EN
TR
Tapu kayıtlarından hukukî kıymetlerini kaybetmiş olanların tasfiyesine dair olan 1515 numaralı kanunun tapu dairelerince sureti tatbiki hakkında tanzim ve Şûrayı Devletçe de tetkik olunan merbut nizamnamenin tatbiki; Maliye Vekâletinin 12/4/1930 tarih ve 1465/25 numaralı tezkeresile yapılan teklifi üzerine İcra Vekilleri Heyetinin 14/5/1930 tarihli içtimaında kabul olunmuştur.
Tapu Kayıtlarından Hukukî Kiymetlerini Gaip Etmiş Olanların Tasfiyesine Dair Kanunun Tapu İdarelerince Tatbiki Sureti Hakkında Nizamname
Tapu defterlerinde mukayyet olan bir gayri menkulun gayri resmî surette satım, bağışlama, taksim, tırampa ve emsali muamelelerle aharın mülkiyetine geçdiği ve kanunu medeninin meriyeti tarihine kadar müsakkaf ve bu hükümde bulunan bağ ve bahçe veyahut arsaların 15 diğer arazinin 10 sene malik sıfatile nizasız ve hüsnü niyetle tasarruf altında bulundurulduğu herhangi bir tasarruf muamelesi esnasında bir resmî makam veya ihtiyar heyetlerince ihbar edilir veyahut zilyet tarafından bu yolda bir beyan vaki olursa Tapu idarelerince evvel emirde aşağıda gösterildiği veçhile keyfiyet tetkik ve tasdik olunur.
A - Elde temellük sebeplerini natık olarak aşağıda yazılı ispat vesikalarından biri mevcut olupta ibraz olunmuş ise bunlar tetkik olunacaktır.
1 - Senedi adi.
2- Zilyet lehine kat’iyet iktisap etmiş olupta müruru zamandan dalayı icra vasıtasile tenfizı mümkün olmayan ilân.
3- Tescili icra edilmemiş teffiz vesikası.
4- Musaddak irade suretlerile fermanlar.
5- Kaydı mevcut olmayıpta mührü maruf bulunan mütevelli, sipahi, mültezim temessük veya senedi.
6- Kayıtları bulunamayan Tapu ve mülga Hazinei Hassa senedi veya muvakkat tasarruf ilmühaberi
7- musaddak ve gayrı musaddak Tapu yoklama esas defterlerinden çıkarılmış kayıt suretleri
8- Mülkname muhasebatı atika kalemi kaydı
9- Mubayaa, istihkâm, ihbar hüççetleri
10- Evkaf idarelerinden henüz devredilmemiş olan bir tasarruf kaydı
B - mevzubahis mahallin vergice hangi tarihte ne suretle kimin namına mukayyet bulunduğu ve vergisi ne vakittenberi kimin tarafından verilmekte olduğu varidat idarelerinden sorulacaktır.
C - Mevzubahis mahaller zilyet tarafından ne vakittenberi tasarruf olunduğu ve bu müddet zarfında salâhiyettar merciler nezdinde niza sepkedüp etmediği tahkik olunacaktır.
Bu tahkikat ve tetkikat neticesinde 1515 No.lu kanunun birinci maddesi mucibince (Malik sıfatile nizasız ve hüsnü niyetle müsakkaf ve emsalinde 15 ve diğer arazide 10 sene tasarruf) şartı tahakkuk etmez veya mübrez vesaikin diğer vesaik ile hilafı veya hükümsüzlüğü sabit olursa başkaca bir muameleye hacet kalmaksızın talebi vaki ret olunur. İşbu ret keyfiyeti alâkadar tarafından vuku bulacak müracaat üzerine Vilayet Tapu Komisyonunca tetkik olunur ve komsiyonda ret ettiği takdirde mahkemeye müracaat edilir.
Tapuda mukayyet ve gayrin lehine işbu nizamnamede muharrer iktisap şeraitine maruz olan gayri menkul mahcuz veya merhum olduğu takdirde haciz veya rehin kaydı alâkadarlarının rızasile veya mahkeme kararile ref ve terkin olununcaya kadar zilyet namına tescil edilemez. Şu kadar ki altıncı maddedeki komisyon kararile kaydına bir şerh verilir.
Birinci maddede yapılmasına lüzum gösterilen tetkikat ve tahkikat zilyedin İddiasını teyit ettiği takdirde keyfiyet eğer mahallinde mevcut ve İkametgâhı malûm ise kayıt sahibine veya veresesine ve yahut veli ve vasilerine resmen tebliğ edilecek ve itirazlarını hazırlayarak keşif mahallinde bulunmaya davet olunacaktır. Bundan mada keyfiyet en az on gün evvel gün ve saati tasrih edilerek tahkikat icra kılınacağı mahallin mutat ve münasip vesaiti ile ilân ve işbu ilânda gayri menkulün mevki ve evsafı ve zilyedi iddiaları izah edilecektir. Muayyen gün ve saatte mahallinde bulunacak Tapu memuru tarafından alâkadarlara garazsız ehli vukuf ve malûmattan keyfiyet istizah olunarak netayici rapor şeklinde tanzim ve tesbit ile imza edilecektir. Kayıt ile alâkasi olan kimselerin davete icabet etmemesi tahkikatın cereyanına mâni değildir. Kayıt sahibi veya varislerinin şahsiyetleri mahallince malûm olmadığı ve yahut ikametgâhları bilinmediği takdirde ayrıca ihbara lüzum olmayıp yalnız yapılacak ilân bu alâkadarlara şahsen tebliğ mahiyetinde olacaktır. Bu bapta Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 144 üncü maddesi mucibince muamele yapılması lâzımdır.
İlk tetkikat ifa ve icabı halinde mahallen tahkikat icra kılındıktan sonra hasıl olan netice evrakı müteallikasile gerek alâkadarlar ve gerek üçüncü şahıslar tarafından itiraz vuku bulmuş ise işbu itirazname ile birlikte vilâyet Tapu müdiriyetine gönderilerek altıncı maddede yazılı komisyon tarafından tetkik ve karara rapt olunur.
Tapu komisyonları Vilâyet Defterdarı, Tapu Müdürü ve Başkâtibinden ve Vilâyet İdare Heyetinin tayin edeceği bir zattan ve merkez Tapu memurundan teşekkül eder. Komsiyonun içtimaında defterdar bulunmadığı zamanlarda Tapu Müdürü riyaset eder ve defterdarın göndereceği Maliye memurlarından bir zatta komisyonda aza sıfatile bulunur. Komisyonda kararlar ekseriyetle verilir. Tesavii ara vukuunda reisin bulunduğu tarafın reyi tercih olunur.
Komisyonlarca evrakın vürudundan itibaren nihayet on beş gün zarfında bir karar verilmesi mecburidir. Esbabı mania dolayısile bu müddet zarfında karara rapt olunmazsa kararda bu taahhür sebepleride gösterilmelidir.
Komisyonlar kaza ve nahiye Tapu memurları tarafından gönderilecek veyahut Vilâyet Tapu idarelerinden teydi olunacak evrak üzerinde tetkikatını yaparken bilhassa 1515 No. lu kanunun 1 inci maddesinde izah olunan şartların tamamen mevcudiyetini nazarı itibara almakla beraber aşağıdaki hususata da dikkat edeceklerdir.
A - Gayri menkulun kanunu medeninin meriyetinden mukaddem nevine göre en az on beş veya on sene evvel kayıt sahibinin mülkiyetinden gayri resmî satış veya mümasil bir iktisap sebebile çıkmış olması,
B - Zilyedin kanunu medeninin meriyeti tarihine kadar malik sıfatile ve kanunî niza olmaksızın ve hüsnü niyetle müsakkaf ve bu hükümde bulunan bağ ve bahçe veyahut arsalardan on beş ve arazide on sene müddetle temellük etmiş bulunması.
C - Eğer zilyet gayri menkulu kayıt sahibinden veya kanunî halefinden başka bir kimseden almış ise o kimse ile asıl kayıt sahipleri arasında hukukî irtibatın mevcudiyeti.
Tapuda mukayyet gayri menkulun gayri resmî surette aharın mülkiyetine geçmiş olmasında zamanlarına göre kayıt sahibinin ve ya varislerinin ve yahut veli ve ya vasilerinin riza ve muvafakatlerini inziman etmiş bulunması şarttır. Bu sebeple kaydın hak bahiş ettiği tasarrufa ehil kimselerin rızaları lâhik olmaksızın ahar bir şahıstan alınan bir gayri menkulde zilyedin kanunun tarifi dairesinden temellük müddetleri nisap haddine baliğ olsa bile hüsnü niyeti tahakkuk etmeyeceğinden bu kabil müracaatların hükmen halli iktiza eder. Ancak işbu üçüncü şahsın veya bu mahiyette teselsülen gelen diğer şahısların gayri menkulu ellerinde bulundurdukları müddet ve kayıt sahiplerinin gayri menkulun ellerinden çıktığı zamanda nazarı itibara alınarak ahkâmı sabıka temlik hakkını bahşediyorsa ve yahut verese arasında haricen taksime müsteniden mal vereseden birisinin uhdesine geçmiş ise kayıt sahibinin bu kabil hukukî haleflerinin rızası makbul ve muteberdir.
Binaen aley bu vaziyette diğer şeraitte tahakkuk ettiği takdirde zilyet namına kayıt ve tescil olunur.
Namına tescilini talep eden son zilyedin tasarruf müddeti kendine tekaddüm eden zilyetlerin müddetlerine eklenmek suretile doluyorsa bunlar arasında tevarüs ve tedavül gibi hukuki alakadan mütevellit irtibatı mevcudiyeti lâzımdır. Bu irtibatın mevcut olmaması zilyetler arasında münazaa hudusunu tazammün ettiğinden hükmen halli lâzımdır.
Tapu komisyonlarının nihaî ve kat’î kararları muamele esnasında itiraz etmiş olanlar aleyhine sadır olmuş ise bunlara tebliğ edildikten sonra tescil muamelesi İfa olunur. Bu takdirde muterizlerin veyahut karara kanaat etmemiş olanların 1515 numaralı kanunun 1 inci maddesinin ikinci fıkrası mucibince mahkemeye müracaat etmeleri icap eder.
Bir gayri menkulün aralarında tedavüle istinat etmeksizin iki veya daha ziyade kimseler namına kaydolunduğu görülür ise keyfiyet tasrih edilmek suretile her iki kayda muvakkat birer şerh verilmekle beraber iki ay zarfında mahkemeye müracaatla hakkı temellüklerini ispat eylemeleri lüzumu alâkadarlara tebliğ olunur. Bunlar kaydin birisi üzerinde muhafazasile diğerlerinin terkini hususunda aralarında uyuşurlarsa bu muvafakatnamelerine veya müracaatları halinde mahkeme kararına göre muktezası yapılır. Müddeti içinde alâkadarlardan birinin mahkemeye müracaatı vuku bulmamış ise Tapu idaresince kayıtlar üzerindeki tetkikata ve icap ettiği takdirde ihtiyar heyetlerinden ve ehli vukuftan yapacağı tahkikata müsteniden Tapu müdür veya memuru temellük hakkının hangi tarafta olduğu hakkındaki noktai nazarını izah ederek keyfiyetin bir karara raptını mahkemeden resen talep eder. Bu baptaki kanunda mahkeme ve harç masrafları bidayeten tecil edilmiş olduğundan müracaat müzekkere ile olur. Kısmen veya tamamen terkine dair lâhık olacak hükümler alelûsul kat’iyet kesp ettikten sonra derhal infaz edilir.
Mukayyet bir gayri menkul resmî bir şekilde aharin mülkiyetine geçmiş ve bu nama da kayıt tesis edilmiş iken muahharen ve yine evvelki kayıt sahibinden intikal etmek suretile ikinci bir kaydın daha yürütüldüğü görülür ise yalnız intikalen teşkil edilmiş olan muahhar kayda keyfiyet şerh olunarak bunun iptaline karar verilmesi re'sen mahkemeden talep olunur.
Mükerrer iki kayıttan birisinin terkini hakkında mahakimden sadır olup müruru zaman sebebile icra dairesince tenfizi mümkün bulunmayan bir ilân zilyet lehine tescili natık bulunsa dahi diğer kayıt sahibinin ademi muvafakati halinde bu bapta 1515 No kanunun ikinci maddesi mucibince muamele olunur.
Yekdiğerine tedahül eden emlâk ve arazî hudut ihtilâfları birriza halledilmediği takdirde kemakân hükmen hal olunur.
Şûrayı Devletçe görülmüş olan işbu nizamname neşri tarihinden muteberdir.
İşbu nizamnamenin icrasına Maliye Vekili ile Adliye ve Dahiliye Vekilleri memurdur.
