Seri No: 2 Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel Tebliği

18/2/1963 gün ve 197 Sayılı Motorlu Kara Taşıtları Vergisi Kanununun bazı maddelerinde, 28/11/1980 gün ve 2348, 26/3/1981 gün ve 2434 Sayılı Kanunlarla değişiklik yapılmış ve Kanunun adı «Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu» olarak değiştirilmiştir.

Bu nedenle, 197 Sayılı Motorlu Kara Taşıtları Vergisi Kanunu ile ilgili olarak bugüne kadar yayımlanmış bulunan genel tebliğ, tebliğ ve iç genelgelerin tümü yürürlükten kaldırılmıştır.

Yapılan değişiklikle özel amaçla kullanılan yat, kotra ve her türlü motorlu tekneler ile bazı istisnaları dışında, uçak ve helikopterler, verginin mevzuuna alınmak suretiyle kapsam genişletilmiş; buna paralel olarak, taşıtların cinslerine göre tarifeler düzenlenmiş; vergileme ölçü ve hadleri değiştirilmiş, Kanunda kullanılan tabirlerle ilgili yeni tanımlar yapılmış; vergi güvenliğini sağlama açısından sorumluluklar ve buna ilişkin cezai müeyyideler konusunda yeni hükümler getirilmiş ve ayrıca bazı maddelerde de gerekli görülen düzenlemelere gidilmiştir.

Buna göre; Motorlu Taşıtlar Vergisi ile ilgili uygulamaların aşağıdaki esaslara göre yapılması gerekmektedir.

I - VERGİNİN MEVZUU, MÜKELLEFİ VE TARİFLER:

A - Verginin mevzuu:

197 Sayılı Kanunun 1 nci maddesi hükmüne göre; 5 ve 6 ncı maddelerde yer alan;

a) Karayolları Trafik Kanununa göre trafik şube veya bürolarına kayıt ve tescil edilmiş bulunan motorlu kara taşıtları,

b) Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne kayıt ve tescil edilmiş olan uçak ve helikopterler,

c) Liman veya belediye siciline kayıt ve tescil edilmiş olan motorlu deniz taşıtları,

Motorlu Taşıtlar Vergisine tabi bulunmaktadır.

Bu hüküm uyarınca;

- Karayolları Trafik Kanununa göre trafik şube veya bürolarına kayıt ve tescil edilmiş bulunan ve Kanunun 5 nci maddesinde yazılı (I) sayılı tarifede yer alan otomobil, kaptıkaçtı, panel ve arazi taşıtları, 6 ncı maddede yazılı (II) sayılı tarifede yer alan ve taksi olarak kullanılan otomobil, kaptıkaçtı, panel ve arazi taşıtları ile (I) sayılı tarife dışında kalan bilumum motorlu kara taşıtları;

- Türk kuşu, Türk Hava Kurumu ve Türk Hava Yollan Anonim Ortaklığına ait olanlar hariç olmak üzere, Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne kayıt ve tescil edilmiş olan ve Kanunun 6 ncı maddesinde yazılı IV sayılı tarifede yer alan uçak ve helikopterler;

- Liman ve belediye siciline kayıt ve tescil edilmiş olan ve Kanunun 6 ncı maddesinde yazılı III sayılı tarifede yer alan özel amaçla kullanılan yat, kotra ve her türlü motorlu tekneler;

Verginin konusuna girmektedir.

B - Kanunda yer alan tabirlerin tarifleri:

Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununda kullanılan bir kısım tabirlerin taşıdıkları anlamlar 2 nci maddede belirtilmiş, bunlar dışında kalan ve verginin uygulanmasına ilişkin diğer tabirlerin ise Trafik Kanunu, Tüzüğü, Türk Ticaret Kanunu ve Gümrük Tarife cetveline göre tesbit olunacağı hükme bağlanmıştır.

Bu itibarla, Kanunun uygulanması sırasında, 2 nci maddede yer alan tarifler nazarı dikkate alınacak, bunlar dışında kalan ve verginin uygulanmasiyle ilgili diğer tabirlerin taşıdıkları anlamlar ise atıf yapılan bahse konu mevzuata göre tesbit olunacaktır.

C - Motorlu Taşıtlar Vergisinin Mükellefi:

Kanunun 3 ncü maddesi hükmüne göre, Motorlu Taşıtlar Vergisinin mükellefi, karayolları trafik sicili, belediye veya liman sicili ile Ulaştırma Bakanlığınca tutulan sivil hava vasıtaları sicilinde adlarına motorlu taşıt kayıt ve tescil edilmiş olan gerçek ve tüzel kişilerdir.

II - İSTİSNALAR:

Motorlu Taşıtlar Vergisinin istisnalara ilişkin 4 ncü maddesinde esasta bir değişiklik yapılmamış, ancak maddenin uygulamada sorunlar yaratan (a), (b), ve (c) fıkralarının hükümleri açıklığa kavuşturulmuştur.

Maddenin (a) fıkrasında, Kamu Tüzel Kişilerine ait istisnalar belirtilmiştir. Fıkra hükmüne göre, Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyelerle köy tüzelkişiliklerince iktisap edilerek bu daire ve idareler adına kayıt ve tescil edilen taşıtlar, Motorlu Taşıtlar Vergisinden müstesna bulunmaktadır.

Şu kadar ki, fıkranın parantez içi hükmü gereğince, söz konusu Dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği olan işletmeler ile özel kanunlarında mallan Devlet Malı sayılmış olan kuruluşların taşıtları istisnadan yararlanamıyacaklardır.

Maddenin (b) fıkrası ile de, yabancı devletlerin Türkiye'de bulunan elçilik ve konsolosluklariyle, elçi, maslahatgüzar ve konsoloslarına (Fahri konsoloslar hariç) ve o devletin uyruğunda bulunan elçilik ve konsolosluk memurlarına ve merkezi Türkiye’de bulunan uluslararası kurullar ile bu kurulların yabancı uyruklu memurlarına ve resmî bir görev için yurda gelen delege ve heyetlere ve bu heyetlere mensup yabancı uyruklu kişilere ait taşıtlar, karşılıklı olmak şartiyle vergiden müstesna tutulmuştur.

Diğer taraftan maddenin (c) fıkrası hükmüne göre, bizzat malüller tarafından kullanılan özel tertibatlı olarak imal edilmiş taşıtlar vergiye tabi olmayacaklardır. Bu muafiyet hükmünün uygulanabilmesi için, taşıtı iktisap eden kimsenin malûl olması, taşıtı bizzat kullanması ve iktisap edilen taşıtın mutlaka özel tertibatlı olarak imal edilmiş bulunması gerektirmektedir.

III - VERGİLEME ÖLÇÜ VE HADLERİ:

Motorlu taşıtların vergileme ölçü ve hadleri, Kanunun 5 ve 6 ncı maddelerinde tesbit edilmiştir.

Buna göre,

a) Taksi olarak kullanılmayan Otomobil, kaptıkaçtı, panel ve arazi taşıtları 5 nci maddede yer alan (I) sayılı tarifeye göre vergilendirilecektir. (Bahse konu taşıtların tanımları 2 nci maddenin 3, 4, 5 ve 6 numaralı bentlerinde yapılmıştır)

Mezkûr tarifede taşıtlar net ağırlıklarına göre gruplandırılmış ve yaşlan itibariyle ödenecek vergiler hizalarında gösterilmiştir.

Ayrıca 5 nci maddenin son fıkrası hükmü ile spor veya lüks otomobiller için % 100 zamlı vergi alınması esası getirilmiştir.

Spor veya lüks otomobillerin tesbitine ilişkin uygulama ise «Motorlu Taşıtlar Vergisi 1 Seri No. lu Genel Tebliği» nde belirtilen esaslara göre yapılacaktır.

b - Taksi olarak kullanılan otomobil, kaptıkaçtı, panel ve arazi taşıtları ile otomobil, kaptıkaçtı, panel ve arazi taşıtları dışında kalan bilumum motorlu kara taşıtları ise 6 ncı maddede yer alan II sayılı tarifeye göre vergilendirilecektir. Taksi olarak vergilendirilecek taşıtların ayrımında, 2 nci maddenin 2 numaralı bendinde belirtilen «Taksi» tarifi ile Kanunun 15 nci maddesinde yer alan «şekle riayet mecburiyetine» uyma dikkate alınacaktır.

II sayılı tarifede taşıtlar cins, net ağırlık veya istiap hadleri itibariyle tasnif edilmiş ve yaşları itibariyle ödenecek yıllık vergiler hizalarında gösterilmiştir.

c - Özel amaçla kullanılan, yat, kotra ve her türlü motorlu tekneler 6 nci maddede yer alan III sayılı tarifeye göre vergilendirilecektir.

Tarifede, taşıtlar cins ve beygir gücü itibariyle gruplandırılarak, yaş itibariyle beher motor gücü birimi için ödenecek vergi miktarı gösterilmiştir.

6 nci madde hükmü ile sadece özel amaçla kullanılan yat, kotra ve her türlü motorlu tekneler vergiye tabi tutulmak suretiyle (2 nci maddenin 8 numaralı bendinde yer alan tarif de gözönünde bulundurulduğunda) balıkçılık ve deniz taşımacı¬lığı gibi ticari faaliyette kullanılan tekneler verginin kapsamı dışında bırakılmışlardır.

d - Türkkuşu, Türk Hava Kurumu, Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığına ait olanlar hariç olmak üzere uçak ve helikopterler 6 nci maddede yer alan IV sa¬yılı tarifeye göre vergilendirilecektir.

Mezkûr tarifede taşıtlar azami kalkış ağırlığına ve yaşlarına göre vergilendirilmiş, azami kalkış ağırlığının tesbitinde dikkate alınacak unsurlar ise Kanunun 2 nci maddesinin 13 numaralı bendinde belirtilmiştir.

IV - MÜKELLEFİYETİN BAŞLAMASI VE SONA ERMESİ:

A - Mükellefiyetin başlaması:

Kanunun 7 nci maddesi hükmüne göre, Motorlu Taşıtlar Vergisi mükellefiyeti verginin konusuna giren motorlu taşıtların trafik, liman veya belediye sicili ile Ulaştırma Bakanlığınca tutulan sivil hava taşıtları siciline kayıt ve tescili ile başlamaktadır.

B - Mükellefiyetin sona ermesi:

Kanunun 8 nci maddesinde Motorlu Taşıtların, trafik, liman veya belediye sicili ile Ulaştırma Bakanlığınca tutulan sivil hava vasıtaları siciline ait kayıtlarının silinmesi halinde, silinmeyi takip eden aybaşından itibaren mükellefiyetin sona ereceği hükme bağlanmıştır.

Kanunun 7 nci ve 8 inci maddelerinin uygulanmasında bir değişiklik söz konusu değildir. Bu maddeler sadece Kanunun kapsamına alman özel tekneler ile uçaklar ve helikopterlerin, kayıt ve tescili ile kayıtlarının silinmesini ifade edecek şekilde yeniden düzenlenmiştir.

V - VERGİNİN TARH VE TEBLİĞİ:

Verginin tarh ve tebliğine ilişkin 9 uncu maddede esasa müessir bir değişiklik yapılmamıştır. Sadece, birinci fıkradaki «Motorlu Kara Taşıtları Vergisi» ibaresi verginin kapsam değişikliği nedeniyle «Motorlu Taşıtlar Vergisi» olarak değiştirilmiştir.

Madde hükmüne göre; Motorlu Taşıtlar Vergisi, taşıtların kayıt ve tescilinin yapıldığı yerin vergi dairesince bütçe yılının ilk ayında yıllık olarak tahakkuk ettirilecektir. Tarh olunan verginin bir defaya mahsus olmak üzere mükelleflere ihbarna¬me ile tebliğ edilmesi gerekir. Mükellefiyet devam ettiği müddetçe müteakip yıllar için mükelleflere ayrıca bir tebligat yapılması söz konusu olmayıp, vergi bütçe yılı¬nın ilk gününde tebliğ edilmiş sayılacaktır.

VI - YIL İÇİNDE MÜKELLEFİYETE GİRİŞ VE ÇIKIŞ:

Yıl içinde mükellefiyete giriş ve çıkış hallerinde vergilendirme şeklini düzenliyen 10 uncu maddede herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Anılan madde hükmüne göre, Bütçe yılı içinde ilgili sicile kayıt ve tescili yapılmak suretiyle mükellefiyete giren bir taşıtın, mükellefiyete girdiği ayı takip eden aybaşından itibaren vergiye tabi tutulması ve verginin bir ay içinde tahakkuk ettirilmesi gerekmektedir.

Bütçe yılı içinde kayıt ve tescili silinmek suretiyle mükellefiyetten çıkan taşıtlar ise, kayıt ve tescilin silindiği ayın sonuna kadar vergiye tabi tutulacaklardır.

VII - VERGİYE MÜESSİR DEĞİŞİKLİKLER:

Kanunun 11 nci maddesinde yıl içinde verginin arttırılması veya azaltılmasını gerektiren değişikliklerin, değişikliğin vukuunu takip eden aybaşından itibaren nazarı itibara alınacağı ve yeni duruma göre hesaplanan verginin mükellefe tebliğ olunacağı hükme bağlanmıştır. Ancak malî yıl içinde vukuua gelecek yaş değişiklikleri o yılın mükellefiyetinde nazara alınmıyacaktır.

11 nci madde hükmünde herhangi bir değişiklik söz konusu değildir.

VIII - VERGİNİN ÖDENMESİ:

Kanunun 12 nci maddesinde bir değişiklik yapılmamış, sadece bu maddenin 1 inci fıkrasında geçen «Motorlu Kara Taşıtları Vergisi» ibaresi «Motorlu Taşıtlar Vergisi» olarak değiştirilmiştir.

Madde hükmüne göre Motorlu Taşıtlar Vergisi, taşıtların kayıt ve tescil edildikleri yerin vergi dairelerince Haziran ve Aralık ayları içinde iki eşit taksitte tahsil edilecektir.

Ancak, Haziran ayından sonra mükellefiyete giren taşıtlara ait verginin tamamı Aralık ayında, Aralık ayından sonra mükellefiyete girenlerin vergilerinin ise tahakkuk ettirildiği ay içerisinde ödenmesi icap etmektedir.

Bütçe yılı içinde mükellefiyetten çıkan taşıtın, mükellefiyetten çıktığı ayın sonuna kadar vergiye tabi tutulması gerekmektedir. Yıl içinde mükellefiyetten çıkan taşıtın tahakkuk ettirilmiş yıllık vergisinden, kayıt ve tescilin silindiği ayı takip eden aylara isabet eden miktarı ödenmemişse terkin olunacak, ödenmişse, bir yıl içinde talep edilmek şartıyla mükellefine iade edilecektir.

Taksit ayı gelmeden veya taksit ayı içinde mükellefiyetten çıkan taşıtların vergileri ise taşıtın mükellefiyetten çıktığı ay içinde ödenecektir.

IX - BİLDİRME VE SORUMLULUK:

Kanunun bildirme ve sorumluluğa ilişkin 13 ncü maddesinin;

1. (a) fıkrası hükmüne göre; Trafik, belediye veya liman sicil memurları ile Ulaştırma Bakanlığı sivil hava vasıtaları sicil memurları kayıt ve tescil ettikleri motorlu taşıtları, bu taşıtların cins, nevi, nitelikleri ve kullanış maksatları ile verginin alınmasına esas olabilecek diğer bilgileri ve bunlarda vukua gelen değişiklikleri, kayıt ve tescilin yapıldığı ve değişikliğin tesbit olunduğu tarihten itibaren bir ay içinde ilgili vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.

Bu mecburiyetleri yerine getirmeyen trafik, belediye veya liman sicil memurları ile Ulaştırma Bakanlığı sivil hava vasıtaları sicil memurları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 150 nci maddesinin 1-3 bendinde yazılı olanlar için uygulanan ceza hükmolunacaktır.

2. (b) fıkrası hükmüne göre; Motorlu Taşıtlar Vergisi mükellefleri, adlarına kayıt ve tescil edilmiş bulunan taşıtları, bu taşıtların cins, nevi, niteliklerini ve kullanış maksatları ile verginin alınmasına esas olabilecek diğer bilgileri ve bunlarda vukua gelen değişiklikleri, kayıt ve tescilin yapıldığı veya değişikliğin vuku bulduğu tarihten itibaren bir ay içinde ilgili vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.

Bu mecburiyetlere riayet etmeyenler hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 352 nci maddesine bağlı usulsüzlük cezalarına alt cetvelin (İhtar 2) sırasına göre ceza kesilecektir.

3. (c) fıkrası hükmüne göre;

a) Noterler, her türlü satış, devir ve temlik işlemlerini yapacağı motorlu taşıtların,

b) Trafik şube veya büro memurları, kayıt ve tescil işlemini gerçekleştirecekleri motorlu kara taşıtlarının,

c) Belediye ve liman sicil memurları, kayıt ve tescil edecekleri özel amaçla kullanılan yat, kotra ve her türlü motorlu teknelerin,

d) Ulaştırma Bakanlığı sivil hava vasıtaları sicil memurları, kayıt ve tescil edecekleri, Türk kuşu, Türk Hava Kurumu, Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığına ait olan uçak ve helikopterler dışında kalan uçak ve helikopterlerin, Motorlu Taşıtlar Vergisi borcunun bulunup, bulunmadığını arayacaklar, vergi borcu olan taşıtlarla ilgili olarak herhangi bir satış, devir, temlik veya kayıt ve tescil işlemi yapmayacaklardır.

4. (d) fıkrası hükmüne göre;

a) Motorlu Taşıtlarla ilgili fenni muayene komisyonları, b) Özel amaçla kullanılan yat, kotra ve her türlü motorlu teknelerle ilgili liman ve deniz bölge müdürlükleri, belediyeler veya liman başkanlıkları,

c) Uçak ve helikopterlerle ilgili Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, taşıtların fenni muayenelerini yapmadan, denize veya uçuşa elverişli belgelerini vermeden önce motorlu taşıtlar vergisinin ödenip ödenmediğini araştırmak zorundadırlar.

Verginin ödendiği tevsik edilmeden ilgililer tarafından fenni muayene yapılmayacak, deniz veya uçuşa elverişlilik belgesi verilmeyecektir.

c ve d fıkralarında belirtilen zorunluluklara uymadan işlem yapanlar, ödenmeyen veya noksan ödenen vergilerden, mükellefle birlikte, müteselsilen sorumlu olacaklardır. Ancak bunlar sorumlu sıfatıyla ödemek mecburiyetinde kaldıkları vergiler dolayısiyle mükelleflere rücu hakkına sahip bulunmaktadırlar.

X - GİDER KAYDEDİLMEME HALİ:

Kanunun 14 üncü maddesi hükmüne göre, 1 sayılı tarifede belirtilen, otomobil, kaptıkaçtı, panel ve arazi taşıtları ile, III ve IV sayılı tarifelerde belirtilen, özel amaçla kullanılan yat, kotra ve her türlü motorlu teknelerle uçak ve helikopterlerden (ticari maksatla kullanılan uçak ve helikopterler hariç) alman vergi ve cezalar, gelir ve kurumlar vergileri matrahlarının tesbitinde gider olarak kabul edilmeyecektir.

XI - ŞEKLE RİAYET MECBURİYETİ:

Kanunun 15 inci maddesi hükmüne göre, taksi olarak kullanılan, yani taksimetre, tarife, pazarlık veya sair şekillerde tesbit olunan ücretle yolcu taşıyan otomobil, kaptıkaçtı, panel ve arazi taşıtı sahipleri, bu taşıtlarını trafik şube veya bürolarına kayıt ve tescil ettirdikleri tarihten itibaren, plaka ile birlikte taksi kelimesini ifade eden (T) işareti takmaya, damalı kuşak çizdirmeye mecburdurlar. Bu mecburiyetlerden herhangi birine riayetsizlik halinde, riayetsizliğin, devamı süresince bahse konu taşıtlardan 1 sayılı tarifeye göre vergi alınacaktır.

Tebliğ olunur.