Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

7.2.2.Elde Edilen Yararlar ve Kaim Değer Sebepsiz zenginleşmenin konusuna sebepsiz zenginleşmeye konu şeyin yanında, zenginleşme konusu şeyden elde edilen yararlarda girer(619).Hatta sebepsiz zenginleşmeye konu olan şeyin iadesi mümkün değilse bile, aradan geçen zaman zarfında sebepsiz zenginleşme ... gerekeceğinden bu durumun masraflardan kurtulma sebebiyle zenginleşme teşkil edeceği gerekçesiyle haklı biçimde ortaya konmaktadır(621). Sebepsiz zenginleşmeye ... sebepsiz zenginleşme alacaklısının aracın kullanılması sebebiyle elde edilen yararı da talep edebileceğidir(623). Dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

Giriş Akit dışı borç ilişkilerinden, bir başka ifade ile “kanundan doğan borç ilişkilerinden”(1), biri de sebepsiz zenginleşmelerdir. Sebepsiz ... kısaca bahsedecek olursak; sebepsiz zenginleşme kavramı(3) Türk doktrinde de bahsedildiği üzere salt “meşru bir hukuki temele dayanmayan bir malvarlığı ... sebepsiz zenginleşmenin birden fazla türü bulunmaktadır. Maddi hukukumuzda sebepsiz zenginleşmenin iki ana tipten oluştuğunu bahsetmek yanlış ... gerçekleşebilmektedir(8). Bu bakımdan da, sebepsiz zenginleşme kurumu karmaşık bir yapıya sahiptir. Hele ki, üç ve daha fazla tarafın dâhil olduğu (hukuki) ilişkilerde

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

ele alınarak irdelenmesi büyük önem arz eder. Bu bakımdan gerek maddi hukuk alanında sebepsiz zenginleşme gerek ise kanunlar ihtilafı hukuku alanında sebepsiz zenginleşmeye uygulanacak hukuk müesseselerinin ortaya çıkışlarından itibaren bu müesseselerin tarihsel gelişimlerini detaylı olarak ele aldık. Maddi hukuk alanında sebepsiz zenginleşmeye ilişkin doktrindeki tartışmalara ve görüşlerimize yer verdikten sonra ise, tezimizin asıl konusu olan “sebepsiz zenginleşmeye uygulanacak hukuk” kurumuna ilişkin doktrindeki tartışmalara detaylı olarak yer vererek vardığımız sonuçları ve görüşlerimizi

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

sürülmesi, iade borcunun doğmuş olmasına ve sebepsiz zenginleşme alacaklısının bunu borçluya karşı ileri sürmesine bağlıdır(750). Dikkat edilirse, yukarıda da iadenin kapsamı açısından ele aldığımız sebepsiz zenginleşme konusu şey yüzünden zenginleşenin malvarlığında yer alan azalmalardan farklı olarak; söz konusu madde metninde sebepsiz zenginleşme konusu şey için yapılan “zorunlu ve yararlı” giderler TBK m. 80 kapsamına alınmıştır. Görüleceği üzere ... hukukunda ise sebepsiz zenginleşme hükümleri içerisinde zenginleşenin bu hakları özel olarak Türk-İsviçre sisteminden farklı olarak düzenlenmemiş olup

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

3.3.Sebepsiz Zenginleşme ve Vekaletsiz İş Görme Kökeni, Roma Hukukunda “Quasi Ex Contractu” kurumuna dayanan ve bilindiği üzere bir kişinin vekaleti ... şart bir “işin görülmesi”dir(135). Bu iş görme hukuki bir işlem ya da fiil olabileceği gibi, maddi bir fiil de olabilir(136). Sebepsiz zenginleşmede ise “bir işin görülmesi” bir şart olmayıp(137)”zenginleşme” aranmaktadır. Bu bakımdan sebepsiz zenginleşme, vekaletsiz iş görme kurumunun her iki türünden de bu açıdan farklıdır. Fakat bu farklılık sebepsiz zenginleşmenin vekaletsiz iş görme talepleri ile yarışamayacağı sonucunu doğurmamaktadır. Vekaletsiz

Lexpera, Temmuz 2018

, ortadan kalkan bir sebebe dayalı sebepsiz zenginleşme talebiyle geri isteyebilir. BK m. 117/2 uyarınca “…sebepsiz zenginleşmede ise zenginleşmenin ... ileteceği tek taraflı iptal beyanıyla (C2)’nin iyi niyeti ortadan kalkacağından, bu andan itibaren işleyecek olan temerrüt faizi de (Y) tarafından sebepsiz zenginleşme talebiyle istenebilecektir. 4) Üniversite sınavında hukuk fakültesini kazanmayı hedefleyen (H), yakın arkadaşı (G)’nin bilgisayarını 1.000 USD

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

3.2.Sebepsiz Zenginleşme - Sözleşmesel Sorumluluk Yukarıda da izah edildiği üzere sebepsiz zenginleşme pozitif hukukun değer yargıları doğrultusunda ... sebepsiz zenginleşme kurumunun temeli edimden ötürü sebepsiz zenginleşme olmuştur. Edimden ötürü zenginleşmede, adından da anlaşılacağı üzere, edimin hukuki ... şeyin iadesi istenebilmektedir ve geçerli bir hukuki sebebin yokluğu şartı var olmadığından; sözleşmesel talep sebepsiz zenginleşmeden doğan taleple ... da eksik ifada bulunmasında da durum bu şekildedir ve sebepsiz zenginleşmeden bahsedilemez(120). Peki bu hususun istisnası peki var mıdır? Bazı

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

katkılarla bilinen Konrad Zweigart’ın yaklaşımı, birçok yazar tarafından sebepsiz zenginleşmeye uygulanacak hukuk açısından tarihsel süreçte adeta bir mihenk taşı olarak görülmektedir(922). Zweigart 1947 yılında Süddeutsche Juristen-Zeitung’daki makalesinde, sebepsiz zenginleşme istemine uygulanacak hukuk ... malvarlığı kaymasının” iadesineilişkin sebepsiz zenginleşme istemlerinde temel kural olarak malvarlığı kaymasına hakim olan statünün iade talebinde de hakim olması gerektiğini ifade etmiştir. Bu yaklaşımla Zweigert, izole bir şekilde -salt- ayni malvarlığı kayması sonucu gerçekleşen sebepsiz zenginleşmeler ve

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

2.2.Sebepsiz Zenginleşmenin Amacı Hakkında Bilindiği üzere sebepsiz zenginleşme kurumu mehaz kanunda (OR) olduğu üzere ayrı bir kurum olarak Türk ... başlık altında Türk hukukunda sebepsiz zenginleşme kurumunun hangi amaçla düzenlendiğine ilişkin görüşleri irdelememiz gerekmektedir. Sebepsiz zenginleşme kurumunun tarihsel gelişimi de dikkate alındığında; sebepsiz zenginleşme, sözleşme ve haksız fiil hukukunda yer alan eksiklikleri tamamlama amacıyla getirilmiş kurumdur(101). Roma hukukunda dahi durum böyle olmuş ve sebepsiz zenginleşme, sözleşme ya da haksız fiililişkisine dayandırılamayan veya

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

olabileceğinden ötürü; bu başlık altında vasıflandırmayı kısa şekilde ele aldıktan sonra sebepsiz zenginleşme açısından bağlama konusuna ilişkin vasıflandırma ... örneklendirebiliriz: bu vasıflandırma metodunda lex fori’ye göre sebepsiz zenginleşme olduğu tespit edilen hukuki olaya uygulanacak hukuka göre söz konusu hukuki olay ... göz önünde bulunularak uygun yolla çözümlenmesidir(1060). Sebepsiz zenginleşmeye uygulanacak hukuk açısından da, aşağıda ele aldığımız üzere, sebepsiz ... nizamlarında sebepsiz zenginleşme ile aynı amaç için özgülenen hukuk enstrümanlarına yer verilmesi milletlerarası özel hukuk hakkaniyeti açısından vasıflandırma

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

İkinci bölüm Sebepsiz Zenginleşmeye Uygulanacak Hukuk 1.Genel Açıklamalar Çalışmamızın giriş kısmında belirttiğimiz üzere ilk bölümde maddi hukuk bağlamında bir borç kaynağı olarak sebepsiz zenginleşmeyi ele aldık. Bu başlık altında ikinci bölümde ise, kanunlar ihtilafı hukuku açısından yabancılık unsuru taşıyan sebepsiz zenginleşmeye uygulanacak hukuku ele almaktayız. İlk bölümde bahsettiğimiz üzere, Türk maddi hukukunda sebepsiz zenginleşme ... alanından dolayı olması muhtemeldir ki, kanunlar ihtilafı hukuku açısından da Türk doktrininde sebepsiz zenginleşmeye uygulanacak hukuk açısından çok sınırlı

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

kişinin kazanımı korunacağından dolayı, bu kişiler sebepsiz zenginleşme isteminin de muhatabı olmayacaktır(1650).Sebepsiz zenginleşme talebinin muhatabı ... için müdahaleden ötürü sebepsiz zenginleşme istemini direkt olarak ileri sürebilmesi mümkün sayılmıştır(1651). Burada dikkat edilirse, ivazsız olarak iyi niyetli olarak hakkı elde etse dahi, burada yeni hak sahibinin iyi niyeti korunmayacak ve sebepsiz zenginleşme isteminin muhatabı olabilecektir. Yalnız burada dikkat edilmesi gereken husus, hakkı elinden giden kişinin sebepsiz zenginleşme istemini hem edimi alana karşı hem de yetkisiz olarak tasarruf

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

5.2.MÖHUK m.39/1 c.1 Alanına Giren Sebepsiz Zenginleşme İstemleri Açısından Hukuk Seçimi MÖHUK m.39/1 c.1’de fer’i bağlama noktası kabul ... açısından hukukumuzda hukuk seçimine olanak veriliyorsa işin doğası ge reği sebepsiz zenginleşme istemine fer’i bağlama noktası olarak tarafların seçmiş ... gereken temel sorunsal taraflarca sebepsiz zenginleşme gerçekleştikten sonra tarafların daha evvel aralarındaki mevcut veya varsaydıkları hukuki ilişkiye ... karşılıklı bir davada, taraflar m.39/2’ye dayanarak sebepsiz zenginleşme istemi açısından açıkça lex rei sitae dışında bir hukuk seçtiklerini beyan

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

2.Türk Hukukunda Sebepsiz Zenginleşme Kurumu 2.1.Genel Bilgi Yukarıdaki açıklamalarımızda özetle günümüze kadar gelen sebepsiz zenginleşme kurumunun oluşumu, gelişimini ele aldıktan sonra, bu başlık altında ise, sebepsiz zenginleşme kurumunu güncel maddi hukuk kuralları ve bunlara ilişkin güncel tartışmalar ekseninde ele alabiliriz. Bunu da sağlıklı yapabilmek adına, sebepsiz zenginleşmenin genel hatlarını ele almamızda yarar olacaktır. Yukarıda tarihsel süreçte tartışılarak gelinmiş sonucun (aksi savunulmuş olsa da) sebepsiz zenginleşmenin birden fazla türü olduğu ve her ayrı türün farklı

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

zenginleşmeye sebebiyet vermesi durumunda, hakkında sebepsiz zenginleşme iddiası bulunulan tarafın ikametgah hukukunun uygulanacağından bahsetmiştik. Bu yazarlar tarafından, burada ikili ayrımdan ziyade tek tip olarak kabul ettikleri sebepsiz zenginleşme istemlerinde uygulanacak hukuk bakımından istisna hallerine yer verilmiştir. Burada “tek bağlama noktası”nın terkedilmesi açısından kastımız, sebepsiz zenginleşmenin birden farklı türünün olması sebebiyle farklı türlerin farklı bağlama noktasına tabi tutulmaları olarak ileri sürülen görüşlerdir. Yukarıda ifade ettiğimiz üzere Niemeyer tarafından, sebepsiz zenginleşmeye

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

7.2.3.3.Sebepsiz Zenginleşme Konusunun Zaten Para Olduğu Durumlar Sebepsiz zenginleşmenin konusunun bir miktar para olması durumunda, iadenin konusunun aynen iade olamayacağını yukarıda belirtmiştik. Tekrar etmemiz gerekir ki; para misli mal olarak niteliği gereği sebepsiz zenginleşme borçlusunun malvarlığına karışacaktır ve ortada “aynen” iadeden bahsedilemeyecektir(655). Sebepsiz zenginleşme konusu paranın yabancı para borcu olması durumunda, istemin ... sebebeyle avantajlı duruma geçebileceğinin haksız durumlara sebebiyet verebileceği; sebepsiz zenginleşmede aynen iade borcunun malın aynının iadesinden ziyade

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

, malik bu sebepsiz zenginleşme istemi ile karşı karşıya gelebilecektir(524). Bir başka ifade ile, bir eşyaya masrafta bulunan kişi sebepsiz zenginleşme istemi sahibi olarak, o eşyanın malikini zenginleştirmektedir(525). Masrafın, sebepsiz zenginleşme alacaklısının kendi malvarlığından veya emeğinden ... zenginleşmede olduğu gibi, kural olarak, edimden ötürü zenginleşmenin önceliği vardır(529). Şu hususu da belirtmek gerekir ki, bu sebepsiz zenginleşme türünün ... , burada belirtmekte yarar vardır ki, gerçek olmayanvekaletsiz iş görme ile bu sebepsiz zenginleşme türü pekala yarışabilir(538). Zira bu hususa ilişkin

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

zenginleşme türü, sebepsiz zenginleşme alacaklısının korunan hukuki konumunun onun izni olmadan zenginleşenin kendi yararına ve hukuken korunmaya değer bir ... , bütün sebepsiz zenginleşme tiplerinde olduğu gibi, “kusur” şartına burada da yer yoktur(474). Gerçekten de müdahale (Eingriff) ifadesi, karışıklığa ... ), zenginleşme dışında ayrıca fakirleşmenin ek bir şart olarak aranmaması ve sebepsiz zenginleşme alacaklısının ayrıca malvarlığında gerçek bir kaybın ... (487). Mutlak hakların sağladığı yetki alanına müdahale varsa, bu sebepsiz zenginleşme istemi devreye girer(488). Örneğin mülkiyet hakkına olabileceği

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

7.3.2.Kötü Niyetli Sebepsiz Zenginleşme Borçlusunun Borcunun Kapsamı Yukarda ifade ettiğimiz üzere zenginleşmenin elden çıktığı – eksilmesi- savunmasına TBK m. 79/2 (OR 64(734)) hükmü uyarınca “kötü niyetli” zenginleşen dayanamayacaktır. Bir başka ifade ile kendisine sebepsiz zenginleşme davası ... dayanabileceği kabul edilemez. Bu durum madde metninden açıkça anlaşılmaktadır. Ayrıca, sebepsiz zenginleşme alacaklısının iade talebini zenginleşene ... tamamı ile sorumluluk söz konusu olacaktır(740). Örneğin 10 antika eseri iyi niyetle sebepsiz olarak edinen kişi; sebepsiz zenginleşme alacaklısının

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

karşılık modern kodifikasyon hareketlerinden evvel Kıta Avrupası’ndazenginleşme yasağının asıl olduğu, sebepsiz zenginleşme kurumunun da asıl olan zenginleşme yasağından kaynaklandığı ifade edilmiştir(73). Buna rağmen, modern hukuk düzenlemelerinden evvel, sebepsiz zenginleşme türlerinin Kıta Avrupası hukukçularınca ayrı ayrı ele alındığı belirtilmektedir(74). Bugün modern Kıta Avrupası hukukundaki sebepsiz zenginleşme kurumuna ilişkin düzenlemeler köklerini ... etmiştir(76).Savigny, tüm sebepsiz zenginleşme türlerinin uygulanmasının temel şartının bu olduğu 19. yüzyılda ifade edilmiştir(77). Ortak bir temel şart

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

4.Sebepsiz Zenginleşmenin Şartları 4.1.Genel Bilgi TBK m. 77/1 hükmü “Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden ... anlaşılacağı üzere; Türk hukukunda sebepsiz zenginleşme, zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebten dolayı olabileceği gibi ... istençlidir ve apaçık olan m.77 hükmünden dolayı, Türk hukukunda sebepsiz zenginleşmede fakirleşme şartının aranması ve birçok sebepsiz zenginleşmeye konu hususların sebepsiz zenginleşme olarak kabul edilmemesi açıkça kanuna aykırı olacaktır. EBK zamanında “âharın zararına” ibaresine ilişkin tartışmalara

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

7.Sebepsiz Zenginleşmenin Hukuki Sonuçları 7.1.Genel Bilgi Yukarıda yer alan anlatımlardan sonra sebepsiz zenginleşmenin hukuki neticelerinden ve sebepsiz zenginleşmenden doğan alacak hakkının içeriğinden bahsedebiliriz. Sebepsiz zenginleşmeden doğan alacak hakkı, esas itibariylesebepsiz zenginleşme borçlusunun elde ettiği zenginleşmeye yönelir(596). Böylece sebepsiz zenginleşme borçlusuna karşı, onun elde ettiği kazançtan fazlasına ilişkin talepte bulunulamaz(597). Bunun sebebi, sebepsiz zenginleşme borçlusunun elde ettiği kazanımın kalıcılığına ilişkin güveninin korunmasıdır(598). Bu durumun diğer borç

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

geçersiz ise, (B)’nin (C)’ye karşı edimden ötürü sebepsiz zenginleşme talebinde bulunabileceği aşikârdır. (A) ile (B) arasındaki satış sözleşmesi geçersiz ise, (A) da kural olarak ancak (B)’ye karşı sebepsiz zenginleşme isteminde bulunabilecek olup; (C)’ye karşı kestirmeden bir istemde bulunamaz. Bu ... temsil hallerine ilişkin açıklamalara da yer vermemiz yararlı olacaktır. İkiden fazla kişinin, sebepsiz zenginleşmenin temelini oluşturan hukuki ilişkinin doğmasına katkıda bulundukları hallerde sebepsiz zenginleşme borçlusunun tespiti açısından üzerinde durulması gereken bir durum da, temsil ilişkileridir. Eğer

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

5.Sebepsiz Zenginleşme Çeşitleri 5.1.Edimden Ötürü (İfa Sonucu) Sebepsiz Zenginleşmeler 5.1.1.Genel Bilgi ve Edim Olgusu Yukarıda da ifade edildiği üzere tüm sebepsiz zenginleşme türlerini öğeleri, amaçları, sınırlamaları, uygulama alanları ile tek potada toplayan(261)von Savigny’den kalan tekçi anlayış artık kabul edilmemektedir(262). Bu bakımdan bu çalışmamızda da belirttiğimiz üzere sebepsiz zenginleşmeleri iki ana grup altında incelemekteyiz: a)edimden ötürü zenginleşmeler(Leistungskondikion) ve b) edim dışı zenginleşmeler (Nichtleistungskondiktion). Sebepsiz zenginleşmeden “haklı bir sebebin

Faruk Özkan / On İki Levha Yayıncılık, Mart 2023

7.3.1.İyi Niyetli Sebepsiz Zenginleşme Borçlusunun Borcunun Kapsamı 7.3.1.1.Zenginleşmenin Eksildiği (Düştüğü) Savunması TBK m. 79/1 hükmü “Sebepsiz zenginleşen, zenginleşmenin geri istenmesi sırasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kısmın dışında kalanı geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde kaleme alınmıştır. Görüldüğü üzere, bu hükümde ele alındığı üzere, kanun koyucu kural olarak geri isteme sırasında sebepsiz zenginleşme borçlusununelinden ... savunmanın ileri sürülebilmesi için şu şartların gerçekleşmesi gerekir: a) Sebepsiz zenginleşen zenginleşme konusu şey(ler)i -zenginleşmeyi elden çıkarma