3-60 Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü Yük Tevzi Operatörleri Eğitim Yönergesi

BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Hükümler

Amaç

(1) Bu Yönergenin amacı, Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) Yük Tevzi İşletme Müdürlüklerinde çalışan Yük Tevzi Operatörlerinin görevlerine hazırlanmaları, geliştirilmeleri, verimliliklerinin artırılması, göreve yeni başlayan Yük Tevzi Operatörlerinin işe ve Teşekküle uyumlarının sağlanması amacıyla uygulanacak eğitimler ile ilgili uygulama esaslarının belirlenmesi ve Yük Tevzi Operatör eğitimlerinin Avrupa elektrik iletim sistemi işleticileri ağı (ENTSO-E) Politika-8 İşletme eğitimleri prosedürüne uyumlu hale getirilmesidir.

(2) Bu yönerge ile Yük Tevzi Operatörlerinin tüm koşul ve zamanlarda bilgi ve yetenekleriyle elektrik iletim sisteminin güvenli bir şekilde işletilebilmesini teminat altına alabilmek için standart bir eğitim çerçevesi tanımlanmaktadır.

Kapsam

(1) Bu Yönerge Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi’nin merkez ve taşra ünitelerinde görevli tüm Yük Tevzi Operatörlerinin eğitimine ilişkin eğitim faaliyetlerini kapsar.

Dayanak

(1) Bu Yönerge, 233 ve 399 sayılı KHK’ler, İşletme Toplu İş Sözleşmesi (İTİS), Teşekkülümüz Ana Statüsü ile TEİAŞ Hizmet İçi Eğitim Yönetmeliği ve ENTSO-E Politika- 8 İşletme eğitimleri prosedürüne dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar

(1) Bu Yönergede geçen;

a) Başlangıç Eğitimi: Yük Tevzi İşletme Müdürlüklerinde yeni göreve başlayacak olan Yük Tevzi Operatörlerine verilecek ve en az 6 ay sürecek olan eğitimi,

b) Eğitici: Teşekkül tarafından belirlenen ve Yük Tevzi Operatörleri Eğitimi vermeye ehil ve yetkili olan eğitim görevlileri,

c) ENTSO-E: Avrupa elektrik iletim sistemi işleticileri ağını,

ç) İş Başı Eğitimi: Teorik olarak öğrenilen bilgilerin yetkili personel gözetiminde pratik tecrübe ile gerçek sistem üzerinde entegre edilmesini,

d) Saha Eğitimi: Teorik eğitim kapsamında öğrenilen her türlü bilginin gerçek zamanlı ve uygulamalı olarak pekiştirilmesi için ilgili sahada sorumlu amir gözetiminde verilecek eğitimi,

e) SCADA: Elektrik iletim şebekesindeki parametrelerin takip ve kontrolünün yapıldığı merkezi denetleme, kontrol ve bilgi toplama sistemini,

f) Teşekkül: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketini (TEİAŞ),

g) Yenileme Eğitimi: Başlangıç Eğitimi’nin tamamlanmasından sonra göreve başlaması uygun bulunup Yük Tevzi Operatörü olarak görev yapan personelin yetkinliklerini geliştirmek için üç yılda bir olmak üzere yapılacak eğitimi,

ğ) Yük Tevzi Eğitim Kurulu: Teşekkül Yük Tevzi Dairesi Başkanı, Eğitim Müdürü ve Yük Tevzi Eğitim Kurulu Başkanınca kurula katılması uygun görülen diğer Yük Tevzi İşletme Müdürleri ve personelinin yer aldığı toplamda beş kişiden oluşan, Yük Tevzi Operatörleri eğitimlerinin amaç, kapsam, hedef ve planlamaları ile ilgili çalışmalarının yürütüleceği kurulu,

h) Yük Tevzici Eğitim Simülatörü (YTES): Türkiye elektrik iletim sisteminin ayrıntılı modellemesini içeren ve elektrik sisteminde normal ve anormal durumlarda karşılaşılabilecek bütün olayların simüle edilebileceği yazılımı ve donanımı içeren sistemi,

ı) Yük Tevzi İşletme Müdürlükleri (YTİM): Türkiye elektrik iletim sisteminin işletilmesinden sorumlu Teşekkül Milli ve Bölgesel Yük Tevzi İşletme Müdürlüklerini,

i) Yük Tevzi Operatörü: Yük Tevzi İşletme Müdürlüklerinde iletim sistemindeki manevra işlemleri ile ilgili karar alıp tüm sistemi güvenli bir şekilde işletebilecek teknik uzmanlığa sahip, Yük Tevzi Operatörü sertifikası bulunan TEİAŞ personelini,

j) Yük Tevzi Operatörü Sertifikası: Yük Tevzi Operatörü eğitimleri sonrasında Teşekkül yetkili birimlerince yapılacak genel değerlendirmeler sonrasında başarılı olan Yük Tevzi Operatörlerine verilecek sertifikayı ifade eder.

(2) Bu Yönergede geçmekle birlikte tanımlanmamış diğer terim ve kavramlar ilgili mevzuattaki anlam ve kapsama sahiptir.

Yük Tevzi operatörü eğitim hedefleri ve ilkeleri

(1) Birinci maddede belirlenen amaçlar doğrultusunda;

a) Yük Tevzi Operatörlerine işlerini yapmaları için gerekli bilgi, beceri ve davranışları kazandırmak, yeteneklerini geliştirerek performanslarını arttırmak,

b) Yük Tevzi işletmesinin kalitesini ve verimliliğini arttırmak,

c) İletim şebekesinin kontrolü ve işletilmesi ile ilgili yeni teknolojik gelişmeler konusunda personeli eğitmek,

ç) Yük Tevzi Operatörlerinin, ENTSO-E bağlantısı çerçevesinde iletim şebekesinin kararlı ve güvenli bir şekilde işletilmesini sağlamak için komşu iletim sistemi işleticileri ile işletme ve koordinasyonunun geliştirilmesini sağlayarak, gerçek zamanlı ve koordineli çalışmalar yapma konusunda becerilerini artırmak,

d) Yük Tevzi Operatörlerinin teknolojik, ekonomik ve sosyal gelişmeleri izlemesini sağlayarak güven duygusunu arttırmak, moralini yükseltmek, huzurlu çalışmasını sağlamak, iş arkadaşları ile iletişimini kolaylaştırmak,

e) Yük Tevzi Operatörlerinin görev, yetki ve sorumlulukları konusunda yetiştirilerek hizmete uyumlarını sağlamak ve sonraki görevlere hazırlamak,

f) Yük Tevzi Operatörlerinin komşu iletim sistemleri ile iletişimini sağlamak ve işletme terimleri bilgisini artırmak için yabancı dil eğitimlerini düzenlemek,

g) Komşu iletim sistemi işleticileri ile işletme tecrübeleri ve iletim sistemleri şebekeleri hakkında gerekli teknik bilgilerin paylaşılmasını sağlamak,

ğ) Yük Tevzi Operatörlerinin iş sağlığı ve güvenliği konularında eğitim almalarının sağlanarak iş kazalarının azaltılması yoluyla oluşabilecek maddi ve manevi kayıpların en aza indirilmesini sağlamak.

(2) İşbu maddede belirlenen hedeflere ulaşılması için TEİAŞ Hizmet İçi Eğitim Yönetmeliğinde belirtilen “Eğitim İlkeleri” uygulanır.

İKİNCİ BÖLÜM

Eğitim Organları ve Görevleri

Eğitim organları

(1) Teşekkülün Yük Tevzi Operatörleri eğitim hizmetleri aşağıdaki organlar tarafından yürütülür;

a) Eğitim Kurulu,

b) Eğitim Müdürlüğü ve Bağlı Eğitim Merkezleri,

c) Yük Tevzi Dairesi Başkanlığı, Yük Tevzi İşletme Müdürlükleri,

ç) Yük Tevzi Eğitim Kurulu.

Yük Tevzi eğitim kurulu

(1) Yük Tevzi Eğitim Kurulu; Yük Tevzi Dairesi Başkanı, Eğitim Müdürü ve Yük Tevzi Eğitim Kurulu Başkanınca kurula katılması uygun görülen diğer Yük Tevzi İşletme Müdürleri ve personelinden oluşur. Kurul beş kişiden oluşmakta olup, kurulun Başkanı Yük Tevzi Dairesi Başkanıdır. Kurulun Sekretaryası Eğitim Müdürlüğünce yürütülür. Yük Tevzi Eğitim Kurulu, başkanın çağrısı üzerine her yıl Ekim ayının ilk haftası toplanır. Gerektiğinde Kurul Başkanının çağrısı üzerine olağanüstü toplanır.

Yük Tevzi eğitim kurulunun görevleri

(1) Yük Tevzi Eğitim Kurulu, Teşekkül Hizmet İçi Eğitimi için oluşturulan Eğitim Kurulu’nun görevleri saklı kalmak koşulu ile;

a) Teşekkülün Yük Tevzi işletmesi ve insan gücü planlamasına dayalı olarak eğitim politikasını belirler,

b) Eğitimlerin süreleri, içerikleri, konuları, kapsamını ve ders müfredatını belirler,

c) Eğitim plan, program ve raporlarını inceler,

ç) Eğitim faaliyetlerinde karşılaşılan sorunların giderilmesi için gerekli tedbirleri tespit eder,

d) Eğitime ilişkin tesis, donanım, metot, müfredat, öğretim elemanı gibi temel imkânların geliştirilmesi için gerekli tedbirleri tespit eder,

e) Eğitimcilerin seçimini ve eğitilmesini organize eder.

(2) Yük Tevzi Eğitim Kurulu eğitim organizasyonu için uygun prosedürleri düzenler. Bu prosedürler; Yük Tevzi Operatörü olacak personelin gerekli yetkinliklerinin tanımını, eğitim programları için gerekli konuların referans listesini, başlangıç ve yenileme eğitim programları için gerekli dokümanları, eğitim takvimini, denetleme, araç-gereçler ve eğitim programının geliştirilmesi gibi konuları içerir. Yük Tevzi Eğitim Kurulu ayrıca, Yük Tevzi Operatörlerinin sertifikasyon süreci ile eğiticilerin seçimi ve eğitimi gibi prosedürleri de hazırlar.

Eğitim koordinatörü

(1) Yük Tevzi Eğitim Kurulu tarafından belirlenen,eğitim programlarının uygulanması için gerekli hazırlıkları ve işlemleri gerçekleştiren koordinatör elemandır. Eğitim Müdürlüğü ve Teşekkülün diğer ilgili birimleri ile koordineli çalışarak eğitim için gerekli ders notu, araç-gereç ve donanımın eğitim yerinde hazır bulundurulmasını, eğitim görevlilerinin ve öğrencilerin eğitim yerine taşınması, ağırlanması ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasını sağlar. Eğitimci personel ile koordineli olarak öğretim uygulaması, devam, disiplin işlemleri, izleme, değerlendirme ve raporlama görevlerini yerine getirir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Yük Tevzi Operatörleri Eğitimlerinin Planlanması ve Uygulanması

Eğitim plan ve programları

(1) Yük Tevzi Operatörlerinin eğitimlerinin süreleri, içerikleri, konuları ve kapsamı Yük Tevzi Eğitim Kurulu tarafından belirlenir. Yük Tevzi Eğitim Kurulu bir sonraki yılın Yük Tevzi Operatörleri Eğitim Planı ve Programını hazırlar ve en geç Kasım ayının ilk haftasına kadar Eğitim Kuruluna sunar ve Genel Müdürlük Makamının onayı ile kesinleşir.

(1) Yük Tevzi Eğitim Kurulu Yük Tevzi Operatörleri Eğitim Planı ve Programını Yük Tevzi İşletme Müdürlüklerinden gelen öneriler, Türkiye elektrik iletim sisteminin işletilmesi ile ilgili ortaya çıkan durumlar ve ENTSO-E İşletme Elkitabı’nın İşletme Eğitimi dokümanı ile uyumlu olacak şekilde hazırlar.

(1) Yük Tevzi Operatörleri eğitim faaliyetleri Yönetim Kurulunca onaylanan Eğitim Plan ve Programları kapsamında yürütülür. Eğitim plan ve programları, Eğitim Müdürlüğü ile Teşekkül merkez ve taşra ünitelerince Hizmet İçi Eğitim Yönetmeliğinde belirtilen şartlar çerçevesinde uygulanır.

Yük Tevzi operatörleri eğitim türleri

(1) Yük Tevzi Operatörleri eğitim faaliyetleri dört ana gruptan oluşur;

a) Başlangıç eğitimi

1) Yük Tevzi İşletme Müdürlüklerinde görev yapacak olan Yük Tevzi Operatörlerinin Teşekkülün amaç ve politikasını, yapısını, kendi görev, yetki ve sorumluluklarını tanımaları ve yapacağı esas iş için gerekli teknik konularda bilgi ve tecrübe edinmesi için yapılan eğitimdir.Başlangıç eğitiminin hedefi personelin yük tevzici pozisyonunu almaya hazırlanmasıdır. Eğitim güç sistemlerinin bileşenlerini, işletimini ve bunlara bağlı iş başı pratiği için gerekli araçları içerir. Başlangıç eğitimi teorik, saha, işbaşı ve Yük Tevzici Eğitim Simülatörü (YTES) eğitimlerini içerecek şekilde en az 6 ay süre ile gerçekleştirilir. Başlangıç eğitimi aşağıdaki bölümlerden oluşur;

1.1) Teorik eğitim: Yük Tevzi İşletme Müdürlüklerinde Yük Tevzi Operatörü olarak göreve başlayacak personel için yapılacak olan teorik bilgilerden oluşan eğitimdir. Teorik eğitim konuları Yük Tevzi Eğitim Kurulunca belirlenir ve Hizmet İçi Eğitim Plan ve Programlarına dâhil edilir. Toplam süresi 2 ay olan ve fasılalı olarak gerçekleştirilebilecek olan Teorik eğitim sonunda eğiticiler tarafından yapılacak değerlendirme sonucunda başarılı olan aday Yük Tevzi Operatörleri saha, iş başı ve YTES eğitimine devam ederler.

1.2) Saha eğitimi:Teorik eğitim kapsamında öğrenilen her türlü bilginin gerçek zamanlı ve uygulamalı olarak ilgili sahada sorumlu amir gözetiminde verilmesi ile gerçekleşir. Saha eğitimleri süresi en az 1 aydır. Sahalar, elektrik üretim santralleri, trafo merkezleri ve Teşekkül Bölge Müdürlüklerinin ilgili teknik birimlerinden oluşur. Saha eğitimleri kapsamında en az 1 hafta süre ile, Milli Yük Tevzi İşletme Müdürlüğünde iş başı yapacak operatör adayı Bölge Yük Tevzi İşletme Müdürlüğünde, Bölge Yük Tevzi İşletme Müdürlüğünde iş başı yapacak operatör adayı da Milli Yük Tevzi İşletme Müdürlüğünde gözlemci olarak ilgili amir gözetiminde işletme ve uygulamalar ile ilgili eğitim alır.

1.3) İşbaşı ve YTES eğitimi:Teorik kısımda öğrenilen bilgilerin pratik tecrübe ile desteklenmesi amacıyla Aday Yük Tevzi Operatörü 3 ay süre ile göreve başlayacağı Yük Tevzi İşletme Müdürlüklerinde sorumlu amir ve tecrübeli personel gözetiminde işletme ve uygulamalar ile ilgili gözlemlerde bulunur ve eğitim alır. İşbaşı eğitimi gerçek zamanlı işletmeyle ilgili tüm profesyonel adımların gerekli araçları kullanarak pratiğe dönüştürülmesini hedefler. İşbaşı Eğitimi ile eşzamanlı olarak elektrik iletim sisteminin normal ve anormaller koşullar altında hazırlanacak simülasyonlar eşliğinde aday Yük Tevzi Operatörleri YTES eğitiminden geçerler. Bu süre boyunca kendilerine Yük Tevzi operatörü yetkisi verilmez.

2) Başlangıç Eğitiminin sonunda eğiticiler ve Yük Tevzi İşletme Müdürlüklerindeki amirler tarafından yapılacak olan genel değerlendirmeler sonucunda başarılı olan operatör adayına Yük Tevzi Operatörü Sertifikası düzenlenerek Yük Tevzi operatörü yetkisi verilir.

3) Başlangıç Eğitimi sonunda yapılacak genel değerlendirmelerde sertifika almak için gerekli yeterliliği gösteremeyen aday Yük Tevzi Operatörleri eksik olduğu konularda ilave eğitime tabi tutulurlar.

4) Başlangıç eğitimi teorik bölümün içeriği aşağıdaki ana konularda yeterlilik sağlamalıdır.

4.1) Güç sistemi bilesenleri:Tüm şebeke bileşenlerinin ulusal ve uluslararası teknik özellikleri dahil genel açıklaması ve analizi, hat, kablo tipleri, trafo merkezleri, kesici, ayırıcı, güç trafoları, ölçü ve koruma trafoları, reaktörler, kapasitörler, telekomünikasyon sistemleri, koruma röleleri, diğer yardımcı teçhizat, YG DC dönüştürücü tipleri, back to back sistemler, santral tipleri (Termik, doğalgaz, petrol, kombine çevrim,nükleer, hidrolik, rüzgar, yenilenebilir kaynaklar vb.) ve bunların türbin, generatör gibi bileşenleri, çalışma karakteristikleri ve tepki süreleri.

4.2) Güç sistemi işletimi: Ulusal ve uluslararası güvenilir işletme için gerekli bilgi ve analizler, normal, anormal, acil durum, sistem oturması ve toparlanması durumlarında şebeke davranışı ve işletmesi, ulusal ve uluslararası şebekelerde çökme gibi özel durumlar (voltaj, frekans ve açısal), gerilim ve açı kararlılığı, frekans ve güç salınımları, voltaj ve reaktif güç kontrolü,dengeleme (primer, sekonder ve tersiyer kontrol), otomatik üretim kontrolü,şebeke korumasının temelleri, özel koruma sistemleri, SCADA sistemi genel altyapı ve kullanımı, SCADA Enerji yönetim sistemi (EMS) uygulamaları, diğer iç işletme araçları (YTBS, TPYS, MGKP, vb.), analiz programlarının kullanımı ve sonuçlarının yorumlanması, piyasa kuralları, teknik mevzuat (ilgili yönetmelikler ve yönergeler), Teşekkül tarafından tanımlanan diğer iç kurallar, ENTSO-E işletme kuralları, diğer iletim sistemi işleticilerinin tanıtımı, stres ve kriz yönetimi.

b) Yenileme eğitimi

1) Başlangıç Eğitimi sonucunda başarılı olarak, Yük Tevzi İşletme Müdürlüklerinde Yük Tevzi Operatörü olarak görev yapmaya başlayan personelin yapacağı işin gerektirdiği bilgi, beceri ve tutumları geliştirmek üzere yapılan eğitimdir. Yenileme eğitimi gelişmiş teorik kısımlarla, yeni kuralları ve prosedürleri öğrenerek simülatör oturumlarıyla tamamlanmasını amaçlar. Yenileme Eğitimi teorik, stres ve kriz yönetimi ile YTES eğitimlerini içerecek şekilde 3 yılda bir olmak üzere 3 hafta süre ile gerçekleştirilir. Yenileme Eğitimi aşağıdaki bölümlerden oluşur;

1.1) Teorik eğitim:Yük Tevzi Operatörlerinin teorik bilgilerinin yenilenmesi ve geliştirilmesi için yapılacak olan eğitimdir. Teorik eğitim konuları Yük Tevzi Eğitim Kurulunca belirlenir ve Hizmet İçi Eğitim Plan ve Programlarına dâhil edilir. Süresi 2 hafta olan Teorik eğitim fasılalı olarak gerçekleştirilebilir. Teorik eğitim sonunda eğiticiler tarafından değerlendirme yapılarak diğer aşamalara devam edilir.

1.2) Stres ve kriz yönetimi: Yük Tevzi Operatörlerinin stres ve kriz yönetimi metotlarını öğrenmesi için yapılan eğitimdir. Şebeke işletmeciliğinde insan faktörünün analiz edilmesi hedeflenir.

1.3) YTES eğitimi:Sistem normal, acil durum, arıza ve oturma senaryolarının simüle edilmesiyle gerçekleştirilir. YTES eğitimi süresi 1 haftadır.

2) Yenileme Eğitiminin sonunda eğiticiler ve Yük Tevzi İşletme Müdürlüklerindeki amirler tarafından yapılacak değerlendirmeler sonucunda başarılı olan Yük Tevzi Operatörlerinin Yük Tevzi Operatörü Sertifikaları yenilenir.

3) Yenileme Eğitimi sonunda yapılacak genel değerlendirmelerde sertifikanın yenilenmesi için gerekli yeterliliği gösteremeyen ve yenileme eğitimine katılamayan aday Yük Tevzi Operatörleri tamamlama eğitimine katılırlar. Tamamlama eğitiminin yerini ve süresini Yük Tevzi Eğitim Kurulu belirler.

4) Yenileme eğitimi teorik bölümü içerik olarak; arızaların ve arızalara yakın durumların analizi, şebeke işletmesinin önemli hususlarının normal, anormal, acil ve sistem oturması durumları için tekrarlanması, şebeke işletmesini etkileyen yeni durumlar hakkında bilgi (yeni şebeke elemanları, güç üniteleri vb.), yeni kurallar ve prosedürler hakkında bilgilendirme gibi ana konularda yeterlilik sağlamalıdır.

5) Yenileme eğitimi programı hazırlanırken, ihtiyaca binaen yapılan işin esasına ve içeriğine göre Milli Yük Tevzi İşletme Müdürlüklerinde çalışan operatörler için ayrı, Bölge Yük Tevzi İşletme Müdürlüklerinde çalışan operatörler için ise ayrı bir ders müfredatı hazırlanabilir.

6) Yük Tevzi İşletme Müdürlüklerinde Yük Tevzi Operatörlerinin haricinde gündüz mesaisinde (vardiyasız) çalışan teknik personel içinde Yük Tevzi Eğitim Kurulunun belirleyeceği zaman aralıklarıyla yenileme eğitimi düzenlenir. İlgili eğitimin süresini, içeriğini ve müfredatını Yük Tevzi Eğitim Kurulu belirler.

c) Yabancı dil eğitimi

1) Komşu ülke iletim sistemi işleticileri ile koordineli çalışan Teşekkül Yük Tevzi İşletme Müdürlüklerinde, Operatörlerin komşu iletim sistemi operatörleri arasındaki iletişimlerini geliştirmek ve ENTSO-E işletme terimlerinin öğrenilmesi amacıyla gerçekleştirilir. Eğitim uluslararası ortamda bilginin güvenli ve rahat akışını sağlamayı ve net ifadelerle anlaşmayı kolaylaştırmayı hedefler.Eğitim içerik olarak; olağandışı durumlarda net mesajlar üretme yeteneği, stres durumunda bile düz konuşabilerek iletişim kurabilme yeteneği, yabancı yük tevzicileri anlamak ve uygun şekilde cevap verebilme ile iletişim sırasındaki yanlış anlamaları çözebilme konularında yeterlilik sağlamalıdır.

2) İşletme plan ve programlamasın dikkate alınarak Yük Tevzi Operatörlerinden gelecek talepler doğrultusunda, Yük Tevzi İşletme Müdürleri ve Yük Tevzi Eğitim Kurulunun onayı çerçevesinde Eğitim Müdürlüğü ile koordinasyonlu olarak bir sonraki yıl için dil eğitimi alacak personele karar verilir.

3) Teşekkül, ENTSO-E İşletme Eğitimleri prosedüründe (Policy-8) Ek-8 olarak geçen İngilizce teknik terimlerin referans bir listesini yük tevzicilerin anadilindeki karşılıklarıyla birlikte işletme ve eğitim için sağlar.

4) Yabancı dil eğitimi İngilizce'ye ek olarak komşu ülke dillerini de kapsayabilir.

ç) İletim sistemi iĢleticileri arasında eğitim

1) Türkiye elektrik iletim sisteminin ENTSO-E bağlantısı çerçevesinde yabancı iletim sistemi işleticileri ile işletme ve koordinasyonunun geliştirilmesi amacına yönelik yapılacak eğitimlerdir. Bu eğitimlerin içeriği ve planlaması Yük Tevzi Eğitim Kurulunca belirlenir.

2) Eğitim çerçevesinde iletim sistemi işleticileri normal ve anormal durumlarla ilgili işletme tecrübelerini ve iletim sistemleri şebekeleri hakkında gerekli bilgileri paylaşırlar. Normal ve anormal işletme koşullarında koordineli çalışmanın sağlanması, acil durum ve sistem oturması sonrası toparlanma durumlarında koordinasyonun geliştirilmesi hedeflenir.

3) İletim sistemi işleticileri arasındaki eğitim aşağıdaki yollarla gerçekleştirilir;

• Komşu iletim sistemi işleticileri arası karşılıklı ziyaretler,

• Ortak eğitim seminerleri,

• Karşılıklı vardiyalı çalışmalar,

• Ortak Yük Tevzici Eğitim Simülatörü çalışmaları,

olarak dört biçimde uygulanabilir.

4) Teşekkül komşu iletim sistemi işleticileriyle iletişimi ve koordinasyonu geliştirmek amacıyla tanımlanan bu dört aksiyondan en az birini, Yük Tevzi Eğitim Kurulunca belirlenecek zaman aralıklarıyla gerçekleştirir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Yük Tevzici Eğitim Simülatörünün (YTES) Temel Gereklilikleri

Kriterler

(1) Yük Tevzici Eğitim Simülatörü (YTES) entegre ve dış YTES olarak uygulanabilir. Entegre YTES, EMS (Enerji Yönetim Sistemi) uygulamaları ile bütünleşik gerçek zamanlı sistem modelini temel alan uygulamadır. Dış YTES ise otomatik veya elle, veri tabanı ile gerçek zamanlı bilgileri alarak çalışan bağımsız bir uygulamadır.

Ana esaslar

(1) YTES komşu şebekeler hakkındaki verileri yeterli düzeyde içeren, güvenlik analizi (N-1) dahil kapsamlı bir veritabanı içermelidir.

(2) YTES için yeterli ve gerçekçi bir kontrol odası ortamı sağlanmalıdır.

Amaçlar

(1) YTES eğitiminin temel amacı güç sistemi işletmesinde karşılaşılan durumları çözmeyi öğrenmektir. Bu durumlar; normal işletme durumları, arızalara karşı sistemin savunması ve sistem oturması sonrası sistemin toparlanmasıdır.

(2) YTES eğitiminin diğer amaçları ise şunlardır;

a) SCADA ve güç uygulamaları konusunda eğitim (EMS),

b) SCADA kullanıcı arayüzü eğitimi,

c) EMS alt programlarının testi, (Yük Frekans Kontrolü, Kısıtlılık Analizi, vb.)

ç) Şebekedeki bakım çalışmalarındaki manevra prosedürleri eğitimi,

d) N-1 hesaplama yazılımı eğitimi,

e) Geçmiş olayların simülasyonlar aracılığıyla analizidir.

Gereklilikler

(1) YTES’in fonksiyonel gereklilikleri şunlardır;

a) Verimli veri girişi, veri erişimi ve veri işleme,

b) İşletme alanlarındaki tüm sistem bileşenlerinin modellenebilmesi,

c) Düşük ve yüksek voltaj çalışma koşullarını içermeli,

ç) Aşırı akım çalışma koşullarını içermeli,

d) Çok adalı işletme koşullarını içermeli,

e) Sistem davranışının geçiş safhalarının modellenmesi opsiyonel olmalı,

f) Eğitmen ve eğiticinin işlemlere etkilerinin, kullanıcı arayüzü vasıtasıyla izlenilip kontrol edilebilmesi,

g) Eğitimci için, temel durumlar ve eğitim senaryolarının hazırlanıp uygulanabilmesine yönelik kullanıcı arayüzü fonksiyonu olması,

ğ) Değerlendirme amaçlı olarak eğitim seansı sonrası rapor sağlama,

h) Simüle edilmiş sistemin geri yüklenmesi,

ı) Farklı kontrol alanlarının verilerinin birleştirilebilmesi.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Eğitime Katılım, Eğitim Yükümlülükleri, Değerlendirme ve Sertifikasyon

Eğitime katılım

(1) Teşekkülde Yük Tevzi Operatörü olarak göreve başlayacak olan veya hâlihazırda Yük Tevzi Operatörü olarak görev yapan personel Yük Tevzi Operatörleri başlangıç ve yenileme eğitimlerine katılmak zorundadır.

(2) Yük Tevzi Operatörleri başlangıç eğitimine katılacak olan operatör adayı oryantasyon eğitimini almış olması gerekmektedir. Yük Tevzi Operatörleri yenileme eğitimine katılacak olan operatör, Yük Tevzi Operatörleri başlangıç eğitimini almış olması ve üzerinden 3 yıl geçmesi gerekmektedir.

(3) TEİAŞ’ın başka birimlerinden Yük Tevzi İşletme Müdürlüklerine nakil olup Yük Tevzi Operatörü olarak çalışacak personelinde başlangıç ve yenileme eğitimlerine katılması ve gerekli sertifikasyona sahip olması gerekmektedir.

Eğitim yükümlülüğü

(1) Teşekkül Yük Tevzi Dairesi Başkanlığı ve Yük Tevzi İşletme Müdürlükleri, eğitim ihtiyaçlarını tespit ederek Teşekkül Eğitim Plan ve Programlarında ele alınmasını istedikleri eğitim faaliyetlerini konu, kapsam, süre, tarih, öğretici ve öğrenicilerin nitelikleri, sayıları ve gerekli diğer bilgileri belirleyerek Yük Tevzi Eğitim Kuruluna önerirler.

Saha, işbaşı ve YTES eğitim yükümlülüğü

(1) Yük Tevzi İşletme Müdürlükleri uygulamalı saha, işbaşı ve YTES eğitim programlarını düzenlemek, değerlendirmeleri yapmak, eğitim programları ile sonuç değerlendirme raporlarının birer örneğini genel değerlendirme için periyodik olarak Eğitim Müdürlüğüne ve Yük Tevzi Eğitim Kuruluna iletmekle yükümlüdür.

Eğitime öğrenici olarak katılmak

(1) Eğitim programlarına katılma koşullarını sağlayan Yük Tevzi Operatörlerinin katılımının sağlanması ile ilgili koşullar Teşekkül Hizmet içi Eğitim Yönetmeliğine uygun olarak yürütülür.

Değerlendirme

(1) Eğitime katılan personelin başarısı ve eğitim amaçlarına ulaşılıp ulaşılmadığı; eğitim faaliyetleri sırasında veya sonunda yapılacak değerlendirme ile tespit edilir. Eğitim programlarının özelliklerine göre değerlendirme, programın çeşitli aşamalarında ve program sonunda yazılı, sözlü, uygulamalı sınav şeklinde ve anketlerle yapılabilir. Saha, İşbaşı ve YTES eğitimlerinde ilgili amirlerin raporları da değerlendirmede dikkate alınır.

(2) Eğitimdeki başarı, yapılan değerlendirmelerin aritmetik ortalaması alınarak belirlenir. Değerlendirme 100 puan üzerinden yapılır. Başarı puanları 60 ve yukarısıdır.

(3) Bu değerlendirmeler ile ilgili prosedürler ve diğer işlemler Teşekkül Hizmet İçi Eğitim Yönetmeliği kapsamında Yük Tevzi Eğitim Kurulunca belirlenir ve yürütülür.

Sertifikasyon

(1) Teşekkülde Yük Tevzi Operatörü olarak görev yapacak olan ve başlangıç eğitimi sonrasında başarılı olan operatöre, yenileme eğitimi sonucuna kadar olan süre zarfında geçerli olmak koşulu ile Yük Tevzi Operatörü sertifikası verilir.Yük Tevzi Operatörü sertifikası; geçerlilik süresi 3 yıl olup, Yük Tevzici pozisyonu için kişi hakkında gerekli yeteneklere haiz olduğuna dair yazılı tasdik belgesidir.

(2) Bu Yönerge kapsamında Başlangıç Eğitimi alarak Sertifika sahibi olan Yük Tevzi Operatörleri yenileme eğitimlerini başarıyla tamamlamaları durumunda mevcut sertifikaları üç yıl süreyle yenilenir.

(3) Bu Yönergenin yürürlülük tarihinden önce Yük Tevzi İşletme Müdürlüklerinde çalışan operatör personel Yük Tevzi Eğitim Kurulunca hazırlanan eğitim programları kapsamına göre uygulanacak değerlendirme sonucunda başarı durumlarına göre Yük Tevzi operatörü sertifikası alırlar.İşbu fıkrada bahsedilen koşullarda sertifika sahibi personelin sertifikaları bu yönerge kapsamında yapılacak yenileme eğitimleri sonrasında başarılı olmaları durumunda yenilenir.

(4) Yük Tevzi Operatörleri Başlangıç eğitimi teorik bölüm sonunda yapılacak değerlendirmede başarılı olan Yük Tevzi Operatör adaylarına ayrıca Elektrik Kuvvetli Akım Tesislerinde çalışma belgesi (EKAT) düzenlenir.

ALTINCI BÖLÜM

Eğiticilerin Seçimi ve Eğitimi

Eğiticilerin seçilmesi

(1) Yük Tevzi Operatörleri başlangıç ve yenileme eğitim programlarının yürütülmesinde görev almak üzere Yük Tevzi Eğitim kurulu tarafından eğitim verilecek konularda uzman, deneyimli ve eğitim süreçlerini idame etmeye yetkin kişiler eğitici olarak belirlenir.

(2) Eğiticiler tecrübeli Yük Tevzi personeli arasından ve Teşekkülün diğer ilgili teknik birimlerinden seçilir. Gerektiğinde Teşekkül dışından da eğitici temin edilebilir.

Eğiticilerin eğitimi

(1) Eğitici olarak seçilen personelin teknik yetkinliklerinin yanı sıra bir eğitim programını yürütebilmeleri,sözlü sorgulama yapabilmeleri, kursiyer stresini yönetebilmeleri, değerlendirme ve kişisel eğitmenlik için eğitici eğitimi sertifikasına sahip olmaları gereklidir. Bu çerçevede, eğitici olarak seçilen personelin eğitici eğitimi alması Teşekkül tarafından sağlanır.

(2) Eğiticilerin eğitimine ve önceki tecrübesine dayalı olarak teknik yetkinliklerinin iyileştirilmesi ve geliştirilmesi için Yük Tevzi Eğitim Kurulunca bu amaca yönelik olarak eğitim programları hazırlanır ve Teşekkül Eğitim Plan ve Programlamasında yer alır. Bu program iç oturumlarla sağlanabileceği gibi dışarıdan eğitim seanslarıyla da gerçekleştirilebilir.

YEDİNCİ BÖLÜM

Mali Hükümler

Eğitim giderleri

(1) Hizmet içi eğitim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesine ilişkin giderler Teşekkül bütçesinden karşılanır. Eğitim amacı ile görevlendirilmiş tüm personel için eğitim faaliyeti yapılan yerlerde; ulaşım, yemek ve konaklama giderleri hakkında ilgili genelgeler hükümleri doğrultusunda işlem yapılır.

(2) Eğitime, Eğitim Görevlisi olarak katılanlara, eğitime katılma süreleri dikkate alınarak Bütçe Kanununa göre ders ücreti, Teşekkül Yayın Yönetmeliğine göre ders notu ve doküman hazırlama ücreti ve memuriyet mahalli dışındaki eğitim yerleri için 6245 sayılı Harcırah Kanunu uyarınca yolluk ve gündelik ödenir.

(3) Hizmet içi eğitim programlarına öğrenici olarak katılanlara, memuriyet mahalli dışındaki yerler için, 6245 sayılı Harcırah Kanunu uyarınca yolluk ve gündelik ödenir. Öğrenicilere bunun dışında herhangi bir ödeme yapılamaz.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Yürürlük ve Yürütme

Yürürlük

(1) Bu Yönerge, Yönetim Kurulunun onayı ile yürürlüğe girer.

Yürütme

(1) Bu Yönerge hükümlerini, Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürü yürütür.