EN
TR
Ödünç para verme işleri ile uğraşanların faaliyetleri ve denetlenmelerine ilişkin esaslar 5/4/1983 tarih ve 2810 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulu’nca 30/9/1983 tarihinde kararlaştırılmıştır.
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç
Bu Kanun Hükmündeki Kararnamenin amacı, faizden para kazanmak için ödünç para verme işleriyle uğraşan gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesidir.
Kapsam
1) İkrazatçılar bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabidir.
2) Bankalar, sigorta şirketleri ve özel kanunlara göre ödünç para vermeye yetkili kılınan kuruluşlar hakkında bu Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanmaz.
3) Bu Kanun Hükmünde Kararnamede hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler uygulanır.
Tanımlar
Bu Kanun Hükmünde Kararname’de,
1) İkrazatçı; faizden para kazanmak amacıyla ödünç para verme işleriyle uğraşan ve kendilerine izin belgesi verilen gerçek ve tüzel kişileri,
2) İzin belgesi; ikrazatçılara defterdarlıklarca ödünç para verme işleriyle uğraşabilmeleri için verilen izne ilişkin belgeyi,
3) Tefeci; Bu Kanun Hükmünde Kararname'nin maddesinde sayılan fiilleri işleyenleri,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Faaliyet Esasları
Faaliyet izni
1) İkrazatçılar Maliye Bakanlığı'ndan izin almak zorundadırlar.
2) İkrazatçılar yalnızca beyannamelerinde gösterdikleri, Maliye Bakanlığınca kabul edilen sermaye ve varsa yedek akçeleri ile sınırlı olarak ödünç verebilirler.
3) İkrazatçılar mevduat toplayamıyacakları gibi her ne ad altında olursa olsun tahvil ve benzeri borçlanmaya yönelik menkul kıymet ihraç edemezler.
4) Tüzel kişi ikrazatçıların, yönetim kurulu başkanı, üyesi, genel müdürü, müdürü veya işlerini fiilen idare eden veya imzaları tüzel kişi ikrazatçıyı bağlayan mensupları hissedarları arasından seçilmediği veya tayin olunmadığı takdirde bu tüzel kişilere izin belgesi verilmez.
1) İkrazatçılar, şekli ve muhtevası Maliye Bakanlığı'nca tespit edilecek dört nüsha beyanname ile işyerlerinin bulunduğu ilin defterdarlığına başvururlar.
2) Beyannamede, faizden para kazanmak için konulacak sermaye ve ihtiyat durumu ile ödünç alanlara yüklenebilecek şartlar gösterilir.
İzin verme ve izin belgesi
1) Bu beyannameler üzerine ikrazatçılık yapması uygun görülen başvuru sahiplerine Maliye Bakanlığı'nca tespit edilecek esas ve usullere göre defterdarlıklarca izin belgesi ile birlikte beyannamenin onaylı bir örneği verilir.
2) Beyannamenin ikinci nüshası Maliye Bakanlığı'na, üçüncü nüshası kayıt ve ilân edilmek üzere ticaret sicil memurluğuna gönderilir; dördüncü nüshası defterdarlıkta özel sicil verilerek saklanır.
3) İzin belgesi ile beyannamenin birer örneği Maliye Bakanlığı’nca Resmi Gazete’de ilân edilir.
4) İzin belgeleri kıymetli evrak hükmündedir.
İkrazatçılık yapamayacak kişiler
Aşağıdaki gerçek ve tüzel kişilere izin belgesi verilmez:
1) 35 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ek ve değişiklikleri uyarınca haklarında mahkemelerce tasfiye kararı alınan ve uygulananlar,
2) Müflisler,
3) Yüz kızartıcı bir suçtan mahkûm olanlar.
İzin iptali
1) Tefecilik sayılan işlemleri yaptıkları mahkemece sabit görülenlerin izin belgeleri iptal edilir ve iş yerleri Maliye Bakanlığı’nın talebi üzerine Valiliklerce kapatılır.
2) İzni iptal edilen ve işyerleri kapatılanların mevcut işlemleri özel hukuk hükümleri dairesinde tasfiye edilir.
3) Birinci fıkrada belirtilen kişilere yeniden izin belgesi verilemez.
4) Tüzel kişi ikrazatçıların yönetim kurulu başkanı, yönetim kurulu üyesi, genel müdürü, müdürü veya işlerini fiilen idare eden veya imzaları tüzel kişiyi bağlayan memurlarının, hissedarlık sıfatını kaybetmeleri veya hissedar olmayan kimselerin bu görevlere getirilmeleri halinde önceden verilmiş izin belgeleri iptal edilmiş sayılır.
Aleniyet
İkrazatçılar, kendilerine verilen izin belgesi ile tasdikli beyanname örneğini işyerlerinde halkın görebileceği bir yere asmak zorundadırlar.
Faizlerin tespiti
1) Maliye Bakanlığı, ikrazatçıların uygulayacakları faiz oranları ile alacakları diğer masraf ve gelirlerin azami oranlarını tespite yetkilidir.
2) Maliye Bakanlığı, birinci fıkraya göre yapacağı tespitlerde Ticaret Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının görüşlerini alır.
Tefecilik sayılan işlemler
1) Bu Kanun Hükmünde Kararname uyarınca ikrazatçılık yapmak üzere izin belgesi alınmadan ödünç para verme işleri ile uğraşılması,
2) Bu Kanun Hükmünde Kararname uyarınca alınan izin belgesi iptal edildiği veya iptal edilmiş sayıldığı halde ödünç para verme işlerine devam edilmesi,
3) Bu Kanun Hükmünde Kararname'nin diğer hükümlerinin ihlâl edilmesi, tefecilik sayılır.
Defter ve kayıtlar
İkrazatçılar, ödünç para verme işlemlerini noterce onaylı ve muhtevası Maliye Bakanlığınca tespit edilen bir deftere ayrıntılı olarak kaydetmek zorundadırlar.
İkraz belgesi verilmesi
İkrazatçılar, ödünç alanlara, verdikleri paranın miktar, faiz ve şartlarını gösteren imzalı bir ikraz belgesi vermek zorundadırlar.
ÜÇÜNCÜ BOLÜM
Diğer Hükümler
Denetleme
İkrazatçıların faaliyetleri Maliye Bakanlığınca denetlenir. İkrazatçılar, bu denetim elemanlarınca istenecek her türlü bilgiyi vermek, defter ve belgelerini incelemelere hazır tutmak zorundadırlar.
Para ve hapis cezaları
1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 12, 13 ve 14 üncü maddelerinde yazılı yükümlülük ve sorumlulukları yerine getirmeyenler 100.000 liradan 500.000 liraya kadar ağır para cezasına çarptırılırlar.
2) 1'inçi fıkra hükmü dışında kalan hallerde, tefeciler 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezasıyla birlikte 50 bin liradan az olmamak kaydıyla, sağladıkları menfaatlerin 5 katı ağır para cezasiyle cezalandırılır.
3) Bu suçların tekrarı halinde cezalar 3 katına çıkarılarak hükümolunur.
4) Yukarıda 1, 2 ve 3'üncü fıkralardaki cezalar:
a- Gerçek kişi ikrazatçıların kendilerine,
b- Tüzel kişi ikrazatçıların ortaklarına,
c- Yukarıda (a) ve (b) fıkralarında yer alan ikrazatçıların işlerini fiilen idare etme ve imzalarıyle o teşekkülü bağlayıcı işlem yapmaya yetkili müdür veya memurlarından cezayı gerektiren fiili işlemiş veya buna iştirak etmiş veya buna emir vermiş olanlara,
uygulanır.
5) Bakanlar Kurulu, bu maddede yazılı parasal miktarları, 1983 yılı temel olmak üzere. Ticaret Bakanlığınca yayımlanan toptan eşya fiyattan indeksinin gerektirdiği sınırları aşmamak kaydıyla artırmaya yetkilidir.
Kaldırılan hükümler
2279 sayılı Ödünç Para Verme İşleri Kanunu ile ek ve değişiklikleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte 11/9/1981 gün ve 2320 sayılı Kanuna göre ödünç para verme işleriyle uğraşmaya yetkili kılınanlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye göte izin alıncaya kadar faaliyetlerine devam ederler. Ancak bunların bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde izin almak için başvurmaları zorunludur.
Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinde 2279 sayılı Ödünç Para Verme İşleri Kanununun 9 uncu maddesine dayanarak Bakanlar Kurulunca alınmış kararlardan yürürlükte bulunanlar 28/6/1983 gün ve 76 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 37 ve 40 ncı maddeleri uyarınca yeni bir karar alınmadıkça yürürlükte kalır.
Yürürlülük
Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin;
1. 15 inci maddesi dışındaki hükümleri, yayımı tarihinde,
2. 15 inci maddesi Kararnamenin kanunlaştığı tarihte yürürlüğe girer.
3. 15 inci madde yürürlüğe girinceye kadar 2279 sayılı Kanunun suç saydığı fiiller hakkında, bu Kanunun 17 nci maddesinde yazılı hükümlerin uygulanmasına devam olunur.
Yürütme
Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
