Ceza Koşulu ve Özellikle Zarar ve Tazminatla İlişkisi

Ceza koşulunun fer’i niteliği kaynağını ceza koşulunun asıl borcu güvence altına…

Bununla birlikte, daha önce de belirtildiği üzere(42) ceza koşulu geciktirici koşula (gereği gibi ifa etmeme hali) bağlı bir anlaşmadır. Dolayısıyla ceza koşulu olarak kararlaştırılan edimi ifa etme borcunun doğması için öncelikle asıl borcu doğuran sözleşmeden doğan edimin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemiş olması koşulunun gerçekleşmesi gerekir. Halbuki seçimlik borç anlaşmasında borç doğmuştur ancak hangi edimin ifa edileceği henüz belli değildir. Örneğin, ünlü bir ressamın A tablosunun satımına ilişkin bir sözleşmede, A tablosunun ifa edilmemesi halinde 50.000 TL ifa edeceğinin kararlaştırılması ihtimalinde, 50.000 TL’lik ceza koşulunun ifa edilmesi A tablosunun ifa edilmemesine bağlıdır. Fakat A tablosu veya B tablosunun satımına ilişkin bir sözleşmede böyle bir durum söz konusu olmaz. A veya B tablosundan herhangi birinin ifasıyla borç gereği gibi ifa edilmiş olacaktır. Bu ayırımın pratik önemi imkânsızlık durumunda kendini gösterecektir. Seçimlik borçlardan birinin, her iki tarafın da kusuru olmaksızın imkansızlaşması halinde kural olarak diğer borçlardan birinin ifa edilmesi gerekirken(43)…