EN
TR
Amaç
Bu Tebliğin amacı, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 22 ve 42’nci maddeleri ile "Sermaye Piyasasında Bağımsız Dış Denetleme Hakkında Yönetmelik"in 19'uncu maddesi uyarınca, Menkul Kıymetler Yatırım Fonlarınca düzenlenecek mali tablolar ile raporların hazırlanması ve ilgililere sunulmasına ilişkin ilke ve kuralları belirlemektir.
Kavramlar
Bu Tebliğde geçen:
Kurul: Sermaye Piyasası Kurulu'nu,
Fon: Menkul Kıymetler Yatırım Fonu'nu
Mali Tablolar: Menkul Kıymetler Yatırım Fonlarına İlişkin Bilanço, Gelir Tablosu, Fon Portföy Değeri Tablosu, Fon Toplam Değeri Tablosu ile bunların ek ve dipnotlarını,
Raporlar: Menkul Kıymetler Yatırım Fonlarına İlişkin Günlük, Aylık ve Yıllık Raporları,
ifade eder.
MALİ TABLOLARA İLİŞKİN UYGULAMA ESASLARI
Uygulama esasları
Fon mali tablolarının hazırlanmasında, bu Tebliğ ile Fon içtüzüğü hükümlerine uyulması zorunludur.
Fon mali tablolarının hazırlanmasında dayanak teşkil eden hesapların işleyişinde, bu Tebliğ'in 5 nolu ekinde yer alan hesap plânına uyulur.
Muhasebe kayıtları
Fon portföyünde bulunan menkul kıymetlerin alım ve satımı, katılma belgelerinin alım ve satımı, fonun gelir ve giderleri ile fonun diğer işlemleri yapıldıkları gün itibariyle muhasebeleştirilir. Yapılan muhasebe kaydı, her bir işlem itibariyle, yapılan işlemin miktar, birim fiyat ve toplam tutarını göstermek ve gerekli açıklamaları içermek zorundadır. Menkul kıymetlerin alım ve satımına ilişkin muhasebe kayıtlarında, bu menkul kıymetler için düzenlenen alım satım emri belgesinin tarih ve numarasının belirtilmesi de zorunludur.
Muhasebe kayıtlarına yansıyan günlük işlemler, yasal defterlere toplam tutarları ile kaydediliyor ise, işlemin ayrıntıları ilgili yardımcı defter ve kayıtlarda gösterilir. Yardımcı defter ve kayıtlarda işlemin açıklaması, yevmiye ve muhasebe fiş numarası ile karşı hesabın da belirtilmesi gerekir.
Hesapların işleyişi
Fon muhasebesinde kullanılacak hesaplar aşağıda belirtilen ilkeler çerçevesinde işletilir.
a) Menkul Kıymet Alımı
Fona satın alınan menkul kıymetler, alış bedeli ile "Menkul Kıymetler Hesabı"nın, alınan menkul kıymetlerin nitelikleri dikkate alınarak açılacak alt hesaplarına borç kaydedilir.
b) Menkul Kıymetler Değer Artış veya Azalışı
Fon potföyündeki menkul kıymetler ihraçcı kurum türleri, tertibi ve iskonto oranları gibi ayırıcı özellikleri dikkate alınarak açılacak ayrı hesaplarda her gün itibari ile fon içtüzüğü hükümlerine göre değerlenir. Menkul kıymetin fon içtüzüğü hükümlerine göre tespit edilen toplam değeri, aynı menkul kıymet hesabının borç bakiyesinden fazla ise bu fark, "Menkul Kıymetler Hesabı"na borç, "Katılma Belgeleri Değer Artış/Azalışı Hesabı'na alacak; az ise bu fark, "Menkul Kıymetler Hesabı"na alacak, "Katılma Belgeleri Değer Artış/Azalışı Hesabı"na borç kaydedilir. Böylelikle her menkul kıymet hesabının borç bakiyesi, o menkul kıymetin günlük değerlemeler sonucu oluşan toplam rayiç değerini verir.
c) Menkul Kıymet Satışı
Fondan satılan bir menkul kıymet satış günü değeri (alış bedeli ve satış gününe kadar oluşan değer artış veya azalışları toplamı) üzerinden "Menkul Kıymetler Hesabı"na alacak kaydedilir. Satış günü değeri, ortalama bir değer olup; "Menkul Kıymetler Hesabı"nın borç bakiyesinin, ilgili menkul kıymetin birim sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanır. Satış tutarı ile satış günü değeri arasında bir fark oluştuğu takdirde bu fark "Menkul Kıymet Satış Kârı Hesabı"na veya "Menkul Kıymet Satış Zararı Hesabı"na kaydolunur. Satılan menkul kıymete ilişkin "Katılma Belgeleri Değer Artış Azalış Hesabı"nın bakiyesinin ortalamasına göre satılan kısma isabet eden tutar ise, bu hesaptan çıkarılarak "Gerçekleşen Değer Artışı veya Azalışı" hesaplarına aktarılır.
Ortalama değerler bulunurken kullanılacak birim sayısının hesabında, ilgili menkul kıymetin nominal değerinin her 1000 TL'lık kısmı bir birim kabul edilir.
Menkul kıymet alım satımına ait aracılık komisyonları alım ve satım bedelinden ayrı olarak "Aracılık Komisyonu Giderleri Hesabı"nda izlenir.
d) Bedelsiz Hisse Senetleri
Bedelsiz hisse senetleri, bu senetlerin dağıtım tarihinin başlangıç gününde, nominal bedelle, menkul kıymetler hesabına borç, katılma belgeleri değer artış/azalışı hesabına alacak kaydolunur. Dağıtım tarihini takip eden değerleme günlerinde de içtüzük hükümleri dikkate alınarak kayıtlarda izlenir.
e) Bedelli Hisse Senetleri (Rüçhan Hakkı Kullanımı)
Fon portföyündeki hisse senetlerine ilişkin rüçhan hakkının kullanılması suretiyle sahip olunan hisse senetleri, muvakkat makbuzlar veya geçici ilmühaberler rüçhan hakkı kullanım gününde alış bedeli ile menkul kıymetler hesabına borç kaydedilir. Rüçhan hakkı kullanımı karşılığında elde edilen hisse senetleri, muvakkat makbuzlar veya geçici ilmühaberler, rüçhan hakkı kullanımına konu olan hisse senetlerinin değerlemesinde esas alınan fiyatlardan varsa temettü farkı düşülerek değerlenir. Temettü farkı bulunmaması halinde ise değerleme, Borsa'da oluşacak ağırlıklı ortalama fiyat üzerinden yapılır.
Muvakkat makbuzların veya geçici ilmühaberlerin, hisse senetleri ile değiştirilmesinden sonra, içtüzük hükümlerine göre değerlemeye devam edilir.
f) Kâr Payları
Fon portföyünde bulunan hisse senetlerinin kâr payları, kâr payı dağıtım tarihinin başlangıç gününde, tahsil edilmesine bakılmaksızın, temettü geliri olarak muhasebeleştirilir.
g) Fon Yönetim Ücreti
Fon içtüzük hükümlerine göre fon toplam değeri üzerinden hergün için tahakkuk ettirilen yönetim ücretleri "Fon Yönetim ücretleri Hesabı'na borç, "Ödenecek Fon Yönetim Ücretleri Hesabı"na alacak kaydedilir. Her ay sonunu izleyen bir hafta içinde "Ödenecek Fon Yönetim Ücretleri Hesabı", "Kasa Hesabı" ile ilişkilendirilerek kapatılır.
h) Banka Avans Faizi
Kurucu bankanın fona tahsis ettiği avans üzerinden fon içtüzükleri uyarınca alınabilecek avans faizi, katılma belgelerinin halka arz tarihinde hesaplanarak ’’Ödenecek Banka Avans Faizi Hesabı"na aktarılır ve "Banka Avans Faizleri Hesabı" ile ilişkilendirilerek gider yazılır. Katılma belgelerinin satışı ile sağlanan fon ile geçici hesap kapatılır.
ı) Katılma Belgeleri Alım Satımı
Satılan katılma belgeleri satış tutarlarıyla, geri satın alınan katılma belgeleri ise alış tutarlarıyla "Katılma Belgeleri Hesabı"nda izlenir.
Katılma belgelerinin satışında, satış komisyonu uygulanan fonlarda; satış tutarı, sözkonusu komisyon düşüldükten sonra bulunan tutardır. Katılma belgelerinin satışında alınan komisyon, "Katılma Belgeleri Satış Komisyonları Hesabı"nda izlenir.
j) Gerçekleşen Gelir Gider Farkı
Fona ilişkin gelir ve gider hesapları, hesap dönemi sonunda "Fon Gelir Gider Farkı Hesabı" ile ilişkilendirilerek kapatılır.
k) Nazım Hesap Kayıtları
aa) Katılma Belgeleri
Katılma belgeleri, halka arz aşamasında pay sayısı üzerinden "Merkezdeki Katılma Belgeleri Borçlu Hesabı"na borç, "Katılma Belgeleri Alacaklı Hesabı"na alacak kaydedilir. Katılma belgelerinin merkezden alım/satımı halinde, pay sayısı üzerinden "Tedavüldeki Katılma Belgeleri Hesabı" ile "Merkezdeki Katılma Belgeleri Hesabı" karşılıklı çalıştırılır. Katılma belgelerinin kurucu bankanın izahnamede belirtilen şubelerince alım/satımının yapılmak istenmesi durumunda, merkezdeki katılma belgeleri "Şubelerdeki Katılma Belgeleri Hesabı"na aktarılır. Alım satım gerçekleştiğinde "Tedavüldeki Katılma Belgeleri Hesabı" ile bu hesap karşılıklı çalışır.
bb) Yedek Katılma Belgeleri
Yıpranma, eskime, kaybolma vb. nedenlerle yedek katılma belgeleri bulunduruluyor ise, bu belgeler "Yedek Katılma Belgeleri Borçlu Hesabı"na borç, "Yedek Katılma Belgeleri Alacaklı Hesabı"na alacak kaydedilerek izlenir.
cc) Menkul Kıymetler
Fon portföyündeki menkul kıymetler nominal bedelleri üzerinden menkul kıymetler bazında açılacak "Menkul Kıymetler Borçlu Hesabı"na borç, "Menkul Kıymetler Alacaklı Hesabı"na alacak kaydedilerek izlenir.
dd) Teslim Alınacak Menkul Kıymetler
Fon portföy değerine yansıdığı halde henüz teslim alınmamış menkul kıymetler "Teslim Alınacak Menkul Kıymetler Borçlu Hesabı"na borç, "Teslim Alınacak Menkul Kıymetler Alacaklı Hesabı"na alacak kaydedilerek izlenir.
ee) Teslim Edilecek Menkul Kıymetler
Fon toplam değerinden çıktığı halde henüz teslim edilmemiş menkul kıymetler "Teslim Edilecek Menkul Kıymetler Borçlu Hesabı"na borç "Teslim Edilecek Menkul Kıymetler Alacaklı Hesabı"na alacak kaydedilerek izlenir.
ff) Vadesi Gelen Kuponlar ve Menkul Kıymetler
Fon portföyünde bulunan ve vadesi gelmiş kuponlar ile menkul kıymetler "Vadesi Gelen Kuponlar ve Menkul Kıymetler Borçlu Hesabı"na borç, "Vadesi Gelen Kuponlar ve Menkul Kıymetler Alacaklı Hesabı"na alacak kaydedilerek izlenir.
gg) Menkul Kıymetler Sayım Noksanları
Fon portföyünde bulunan menkul kıymetlerle ilgili sayım noksanları "Menkul Kıymetler Sayım Noksanları Borçlu Hesabı"na borç, "Menkul Kıymetler Sayım Noksanlar Alacaklı Hesabı"na alacak kaydedilerek izlenir. Bir hafta içinde, nedeni araştırılarak, düzeltilmediği takdirde kurucu banka tarafından tazmin edilir.
hh) Menkul Kıymetler Sayım Fazlaları
Fon portföyünde bulunan menkul kıymetlerle ilgili sayım fazlaları "Menkul Kıymetler Sayım Fazlaları Borçlu Hesabı"na borç, "Menkul Kıymetler Sayım Fazlaları Alacaklı Hesabı"na alacak kaydedilerek izlenir. Bir hafta içinde, nedeni araştırılarak, düzeltilmediği takdirde sözkonusu sayım fazlası gelir kaydedilir.
Alım ve satım emri belgeleri
Fon portföyünde bulunan menkul kıymetlerin satımı ve fon portföyüne menkul kıymet alımında, her bir işlem için düzenlenecek alım ve satım emri belgesinde aşağıdaki bilgilerin bulunması zorunludur.
-Belgenin seri numarası,
-Emrin veriliş tarihi, saati ve geçerlik süresi,
-Emrin niteliği,
-Menkul kıymetin türü, miktarı ve fiyatı,
-Emri veren yetkili kişinin adı, soyadı ve imzası,
-Emir yerine getirildi ise, işlem tarihi, miktarı ve tutarına ilişkin not,
-Emir gerçekleşmedi ise emrin yerine getirilmediğine ilişkin not,
Yukarıda belirtilen belge en az iki nüsha olarak düzenlenir ve bir örneği emri yerine getirecek olan kuruluşun yetkilisi tarafından imzalanarak fona geri verilir.
Alım ve Satım Emri Belgelerinin, diğer muhasebe belgeleri ile birlikte, gerçekleşmeyen emirlere ilişkin belgelerde dahil olmak üzere, saklanması zorunludur.
MALİ TABLO VE RAPORLARIN DÜZENLENME ESASLARI
Mali tablo ve raporlara ilişkin temel ilkeler
Mali Tablo ve Raporların hazırlanması sırasında esas alınacak temel ilkeler aşağıdadır.
a) Mali tablo ve raporların fonun varlıkları, kaynakları ve mali durumu hakkında, fon içtüzüğünde belirtilen kurallara uygun olarak, gerçeği ve doğruyu yansıtacak bir şekilde hazırlanması zorunludur.
b) Mali tablo ve raporların açık ve anlaşılır olması için, bu tablo ve raporlarda bulunması gereken bilgilerin tümünün yer alması zorunludur.
c) Mali tablolardaki "diğer" ifadesini taşıyan hesap kalemlerinden, dahil olduğu grubun toplam tutarının % 20'sini veya bilançoda görünen fon toplam varlıkların % 5'ini aşanlar, sözkonusu kalemlerden önce ana başlıklar itibariyle ve ayrı ayrı gösterilir.
d) Mali tablolarda, bu tablolardan yararlananların kararlarını etkileyebilecek nitelikte olan hesap kalemleri ayrı olarak gösterilir.
e) Mali tablolarda yer alan hesap kalemlerini açık ve anlaşılır duruma getirmek için gerekli görülen bilgiler, mali tablo dipnotlarında verilir. Bu durumda ilgili hesabın yanına dipnot numarası yazılarak açıklamaya yollama yapılır.
f) Mali tablolar iki hesap dönemini karşılaştıracak şekilde düzenlenir. Mali tablolarda yer alan bilgilerin bir önceki dönem tablolarıyla tutarlı olarak verilmesi gerekir.
Fon bilançosu
Fon bilançosu Tebliğ'in 1 nolu ekine uygun olarak düzenlenir.
Fon gelir tablosu
Fon gelir tablosu Tebliğ'in 2 nolu ekine uygun olarak düzenlenir.
Günlük rapor
Pay değeri ve katılma belgesi fiyatlarının günlük olarak hesaplanmasını gösteren günlük rapor, Tebliğin 3 nolu ekine uygun olarak hazırlanır.
Aynı gün içinde farklı fiyat uygulamasına yol açmamak için, yapılacak değerlemede esas alınacak fiyatlar, bir önceki gün sonu itibariyle hesaplanan değerler olacaktır. Birim pay fiyatı, değerleme sonucu hesaplanan fon toplam değerinin dolaşımdaki pay sayısına bölünmesiyle bulunur.
Aylık rapor
Her ay sonunda hazırlanıp, en geç müteakip ayın 15'inci gününden itibaren kurucu bankanın merkezinde ve izahnamede belirtilen banka şubelerinde yatırımcıların incelemesine sunulacak ve bir örneği aynı süre içinde Kurul'a gönderilecek aylık rapor, Tebliğ'in 4 nolu ekine uygun olarak hazırlanır.
Sekiz bölümden oluşan aylık rapor örneğinin ilk altı bölümüne yatırımcıların incelemesine sunulacak aylık raporlarda, tamamına ise Kurul'a gönderilecek aylık raporlarda yer verilir.
a) Fon Portföy Değeri Tablosu
Fon portföy değeri tablosu, portföyde yer alan menkul kıymetlerin nominal değerlerini veya adetlerini, düzenleme tarihindeki rayiç değerlerini ve tüm menkul kıymetler içindeki oranlarını gösterecek şekilde düzenlenir.
Yönetici bankanın iştirak ve hissedarlarının menkul kıymetleri ilgili menkul kıymet grubu içinde ayrı olarak gösterilir.
b) Fon Toplam Değeri Tablosu
Fon toplam değeri tablosu, fon portföy değerine hazırdeğerler, alacaklar ve diğer varlıkların eklenmesi ve borçların düşülmesi suretiyle oluşturulur. İlgili kalemlerin tutar ve yüzdelerini içerir.
Yıllık rapor
Her hesap döneminin bitiminden itibaren 3 ay içinde bir önceki yılla karşılaştırmalı olarak düzenlenmiş fonun bilançosu, gelir tablosu, fon portföy değeri tablosu ve fon toplam değeri tablosu ile dönem içindeki gelişmeleri açıklayan bir yıllık rapor hazırlanır.
Bir önceki yılla karşılaştırmalı olarak düzenlenmiş bilanço, gelir tablosu, fon portföy değeri tablosu ve fon toplam değeri tablosu ile bu tablolara ilişkin bağımsız denetçi raporu, yukarıda belirtilen süre içinde Kurul'a gönderilir ve Türkiye çapında yayım yapan en az iki gazetede ilan edilir.
Mali tablo dipnotları
A) Fon bilançosunun dipnotlarında şu hususlara yer verilmelidir.
a) Katılma belgesi, ../../.... tarihli, Birim Pay Değeri: Fon Toplam Değeri/Dolaşımdaki Pay Sayısı
b) Çıkarılmış katılma belgesi sayısı ve dönem içinde satılan ve geri alınan katılma belgesi sayısı
c) Fon süresi ve kaçıncı yılında olduğu
d) Menkul kıymetlerin sigorta tutarı
e) Bilanço tarihinden sonra ortaya çıkan ve açıklamayı gerektiren hususlara ilişkin bilgiler
f) Değerlemede uygulanan döviz kurları
g) Değerlemede esas alınan gelir ortaklığı senetleri fiyatları
h) Açıklanması gerekli görülen diğer hususlar
B) Fon gelir tablosu dipnotlarında şu hususlara yer verilmelidir.
a) Tahsil edilemeyen anapara, faiz ve temettü tutarları,
b) Yönetici bankadan alınan avans ve kredi faiz oranları,
c) Gelir ve gider hesaplarında, bir önceki yıla göre % 25'in üzerinde ortaya çıkan artış veya azalışın nedenleri,
d) Açıklanması gerekli görülen diğer hususlar.
C) Fon portföy değeri tablosu dipnotlarında şu hususlara yer verilmelidir.
a) Varsa imtiyazlı hisse senetleri
b) Alınan bedelsiz hisse senetleri
c) İhraç edilen menkul kıymetin toplam tutarının % 10'unu aşan kısmı
d) Menkul kıymetler borsalarına kote edilmemiş menkul kıymetler
e) Açıklanması gerekli görülen diğer bilgiler
D) Fon toplam değeri tablosu dipnotlarında şu hususlara yer verilmelidir.
a) Varsa şüpheli alacakların tutarı
b) Fon toplam değerinin % 5'inden fazla tutardaki diğer varlıkların ayrıntısı
c) Açıklanması gerekli görülen diğer bilgiler.
Yürürlük
Bu Tebliğ, 1.1.1990 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
