇLANDIRILMASI

4.1. Koşullu Kabul ile Sonuçlanacak Başvurular

4.1.1 Koşullu Kabul: Tali Eksiklik

Teknik mevzuatında aksi belirtilmedikçe, ürün beraberinde sunulması gereken üründe/ambalajında bulunması gereken ithalatçı bilgisinin tespit edilememesi durumunda; söz konusu eksikliklerin giderilip giderilmediğinin piyasa gözetimi ve denetimi

uygulamalarında tespit edilebilmesini teminen başvuru “Koşullu Kabul-Tali Eksiklik: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılır.

4.1.2 Koşullu Kabul: İleri İşlem

10/7/2021 tarihli ve 31537 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının (f) bendi uyarınca; ilgili teknik mevzuatta aksi belirtilmedikçe, imalatçı tarafından montaj, paketleme, işleme veya etiketleme gibi ileri bir işlemi gerçekleştirmek amacıyla diğer bir imalatçıdan alınan veya imalatçının yurt dışında olması halinde imalatçı tarafından ithal edilen ürünler piyasaya arz edilmiş olarak değerlendirilmez. Mezkûr maddeye istinaden “piyasaya arz edilmiş olarak değerlendirilmemesi halinde” başvurular ileri işlem uygulaması kapsamında değerlendirilebilir.

Başvurunun ileri işlem olarak değerlendirilmesi için ithalatı gerçekleştiren firmanın imalatçı olması gerekmektedir. Bu itibarla, firmalar tarafından yapılan ileri işlem taleplerinin uygun görülebilmesi için firmalardan imalatçı olduklarının ispatı amacıyla kapasite raporu, sanayi sicil belgesi, varsa üretime ve nihai ürünlere ilişkin tanıtıcı belgelerin istenmesi ve bu belgelerin incelenerek firmaların üretici olduklarının tevsik edilmesi gerekmektedir. İthalatçı firmadan, imalatçı olduğunu gösteren kapasite raporu ile ürüne yapılacak işlemleri açıklayan ve ilgili teknik mevzuatına uygun nihai ürünlerin piyasaya arz edileceğini belirten Ek-5’de bir örneği bulunan taahhütnamenin sunulması istenir.

Bir denetim işleminin ileri işlem olarak sonuçlandırılabilmesi için imalatçı firmanın ilgili nihai ürünü üretip üretmediğinin kapasite raporundan doğrulanması gerekmektedir.

Ancak, ileri işlemin ithalatçı firma dışında farklı bir imalatçı tarafından gerçekleştirilecek olması halinde ise imalatçı firma adına düzenlenmiş kapasite raporu ile ithalatçı ve imalatçı firma arasında düzenlenen üretim sözleşmesinin sunulması ve yukarıda belirtilen gereksinimlerin karşılaması gerekmektedir.

İleri işleme tabi tutulacak nihai ürün niteliğinde olan ve sadece paketleme işlemine tabi ürünlerde test raporlarının talep edilmesi ve/veya söz konusu ürünlerin deneye tabi tutulması gerekir.

Ayrıca, ürün beraberinde gelen adaptörler ve şarj cihazlarına ilişkin ileri işlem talepleri uygun görülmeyecektir.

4.1.3 Koşullu Kabul: Uyarı

Ürünün teknik mevzuatında belirtilen işaretlemeler (gıdayla temas eden madde, CE işareti vb.) ilgili mevzuatta belirtilen boyuta uygun olarak iliştirilmediği durumlarda ürünün tasarımı, niteliği, boyutları ve etiketinin yerleşimi gibi kriterler dikkate alınarak denetim sonucunda başka bir uygunsuzluğa rastlanılmaması kaydıyla, denetim bir defaya mahsus “Koşullu Kabul: Uyarı” ile sonuçlandırılır. Müteakip başvurularda uyarıya konu durumun tekrarlanması halinde başvuru “Ret:İşaretleme Eksiliği” ile sonuçlandırılır.

4.2 Ret ile Sonuçlandırılacak Başvurular

Denetim sonucunda ilgili mevzuata aykırılık tespit edilmesi durumunda başvuru “Ret: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılır. Uygunsuzluk sebebinin ayrıntılı şekilde denetmen notu olarak başvuruya yazılması ve ayrıca Ek-9’da yer alan mesajla kullanıcıya iletilmesi gerekmektedir. Keyfiyet ret sebebini içeren bir yazıyla gümrük idaresine bildirilir ve söz konusu ürünün ithalatına gümrük idarelerince izin verilmez.

İthalatçı firmanın ürünlerin test ettirilmesini kabul etmeyip dilekçe ile uygunsuzluk talep etmesi halinde başvuru “Ret: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılacaktır.

TAREKS başvurularında firmaların tek bir kalem içerisine birden fazla ürün bilgisini (marka-model-miktar vb.) toplu olarak girmiş olmaları ve başvuru kaleminde ret olarak sonuçlandırılacak ürünler ile ithaline izin verilebilecek ürünler olduğunun anlaşılması hâlinde, uygun bulunan ürünler için yeniden TAREKS başvurusu yapılması sağlanır ve mevcut başvuru “Ret: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılır. Yalnızca uygun bulunan ürünler için yeniden TAREKS başvurusu yapılabilir. Uygunsuzluğu tespit edilen ürünlerin mahrecine iade, doğrudan ya da serbest bölge üzerinden üçüncü bir ülkeye transit, ihraç kaydıyla satış ya da masrafları sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğu gümrük idaresine terk edildiğinin belgelenmesi ve ilgili denetim birimine sunulması gerekmektedir. Uygunsuz ürünler için yeniden başvuru yapıldığının anlaşılması hâlinde, ilgili ürünler açısından mükerrer başvuru esaslarına göre işlem yapılacaktır.

TAREKS üzerinden fiili denetime yönlendirilen ve denetim süreci devam eden başvurularda, uygunsuz TPS numarası kullanımı, izinsiz transit ticaret gibi yasal olmayan yollarla denetimden kaçınıldığının tespiti halinde başvuru konusu ürünlerin gümrüklerde bulunmaması ve bu kaçınma eylemleri dikkate alınarak ilgili başvurunun “Ret: Denetleme Sonucu” şeklinde sonuçlandırılması ve konu hakkında Genel Müdürlüğümüzün ivedilikle bilgilendirilmesi gerekmektedir.

Siparişin eksik gelmesi, ürünlerin gümrüklü sahaya henüz ulaşmamış olması gibi gerekçelerle ürünlerin denetim esnasında gümrüklü sahada bulunmadığının tespit edilmesi durumunda, ürünlere ilişkin herhangi bir tespit veya inceleme yapılamamış olması nedeniyle ilgili başvuru kalemi “Ret: Denetleme Sonucu” olarak sonuçlandırılması gerekmektedir.

4.3 Uygunluk Denetim Sonuçları

4.4 Elleçleme Talepleri

Uygunsuzlukları ürünün muhtevası değiştirilmeden gümrük sahasında giderilebilecek olan ve sadece etiketleme, işaretleme (marka, model ve CE işareti hariç), ambalajlama gibi yönlerden teknik mevzuatına uygun olmayan ürünlerde; sağlık, emniyet, çevrenin korunması, tüketicinin doğru bilgilendirilmesi açısından sakınca oluşturmayan düzeltme talepleri ilgili denetim birimine yazılı olarak bildirilir.

Söz konusu elleçleme talebinin uygun görülmesi halinde, gümrük müdürlüğünün kontrolü altındaki sahada gerçekleştirilmek ve ürünün ilgili teknik mevzuatına uygun olarak işlemin gerçekleştirildiği ilgili denetim birimlerince kontrol edilmek üzere firmaya 30 güne kadar elleçleme süresi verilir. 30 günlük elleçleme süresi içerisinde veya bu sürenin bitiminde, elleçleme işleminin tamamlanması halinde, firma tarafından eksikliklerin tamamladığına dair ilgili denetim birimine yazılı bir dilekçe sunulması gerekmektedir. Dilekçenin sunulmasını müteakip, elleçleme işleminin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine ilişkin olarak bahse konu ürünler gümrüklü sahada incelenir ve gerekli düzeltmelerin yapıldığının tespiti halinde ürünlerin ithaline izin verilir. İlgili denetim birimine başvurulmadan gümrük idaresinden alınan elleçleme işlemleri kabul edilmeyecektir.

4.4.1 CE İşaretinin Elleçlenme Talepleri

CE işareti taşıyan ürünler için, “CE” İşareti Yönetmeliğinin “İmalatçının Yükümlülükleri” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında sıralanan koşulların sağlanması ve ürünlerde bariz bir uygunsuzluk tespit edilmemesi kaydıyla, marka tescil belgesi ve gerekli diğer belgelerin ibrazı ile imalatçı olduğunu tevsik edebilen firmaların CE işareti elleçleme talepleri değerlendirilebilecektir.

4.4.2 Adaptörlerin Elleçlenme Talepleri

Ürün beraberinde gelen adaptörler nedeniyle uygunsuz bulunan ürünlerden adaptörlerin elleçlenmesine;

• Başvuru konusu ürünlerden ayrılacak uygunsuz adaptörlerin Gümrük Yönetmeliği'nin 181 inci maddesinin 4 üncü fıkrasının (ç) bendi uyarınca; mahrecine iade, doğrudan ya da serbest bölge üzerinden üçüncü ülkeye transit, ihraç kaydıyla satış ya da masrafları sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğu gümrük idaresine terk edildiğinin belgelenmesi,

• Ürünlerin uygun adaptörlerle test edilmesi ve olumlu sonuç alması, şartlarıyla izin verilir.

4.5 Denetim Sonuçlarına İtiraz

Belgelerin zamanında sunulamaması nedeniyle ret ile sonuçlandırılan veya firmanın denetmen tarafından denetimin sehven ret ile sonuçlandırıldığı (işaret, marka, model vb. olmasına rağmen görülmemiş olma ihtimali veya kapsam dışı talebi) iddiası ile itiraz ettiği başvurular kapsamında yeniden denetime açma işlemi uygulanabilmektedir. Bu çerçevede firmalar ret ile sonuçlandırılan başvurularda TAREKS üzerinde yer alan itiraz butonu yoluyla denetim sonucuna yalnızca bir seferlik olmak üzere 1 yıl içinde itiraz edebilirler. Test sonuçlarına itiraz süresi ise 15 iş günüdür.

Yeniden denetime açılan başvurular kapsamında 45 gün ek süre verilmeyecek, ithalatçının eksik olan belge, itiraz dilekçesi, talep edilmesi halinde teknik dosya ve diğer yükümlülüklerini ivedilikle sunması istenecektir. Firmalar, “Ret: İlgilisince Düzenlenmeyen Belge” ve “Ret: Yanıltıcı İşlem” sonuçlu başvurulara hiçbir şekilde itiraz edemeyecektir. Bununla birlikte, “Ret: Belge Eksikliği” sonuçlu başvurularda eksik belgelerin; “Ret: İşaretleme Eksikliği” sonuçlu başvurularda eksik olan işaretlemenin yerini belirten resim, tasarım, şema vb. dokümanların, itiraz dilekçesi ve diğer belgelerin; “Ret: Test Sonucu” ile kapatılan başvurularda ise yeniden test talep dilekçesinin ve tüm durumlarda denetmen tarafından istenen ek dokümantasyonun en fazla 15 iş günü içerisinde sisteme yüklenmesi gerekmektedir. Bu süre zarfında yükümlülüklerini yerine getirmeyen firmaların başvuruları tekrar aynı ret ile sonuçlandırılacak ve sistem üzerinden tekrar itiraz edilmesine izin verilmeyecektir.

1 yıl içerisinde sistem üzerinden itiraz edilmesine karşın başvurunun tekrar ret olarak sonuçlandırılması durumunda firma tarafından eksikliklerin giderilebilmesini teminen başvurunun yeniden denetime açılması talebi bir defaya mahsus olmak üzere Genel Müdürlükçe değerlendirilebilir. Yeniden denetime açılan başvurular kapsamında 45 gün ek süre verilmeyecek, ithalatçının eksik olan belgesini 15 iş günü içerisinde sunması istenecektir.

4.6 Uygunsuz Bulunan Ürünlere İlişkin Transit Talepleri

Yapılan denetimler sonucunda “Ret” ile sonuçlanan başvuru kapsamındaki ürünlerin firmalarca transit edilmek istenmesi halinde, söz konusu taleplerin Gümrük Yönetmeliğinin 181 inci maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendi uyarınca Genel Müdürlüğümüzün uygun görüşünün alınması gerekmektedir. Bu durumdaki firmaların Genel Müdürlüğümüze yazılı olarak başvurmaları; başvurularında ürünün transit olarak gönderileceği ülkeyi bildirmeleri, ürünün ilgili ülke mevzuatına uygun olduğunu beyan etmeleri, TAREKS “Yardım” sekmesinde yer alan “Transit İzni” başlığına uygun olarak Ek-10’da yer alan belgeleri eksiksiz doldurmaları gerekmektedir. Ürünlerin mahrece iade edilmesi durumunda Genel Müdürlüğümüzün uygun görüşünün alınmasına gerek bulunmamaktadır.

Transit ticarete konu edilmek istenen uygunsuz ürünlerin tamamı veya partinin bölünmesi suretiyle ilgili firma ve/veya farklı firmalar adına ülkemiz piyasasına arz edilmeye çalışılarak denetime konu olmaları ihtimaline karşı yapılacak işlemlerde azami hassasiyet gösterilmesi ve şüphe duyulan başvurular hakkında Genel Müdürlüğümüze ivedilikle bilgi verilmesi gerekmektedir.

İzinsiz transit ticaret gibi yasal olmayan yollarla denetimden kaçınıldığının tespiti halinde başvuru konusu ürünlerin gümrüklerde bulunmaması ve bu kaçınma eylemleri dikkate alınarak ilgili başvuru “Ret: Denetleme Sonucu” şeklinde sonuçlandırılacaktır.

5. ÜRÜNLERE İLİŞKİN MÜNFERİT ESASLAR

5.1. Test Raporu ve Teknik Belge Sunum Hakkı

Ürünlerin ilgili teknik mevzuata uygunluğunu (güvenli olduğunu) kanıtlamak amacıyla firmalardan test raporu veya teknik dosya talep edildiğinde aşağıdaki usul uygulanır:

• Belge Sunum Hakkı: İthalatçı firmalara, talep edilen teknik belgeleri (test raporu, sertifika vb.) sunmaları için, başvuru süresi içerisinde en fazla 3 (üç) defa hak tanınır.

• Sonuç: 3 (üç) defa sunulan belgelerin de uygun bulunmaması veya kabul edilmemesi halinde; firmanın talebi üzerine ürünler fiziki testlere (deney) yönlendirilebilir. Test talep edilmezse başvuru olumsuz sonuçlandırılır.

• Enerji Verimliliği Test Raporu: Enerji verimliliği mevzuatı kapsamındaki denetimlerde sunulan raporlarda uygunsuzluk görülmesi halinde, firmaya 3 rapor sunma hakkı verilir; 3 (üç) defa sunulan belgelerin de uygun bulunmaması veya kabul edilmemesi halinde; ürünler doğrudan teste yönlendirilebilir veya süreç ilgili mevzuatın özel hükümlerine göre yürütülür. Ürünlerin teste yönlendirilmesi halinde düzenlenecek raporlar sadece ilgili olduğu başvuruda temsil ettiği ürünlere ilişkin denetimde esas alınabilecektir.

5.2. Nihai Ürünü Tebliğ Kapsamında Olan Aksam ve Parçalar

Bu madde, nihai ürünün tabi olduğu Yönetmeliklerin Tebliğin Ek-1’inde yer alması durumunda uygulanır.

• a) Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği uyarınca Satış Sonrası Hizmet Yeterlilik Belgesi almış firmalarca ürünlerin bakım ve onarım faaliyetlerinde kullanılmak üzere aksam/parça ithal edilmek istenmesi halinde; mezkur belgenin, nihai ürüne ilişkin Uygunluk Beyanı ve söz konusu ürüne ait Uygunluk Beyanı ile ürün arasındaki bağlantının kurulabilmesi/doğrulanabilmesi ve ayrıca aksam ve parçaların ilgili nihai üründe kullanılacağına dair beyanın ve dokümanların (katalog gibi) sunulması şartıyla, bahse konu aksam ve parçaların ithalat denetimleri “Koşullu Kabul Aksam/Parça: Denetleme Sonucu” ile sonuçlandırılır .

• b) Başvuru konusu aksam/parçaları firma ihtiyacı veya SSHYB mevzuatı kapsamında yer almayan servis-parça temini hizmeti için ithal etmek isteyen firmalardan;

o Nihai ürüne ait Uygunluk Beyanı,

o Ürün ve aksam/parça arasındaki bağlantının kurulabilmesi/doğrulanabilmesi amacıyla aksam ve parçaların ilgili nihai üründe kullanılacağına dair beyan ve belgeler (katalog, fotoğraf gibi),

o TSE-HYB, kapasite raporu, imalatçı belgesi, distribütör belgesi veya sanayi sicil belgesi vb. belgelerden birini sunması veya belgelerden

hiçbirinin sunulamaması durumunda bir takvim yılı içerisindeki ithalat rakamlarıyla ihtiyacın tevsik edilmesi gerekmektedir. İlgili şartları karşılayan firmalar aksam/parça uygulamasından faydalandırılır ve Koşullu Kabul Aksam/Parça: Denetleme Sonucu ile sonuçlandırılır.

• c) (a) ve (b) fıkralarından herhangi biri uygulanması halinde aksam parçaya ilişkin ilgili Taahhütnameler talep edilecektir.

5.3. Nihai Ürünü Tebliğ Kapsamı Dışında Olan veya Eski Tarihli Aksam ve Parçalar

• a) Tebliğde yer alan Yönetmeliklerin kapsamı dışındaki ürünlere ilişkin aksam ve parçaların:

o Nihai ürünü kullanan firma tarafından ithal edilmek istenmeleri halinde, aksam/parça olarak kendi başlarına güvenli olduklarına ve hâlihazırda iç piyasadaki kendi tesislerinde kullanılmakta olan güvenli ana ürünlerin bünyesinde kullanılacaklarına dair söz konusu firmanın yazılı beyanının olması,

o Nihai ürünü kullanmakta olan firmaya satışı gerçekleştirilmek üzere başka firmalarca ithal edilmek istenmeleri halinde ise, nihai ürünü kullanan firmaya teslim edeceklerine dair ithalatçı firmanın yazılı beyanı ile nihai ürün kullanıcısından alınan ve ithal edilecek aksam ve parçaların güvenli olduklarını ve kendi tesislerinde bulunan söz konusu ana üründe kendileri tarafından kullanılacağını gösterir yazılı beyanın olması , durumlarında; ithal edilmek istenen aksam ve parçaların bahse konu nihai üründe kullanılacağına dair bağlantının denetim birimleri tarafından kurulması/doğrulanması kaydıyla ithalatına izin verilir .

• b) Yeni Yaklaşım mevzuatı kapsamında yer alan ilgili Direktif/Direktifleri uyumlaştıran mer-i Yönetmelik/Yönetmeliklerin ülkemizdeki ilk yürürlük tarihinden önce üretildiği, varsa nihai ürüne eşlik eden dokümanlarla ispat edilebilen veya üretici beyanı ile tespit edilebilen nihai ürünlerde kullanılacak aksam ve parçaların:

o Nihai ürünü kullanan firma tarafından ithal edilmek istenmeleri halinde, aksam / parça olarak kendi başlarına güvenli olduklarına ve hâlihazırda iç piyasadaki kendi tesislerinde kullanılmakta olan güvenli ana ürünlerin bünyesinde kullanılacaklarına dair söz konusu firmanın yazılı beyanının olması,

o Nihai ürünü kullanmakta olan firmaya satışı gerçekleştirilmek üzere başka firmalarca ithal edilmek istenmeleri halinde ise, nihai ürünü kullanan firmaya teslim edeceklerine dair ithalatçı firmanın yazılı beyanı ile nihai ürün kullanıcısından alınan ve ithal edilecek aksam ve parçaların güvenli olduklarını ve kendi tesislerinde bulunan söz konusu ana üründe kendileri tarafından kullanılacağını gösterir yazılı beyanın olması ; durumlarında; ithal edilmek istenen aksam ve parçaların bahse konu nihai üründe kullanılacağına

dair bağlantının denetim birimleri tarafından kurulması/doğrulanması kaydıyla ithalatına izin verilir . İthal edilmek istenen ürünlerin ana üründe kullanılacağına dair bağlantının denetim birimleri tarafından kurulamadığı/doğrulanamadığı durumlarda kullanıcı firmanın yazılı beyanı yeterli görülür.

• c) 7/6/2011 tarihli ve 27957 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tıbbi Cihaz Yönetmeliği kapsamında yer alan bir ana üründe kullanılmak üzere yurtiçi edilmek istenen aksam parçaların denetiminde ana ürüne dair imalatçı, yetkili temsilci vb. bilgilerin Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Ulusal Bilgi Bankası ağ adresinden http://titubb.titck.gov.tr tetkik edilmesi ve aksam/parça ile ana ürün arasındaki illiyet bağının kurulmasının ardından ithalata izin verilir . Söz konusu bilgi bankasında kaydı olmayan firmalarca ithal edilmek istenen aksam/parçaların halihazırda kullanımdaki bir ana ürün için getirildiğine dair kullanıcı kuruluşun beyanda bulunması halinde mezkur aksam/parça ithaline izin verilir. Aynı şekilde, bahse konu bilgi bankasında kaydı olmayan ana üründe kullanılmak üzere ithal edilmek istenen aksam/parçalar için de ana ürünü kullanan kuruluşun beyanda bulunması gerekmektedir. 5.2 ve 5.3’deki her durumda, ithal edilen aksam/parçanın güvenli olduklarına dair Ek-11’de yer alan beyanın sunulması icap etmektedir.

5.4. Üretim Girdisi Muafiyeti

Sanayicilerin ürettikleri ürünlerin bünyesinde girdi olarak kullanacakları ürünler için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (STB) İl Müdürlüklerinden alınan "Üretim Girdisi Muafiyet Belgesi" sunulmalıdır. Başvuru TAREKS üzerinden "Üretim Girdisi" muafiyeti seçilerek yapılmalıdır. Belgenin doğruluğu ilgili sistemlerden kontrol edilir.

5.5. Enerji Verimliliği Denetim Esasları (Eko-Tasarım ve Enerji Etiketlemesi)

Enerji ile İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımı (Eko-Tasarım) ve Enerji Etiketlemesi yönetmelikleri kapsamındaki ürünlerde (Motorlar, Lambalar, Buzdolapları, Klimalar vb.) aşağıdaki esaslar geçerlidir:

• Uygunluk Beyanı: AT/AB Uygunluk Beyanı’nda, ilgili Eko-Tasarım yönetmeliklerine ve uygulama tebliğlerine atıf yapılması gerekmektedir.

• Doğrulama ve Testler: Ürün üzerinde veya belgelerde beyan edilen değerlerin doğrulanması amacıyla ürünler teste yönlendirilebilir.

5.6. Makina Emniyeti Yönetmeliği Kapsamındaki Ürünler

• Türkçe Uyarı Zorunluluğu: Makina Emniyeti Yönetmeliği kapsamındaki ürünlerde, makine üzerindeki ve kullanım kılavuzundaki ikaz ve uyarıların Türkçe olması zorunludur. Hiçbir uyarı yoksa veya Türkçe değilse, düzeltilmesi şartıyla "Koşullu Kabul-İkaz Bilgisi" işlemi uygulanabilir.

• Ev Tipi vs. Sanayi Tipi Ayrımı:

o Ev kullanımı için tasarlanmış, sıradan tüketicinin kullanabileceği klimalar ve çamaşır makinelerinde Makina Emniyeti Yönetmeliği uygunluğu aranmaz. Bu ürünler LVD/EMC kapsamında değerlendirilir.

o Sanayi tipi klimalar ve çamaşır makineleri ile profesyonel elektrikli el aletleri ve bahçe makinaları (evde kullanılsa dahi) Makina Emniyeti kapsamında denetlenir.

• Yazıcılar: Hareketli mekanizması olmayan (pasif çalışan) inkjet tipi yazıcılar makine olarak değil, sadece LVD ve EMC yönetmelikleri kapsamında değerlendirilir.

• Kısmen Tamamlanmış Makinalar: Tahrik sistemi (motoru) olmayan ancak motor takılması amaçlanan makineler, gerekli montaj talimatları ve risk değerlendirmesi sağlanmazsa "Kısmen Tamamlanmış Makine" statüsünde değerlendirilir ve buna uygun beyan aranır.

• Seri Numarası: Makina Emniyeti Yönetmeliği kapsamındaki ürünlerde seri numarası bulunması zorunlu değildir. Ancak üretici belgesinde seri numarası beyan etmişse, ürün üzerinde de aranır. Ürün üzerinde seri numarası yoksa ancak beyanda varsa "Tali Eksiklik" olarak değerlendirilir.

5.7. Pompalara İlişkin Esaslar

Pompaların kullanım yeri ve teknik özellikleri denetim kapsamını belirler:

• Makina Kapsamındakiler: Elektrik motoru veya kontrol ünitesi olmayan, sadece mekanik kısımdan oluşan pompalar Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne tabidir.

• Sadece LVD/EMC Kapsamındakiler: Elektrik motoru dışında hareketli parçası olmayan, ev ve benzeri yerlerde (akvaryum, bahçe havuzu, sirkülasyon pompası vb.) kullanılan ve belirli voltaj limitleri dahilindeki pompalar Makina Emniyeti Yönetmeliği kapsamında değerlendirilmez, sadece LVD/EMC yönünden denetlenir.

5.8. Kurulumu Sonradan Yapılacak Ürünler

Tek sevkiyatla ithal edilemeyen veya uygunluk değerlendirmesi (test/muayene) ancak kurulum sonrası yapılabilecek büyük hacimli/projeli ürünlerin denetiminde; ithal edilmek istenen ürüne ait parça listesi ve teknik dosya ile Bakanlığa veya Türk Standardları Enstitüsü (TSE)’ne başvuru yapılması ve onay alınması şartıyla, demonte parçaların ithalatına izin verilebilir.

5.9. Onaylanmış Kuruluş Gerektiren Durumlar ve Gürültü Emisyonu

• Sertifika Eksikliği: Onaylanmış Kuruluş sertifikası gerektiren ürünlerde (Gürültü Emisyonu vb.) orijinal sertifika sunulamazsa, ürünlerin gümrüklü sahada bir onaylanmış kuruluş tarafından yeniden değerlendirilmesi veya yurt içinde birebir aynı ürünün onaylanmış kuruluş tarafından değerlendirilmesi ve uygunluk belgesi düzenlenmesi şartıyla ithalatına izin verilebilir. Bu durumda belgelerin taşıma belgesi tarihinden sonra düzenlenmiş olması kabul edilir.

• Gürültü Testi: Gürültü Emisyonu Yönetmeliği kapsamındaki ürünlerde sertifika sunulamaması ve desibel etiketi eksikliği halinde, TSE gözetiminde test yapılabilir.

5.10. Ürün Tanımı ve Marka İlişkisi

AT/AB Uygunluk Beyanını düzenleyen kuruluş ile ürün üzerindeki marka sahibi kuruluşun farklı olması durumunda, bu kuruluşlar arasındaki ilişkiyi (fason üretim sözleşmesi, yetki belgesi vb.) kanıtlayan belgeler sunulmalıdır. Ürün üzerinde marka/model bilgisi varken üretici/ithalatçı açık adresi veya unvanı yoksa, lakin izlenebilirlik sağlanabiliyorsa bu durum "Tali Eksiklik" olarak değerlendirilir.

5.11 Test Sertifikaları

Fiili denetime yönlendirilen ve test raporları talep edilen ürüne ilişkin olarak, ilgili direktifler kapsamında gerçekleştirilmesi gereken tüm testlerin akredite veya onaylanmış kuruluş tarafından yapılmış olması hâlinde; yalnızca söz konusu testleri gerçekleştiren akredite veya onaylanmış kuruluş tarafından sunulan ve gerçekleştirilen testlerin özeti mahiyetinde düzenlenen test sertifikaları, denetim süreçlerinde esas alınabilir.

5.12 Denklik Beyanı

İmalatçı tarafından yapılan, denetim konusu ürünlerin farklı marka/modellerinin denkliğine ilişkin beyanlar kabul edilmez. Ancak; “Belirli Gerilim Sınırları İçin Tasarlanan Elektrikli Ekipman İle İlgili Yönetmelik (LVD)”ve “Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliği (EMC) (onaylanmış kuruluş gerektirmeyen kısmı)” kapsamındaki ürünlerin denkliğine ilişkin sunulan belgeler veya raporların (ilgili ürün modeli/modelleri için düzenlenen test raporuna da atıfta bulunarak, atıfta bulunulan test raporunun sonuçlarının, bu test raporu konusu modele/modellere denk olduğu düşünülen ürün modeli/modelleri için de geçerli olduğunu açıkça ifade eden) herhangi bir akredite test kuruluşu veya onaylanmış kuruluş tarafından düzenlenmesi durumunda kabul edilir. Onaylanmış kuruluş sertifikası gerektiren ürünler, denklik beyanı uygulaması haricindedir.

5.13 Gürültü ve Emisyon

İçten yanmalı motor barındıran ürünlerde GTİP karşılığında yazmasa dahi Karayolu Dışında Kullanılan Hareketli Makinalara Takılan İçten Yanmalı Motorlar İçin Gaz ve Partikül Halindeki Kirletici Emisyon Sınırları ve Tip Onayı ile İlgili Gereklilikler Hakkında Yönetmelik (2016/1628/AB) ve Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu ile İlgili Yönetmelik (2000/14/AT) hükümlerine uygunluk aranır.

6. EKLER