Lexpera, Temmuz 2018

Ceza Koşulu • Alacağın Devri • Takas

uygulanması ve ceza koşulunun uygulanmasında davalı alt yüklenicinin kusurunun bulunması durumunda davalıya yansıtılacağı Y ve AY arasındaki sözleşmenin 4 ... Cansel/Çağlar Özel, Türk Borçlar Hukukunda Ceza Koşulu, Yaşar Üniversitesi Elektronik Dergisi, C. 8, Özel Sayı 2013, Prof. Dr. Aydın Zevkliler’e Armağan, s

Lexpera, Haziran 2018

Borçlu Temerrüdü • Ceza Koşulu • Alacağın Devri • Takas

uygulanması ve ceza koşulunun uygulanmasında davalı alt yüklenicinin kusurunun bulunması durumunda davalıya yansıtılacağı Y ve AY arasındaki sözleşmenin 4 ... Cansel/Çağlar Özel, Türk Borçlar Hukukunda Ceza Koşulu, Yaşar Üniversitesi Elektronik Dergisi, C. 8, Özel Sayı 2013, Prof. Dr. Aydın Zevkliler’e Armağan, s

Yasemin Arslanyürek Kabaklıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2018

B. Ceza Koşulunun Unsurları ve Geçerlilik Şartları 1. Unsurları a. Bir Asıl Borcun Mevcut Olması aa. Ceza Koşulunun Fer’iliği aaa. Genel Olarak Asıl borç ile ceza koşulu arasında asıl borç – fer’i borç ilişkisi vardır(35) ve fer’iliğin bazı görünümleri mevcuttur. Öncelikle, ceza koşulu geçerli bir asıl borcun varlığına bağlıdır.(36) Bu bağlamda asıl borcun geçersiz olması halinde ceza koşulu da geçersiz olacaktır. Ayrıca asıl borcun sona ermemiş olması da gerekir. Nitekim TBK m. 131’de, asıl borcun sona ermesiyle beraber sona erecek olan hak ve borçlara ceza koşulu da örnek olarak

Yasemin Arslanyürek Kabaklıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2018

.(64) Anılan bu son şart açısından ceza koşulu özellikli bir durum taşır ve farklı ihtimallerin incelenmesi gerekir. Bunlardan ilki edimler arası aşırı ... D. Aşırı Ceza Koşulunun İndirilmesi 1. Genel Olarak Ceza Koşulunun İndirilmesi Kavramı ve İndirimin Amacı Kural olarak taraflar, ceza koşulunun miktarını serbestçe kararlaştırabilirler (TBK m. 182, f. 1). Ancak kanun koyucu bu serbestiye birtakım sınırlamalar getirmiştir. Zira ceza koşulu alacaklıyı ... , aşırı ceza koşulunu indirmek suretiyle sözleşmeyi düzelteceği kabul edilmektedir.(50) Bu konuda sözleşme özgürlüğüne getirilen ilk sınırlama, TBK m. 27

Yasemin Arslanyürek Kabaklıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2018

Sonuç Ceza koşulu bugün özellikle inşaat sözleşmelerinde ve taraflardan birinin tacir olduğu sözleşmelerde sıklıkla karşımıza çıkmaktadır ve kanuni düzenlemedeki eksiklikler nedeniyle de birçok hususun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. İlk olarak ceza koşuluna bağlanan borcun geçersiz olması durumunda ceza koşulunun yine de geçerli kalmasının taraflarca kararlaştırılmasının mümkün olup olmadığı meselesi üzerinde durmakta fayda görülmektedir. Ceza ... her ne sebeple olursa olsun geçersiz olması halinde ceza koşulunun da geçersiz olacağı yönündedir. Öte yandan böyle bir hükme varılmadan önce benzer

Yasemin Arslanyürek Kabaklıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2018

B. Zararın Ceza Koşulunu Aştığı Durumlarda Tazminat Talebi 1. Genel Olarak Alacaklı, ceza koşulunu borçlunun üzerinde bir baskı aracı olarak kullanmak amacıyla karşı tarafa kabul ettirmek isteyeceğinden, genellikle kararlaştırılan ceza koşulu, ortaya çıkabilecek zarardan daha fazla olacaktır.(12) Fakat, ortaya çıkabilecek olan zararın miktarını önceden tahmin etmek genellikle mümkün olamayacağından kararlaştırılan ceza koşulu ortaya çıkan zarardan daha az da olabilir. Kanun koyucu, ortaya çıkan zararın kararlaştırılmış olan ceza koşulunu aşması halinde, ceza koşuluyla karşılanamayan zararın

Yasemin Arslanyürek Kabaklıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2018

. 179, f. 1). Bununla birlikte tarafların hükmün aksini amaçladıkları taraf iradelerinden, durumun hal ve şartlarından, ceza koşuluna bağlanmış olan asıl ... E. Ceza Koşulunun Talep Edilebilirliği 1. Talep Edilebilirliğin Koşulları a. Asıl Borcun Muaccel Olması Ceza koşulunun talep edilebilmesi için öncelikle ceza koşulunun bağlı bulunduğu asıl borcun muaccel olması gerekir.(176) Asıl borcun muaccel olması ise alacaklının ifayı talep edebildiği veya bu ... uygulanacaktır. Hazırlık aşamasında yerine getirilmesi gereken hareketlerin yerine getirilmemiş olması ceza koşulunun muaccel olması sonucunu doğurmayacaktır

Yasemin Arslanyürek Kabaklıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2018

D. Ceza Koşulunun Türleri 1. İfa Yerine Talep Edilen Ceza Koşulu (alternatif ceza koşulu) İfa yerine talep edilebilecek olan ceza koşulu asıl borcun ifasıyla beraber değil, bu borcun ifası yerine talep edilir.(158) Başka bir deyişle bazı ceza koşulları ancak asıl borcun ifasından vazgeçilmek suretiyle talep edilebilir. Bu tür ceza koşullarına ifa yerine talep edilen ceza koşulu (alternatif ceza koşulu) denilmektedir. Ceza koşulunun bu türü TBK m ... borca aykırılıklar dışında, ya söz konusu ceza koşulunun ya da borcun ifası istenebilecektir. Hem ceza koşulu hem de aynen ifanın talep edilebileceğinin

Yasemin Arslanyürek Kabaklıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2018

C. Tazminat ve Ceza Koşulunun Birlikte Talep Edilebilmesi Sorunu Ceza koşuluna hak kazanılmasının ardından kararlaştırılan meblağa ek olarak tam ... ceza koşuluyla olan ilişkisinin incelenmesi gerekir. Öncelikle belirtmek gerekir ki aynı zarar için hem ceza koşulunun hem de tam bir tazminatın talep edilmesi kural olarak mümkün değildir. Ceza koşulunun talep edilmesinin ardından bir nevi mahsuplaşma gündeme gelecek, ceza koşulunun ödenmesinin ardından karşılanmamış zarar için tazminat talebinde bulunulması mümkün olacaktır.(38) Başka bir deyişle zararın tazmini ancak ceza koşulunu aştığı ölçüde mümkün

Yasemin Arslanyürek Kabaklıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2018

C. Ceza Koşulunun Benzer Kavramlardan Ayırt Edilmesi 1. Dönme Cezasından Ayırt Edilmesi TBK m.179, f. 3’te ceza koşulu başlığı altında dönme cezası ... olduğunu ispat etme hakkı saklıdır.”. Her ne kadar dönme cezası kavramı ceza koşulu başlığı altında düzenlenmişse de bu iki kurumun birbirinden son derece ... ödenmesi karşılığında taraflara serbestçe bu ilişkiden sıyrılma imkânı tanınmasıdır. Ceza koşulu ve dönme cezası arasındaki en önemli fark ise bu noktada ortaya çıkmaktadır. Zira ceza koşulu borçluyu borcunu ifa etmeye yönlendirirken dönme cezası tam tersine borçluya borcundan kurtulma imkânı sağlar.(127

Yasemin Arslanyürek Kabaklıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2018

I. Genel Olarak Ceza Koşulu Kavramı A. Amaç, Tanım ve Hukuki Nitelik 1. Amaç Bir sözleşme kurulduğunda hiç veya gereği gibi ifa edilmeme rizikosu ... tercih edebilir.(4) Ceza koşulunun en önemli amacı ise tam bu noktada ortaya çıkmaktadır. Gereği gibi ifayı, ihlal halinde gündeme gelecek olan ... yükümlülükle karşılaşacağını düşünerek asıl borcu gereği gibi ifa etmeye çalışacak ve mümkün olduğunca ceza koşulu olarak kararlaştırılan edimi yerine getirmekten kaçınmak isteyecektir. Yani, ceza koşulu bir baskı aracı olarak gündeme gelecek(5) ve borçlunun borca uygun davranması sağla yacaktır.(6) Bu

Yasemin Arslanyürek Kabaklıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2018

II. Ceza Koşulunun Zarar ve Tazminatla İlişkisi A. Ceza Koşulunun Zarardan Bağımsızlığı TBK m. 180, f. 1 ceza koşulunun talep edilmesinde zararın etkisini düzenlemektedir. Söz konusu hükme göre “Alacaklı hiçbir zarara uğramamış olsa bile, kararlaştırılan cezanın ifası gerekir”. Yani ceza koşulu, bir ... zararın meydana gelmesi şartı aranmaz. Başka bir deyişle, alacaklının ceza koşulunu talep edebilmesi için zararın miktarını ispat etmesi gerekmediği gibi herhangi bir zararın meydana geldiğini ispat etmesi de gerekmeyecektir(1) zira ceza koşulu alacaklının uğradığı zararın bir karşılığı değildir.(2) İsviçre

Yasemin Arslanyürek Kabaklıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2018

E. Ceza Koşulunun Götürü Tazminat Anlaşmasıyla İlişkisi 1. Götürü Tazminat Anlaşması a. Amaç ve Tanım Götürü tazminat anlaşması ne Türk Borçlar ... bir anlaşma değildir. Doktrinde kendine özgü (sui generis) bir sözleşme olduğu kabul edilmektedir.(267) Ceza koşulunda da olduğu gibi asıl borcu ... . Götürü Tazminat Anlaşması ve Ceza Koşulunun Ayırt Edilmesi a. Genel Olarak Ceza koşulunun götürü tazminattan ayırt edilmesi özellikle Anglo-Amerikan hukuk çevresinde önem kazanmaktadır. Zira, Anglo-Amerikan hukuk çevresinde sözleşmede kararlaştırılan ceza koşulları cezalandırıcı nitelik taşımaları

Yasemin Arslanyürek Kabaklıoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2018

getirilmesindedir. Bu nedenle, borçluyu ifaya sevk etmek isteyen alacaklının elindeki hukuki imkânlardan biri de ceza koşuludur. Pratikte de böyle kayıtların ... kararları vardır. Bu nedenle önem arz eden bir meseledir. Ceza koşulunun tarihi de oldukça eskilere dayanmaktadır. Henüz 533-543 (İS) yılları arasında Doğu Roma İmparator’u Iustinianus’un emri doğrultusunda derlenen Corpus Juris Civilis’te ceza koşuluna (stipulatio poenae) ilişkin hükümler bulunmaktaydı.(1) Hatta Iustinianus, yapma ve yapmama borcu doğuran sözleşmelerde, verme borcu doğuran sözleşmelere kıyasla ceza koşulunun daha önemli olduğunu ve sözleşme

Sinan Sarıkaya, Gökhan Bakar / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2021, Sayfa: 991 - 993

I. Ceza Koşulu Kavramı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (“TBK”) Genel Hükümler Kısmının Borç İlişkilerinde Özel Durumlar başlığını taşıyan 4. Bölümünün 3. Ayırımında (m. 179-182) ceza koşuluna tahsis olunan hükümler, ceza koşulunun tanım ve niteliğinden ziyade, hukuki sonuçları ile ilgilidir(1). Ceza koşulunun hukuki niteliği hakkında çeşitli görüşler ileri sürülmekle birlikte (götürü tazminat olduğu, sırf ceza mahiyetinde olduğu, sigorta ... ifa etmeyi önceden taahhüt ettiği edim”e ceza koşulu(2) denilebilecektir. Ceza koşulu zararı tazmin amacı değil, sözleşmeden doğan borcun ifasını

Sinan Sarıkaya, Gökhan Bakar / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2021, Sayfa: 996 - 998

III. Mücbir Sebep Kavramının Ceza Koşuluna Etkisi Koronavirüs (Covid-19) salgını bağlamında yapılacak temel hukuki tartışma salgının etkilerinin ... koşulunun akıbetinin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Salgının yarattığı mücbir sebebin ceza koşulunun bağlandığı temel alacağı imkansızlaştırdığı hallerde, temel alacak ortadan kalktığından ceza koşulu isteme hakkı da kural olarak sona erecektir. Sorumluluğu ortadan kaldıran neden olarak asıl borcun imkansız hale geldiğini, ceza koşulunun borçlusu ispat etmekle yükümlüdür. Bu tür imkansızlık hallerinde basiretli tacir ilkesinin uygulanması söz konusu

Kerem Cem Sanlı / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2023

§ 4.Aşırı Ceza Koşulu I.Genel Olarak Tarafların kararlaştırdıkları yaptırımın amacı, alacaklının zararının tazmininden ziyade, borçluyu ifaya güdülemekse, bu “ceza koşulu”(1079) veya “sözleşme cezası” olarak adlandırılır(1080). İlke olarak sözleşmede ceza koşuluna yer vermek serbesttir. Türk Borçlar ... gerektiğini belirtmiştir. Ancak 182/III. madde buna sınır getirmiştir. Buna göre: “Hakim aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir”. Dolayısıyla ceza ... , re’sen yapabilir. Aşağıda aşırı ceza koşulunun indirilmesine dair bu kuralı ekonomik açıdan değerlendireceğiz(1081). Ancak bundan önce üç tartışmalı

Ferhat Cimbar / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2019

VII. Ceza koşulu kararlaştırılması halinde ücret Avukatlık sözleşmesinin tarafları, sözleşme özgürlüğü kapsamında, diğer tüm unsurlar gibi ceza koşul(61) tespiti konusunda da özgürdür. Bu bağlamda, sözleşmede bir madde ile düzenlenmesi mümkün olan ceza koşulu bağımsız bir sözleşme ile de kararlaştırılabilir(62). Ceza koşulu, alacağı kuvvetlendirme amacı güden ve borçlunun, alacaklıya olan borcunu hiç veya gereği gibi ifa etmemesi halinde sözleşme ile ... , azil ve başka bir taraf ile sözleşme akdedilmesi hallerinde ceza koşulu avukatlık sözleşmesinin bir maddesi olabileceği gibi ayrı bir sözleşme ile de

Yeliz Bozkurt Gümrükçüoğlu / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2024, Sayfa: 160

5.Ceza Koşulunun Ödenmesi Türk Borçlar Kanunu m. 446/II hükmüne göre, “Yasağa aykırı davranış bir ceza koşuluna bağlanmışsa ve sözleşmede aksine bir ... ”(22). Bu hüküm çerçevesince işçinin ceza koşulunu ödemek kaydıyla rekabet yasağına ilişkin borcundan kurtulması mümkündür(23). Ancak hükmün yedek hüküm niteliği taşıdığı göz ardı edilmemelidir(24). Sözleşmede aksinin kararlaştırılması mümkün olup, bu halde işçinin ceza koşulunun ödenmesiyle borçtan kurtulması mümkün olmayacaktır. Kaldı ki, her ne kadar işçinin rekabet yasağına ilişkin borçtan kurtulabileceği ifade edilmişse de, ceza koşulunu aşan zararın

Sinan Usta / On İki Levha Yayıncılık, Ocak 2025

§ 10.UZUN SÜRELİ SÖZLEŞMELERDE CEZA KOŞULU I.UZUN SÜRELİ SÖZLEŞMELERDE CEZA KOŞULUNUN ÖZELLİKLERİ Ceza koşulu, uzun süreli sözleşmelerde sözleşme ... karmaşık hukuki ilişkiler ve sözleşme süresinin uzun olması, sözleşmenin bir tarafının veya her iki tarafının ceza koşulu üzerinde anlaşılmasını istemesine ... yükümlülüklere uyulmaması durumları konusunda ceza koşuluna ilişkin hükümler kararlaştırıldığı görülmektedir(1311). Uluslararası niteliğe sahip olan karmaşık uzun süreli sözleşmelerde de ceza koşuluna sıklıkla yer verilmektedir(1312). Bu bölümde, uzun süreli sözleşmelerle ilgili oldukları ölçüde ceza koşuluna ilişkin

Gökçe Özgen / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2024

II.Sözleşmenin Feshine İlişkin Anlaşmalar A.Sözleşmede Ceza Koşulunun Kararlaştırılması Ceza koşulu; asıl borç niteliğini haiz bir borcun, hiç veya ... borca aykırılık karşısında ekonomik anlamda telafi edilmesi (telafi amacı) olmak üzere üç temel amacının bulunduğu kabul edilmektedir. Ceza koşulunda hangi amaç veyahut amaçların ağır bastığı, somut olayın koşullarına göre tespit edilecektir(262). Ceza koşulunun en temel işlevi ise, borçluyu doğru ... ispatlama yükümlülüğünden kurtarmaktadır(264). Ceza koşulu, asıl borca bağlı bir yan borç olup, asıl borç ilişkisinin geçersiz olması halinde ceza koşulu da

Sinan Sarıkaya, Gökhan Bakar / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2021, Sayfa: 1006 - 1007

özelinde tespit edilecektir. Bu tespitin olumlu yapıldığı hallerde, mücbir sebebin ceza koşuluna etkisini tespit etmek gerekecektir. Mücbir sebebin ceza koşulunun bağlandığı temel alacağı imkansızlaştırdığı hallerde, temel alacak ortadan kalktığından ceza koşulu isteme hakkı da kural olarak sona erecektir. Ancak bunun aksinin sözleşme ile kararlaştırılması mümkündür. Böyle bir durumda ifa imkansızlaştığı anda, ceza koşulu isteminin ileri sürülmesi mümkündür. Ancak sonraki imkansızlıkla ilgili borçlunun yine de ceza koşulunu ödeyeceği kararlaştırılmışsa, mücbir sebebin illiyet bağını kesmesi, borçlunun kusurunu

Gülşah Yılmaz / On İki Levha Yayıncılık, Şubat 2018

VII. CEZA KOŞULU, ALIM VE SATIM OPSİYONLARININ SÖZLEŞMENİN DÜZENLENMESİNDE ETKİSİ Birlikte satma hakkı ile birlikte satışa zorlama hakkının ihlalini engellemek adına hakların ihlali halinde ceza koşulu öngörülebilir. Bununla beraber birlikte satma hakkının ihlali ihtimaline karşın satım opsiyonu, birlikte ... opsiyonu ve ceza koşuludur(107). Birlikte satma hakkına ilişkin düzenlemelerin satım opsiyonu içermesinin amacı birlikte satma klozunun uygulanabilirliğini ... opsiyonuna ilaveten bu birleşik düzenleme bir ceza koşulu içerebilir. Bunun amacı birlikte satma hakkının ve varsa satım opsiyonunun ihlalini engellemektir(108

Işıl Yelkenci / On İki Levha Yayıncılık, Haziran 2024, Sayfa: 312 - 315

II.CEZA KOŞULU ÜZERİNDEKİ YARGISAL DENETİMİN SINIRLARINI TACİRLERİ KAPSAYACAK ŞEKİLDE GENİŞLETMEK Ceza koşuluna ilişkin yargısal denetimin yukarıda ... kararlaştırılmış bir ceza koşulunun kapsam denetimi veya içerik denetimi neticesinde geçersiz kabul edilmesi mümkündür. İkinci olarak TBK m. 27/I’de ifade edilen irade serbestisi sınırları, her tür hukuki işlem bakımından olduğu gibi ceza koşulu bakımından da gözetilmelidir. Ceza koşulunun ticari iş niteliğinde ... m. 182/III uyarınca yapılacak bir indirimin engellenmesi, kanaatimizce isabetsiz bir hukuk politikası tercihidir.(33) Zira ceza koşuluna ilişkin

Abdullah Furkan Korkmaz / On İki Levha Yayıncılık, Kasım 2024, Sayfa: 1559 - 1560

1.Ceza Koşulu ve Üçüncü Kişinin Fiilini Üstlenmenin Birbirinden Ayırt Edilmesi Ceza koşulu ile üçüncü kişinin fiilini üstlenme arasındaki bağ, borçlunun borcunu hiç veya gereği gibi ifa etmemesi rizikosudur(35). Ceza koşulu, öğretide borçlunun asıl borcunu hiç veya gereği gibi ifa etmemesi durumunda ceza olarak belirli bir paranın ödeneceğinin veya bir başka edimin ifa edileceğinin taahhüt edilmesi olarak ifade edilmektedir(36). Ceza koşulunun ... gidermeyi taahhüt etmesidir(38). Tanımlardan anlaşılacağı üzere ceza koşulu ve üçüncü kişinin fiilini üstlenme arasındaki en önemli fark; üçüncü kişinin