Sayfa 661Doç. Dr. HAYRI DOMANİÇ…
«Faturayı alan kimse, 8 gün zarfında itiraz etmemişse kabul etmiş sayılır. Fakat her iki tarafın faturanın anlaşmaya uymadığını isbat hakkı mahfuzdur».…
I — MEFHUM ve TARİF…
Fatura, esas ve teferruatı itibariyle Vergi Usul Kanunu’nun 229 - 232’nci maddelerinde…
Bu tarife bakılırsa fatura, tüccarlara mahsus ve sadece tüccarlar tarafından tanzim…
1) Birinci ve ikinci sınıf tüccarlara,…
2) Serbest meslek erbabına,…
3) Kazançları götürü usulde tesbit olunan tüccarlara,…
4) Defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilere,…
5) Vergiden muaf olan esnafa,…
sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunlar da fatura istemek…
Aynı hükmün 2’nci fıkrasına göre, fatura tanzim etmekle mükellef bulunan kimseler,…
Mevzuu, tüccar ve ticarî işletme ve ticarî işler olan Türk Ticaret Kanunu ise, 23’üncü…
Filhakika TTK. 23’e göre, müşteri talep ettiği takdirde, her tüccar yaptığı iş veya…
II — FATURANIN İSBAT KUVVETİ…
Fatura tanzimi mükellefiyeti VUK’da tanzim edilmiş bulunduğundan Ticaret Kanunu bakımından…
Bu fıkranın iki mânası vardır :…
1) Evvelâ, faturayı alan kimsenin, sekiz gün içinde faturaya itiraz hakkı vardır.…
2) Fıkranın ikinci mânası ise mezkûr müddet içinde itiraz vaki olmamışsa, itiraz…
Bunun mânası nedir? Fatura münderecatının kabul edilmiş sayılmasından ne anlaşılır…
Bu sualin cevabı iki ihtimalden biri olabilir :…
a — Birinci ihtimal sekiz günde itiraza uğramıyan faturanın taraflar arasında,…
Kanaatimizce, bazı mahkemelerimizin ve hatta bazı temyiz kararlarının ima ve meylettikleri…
aa) Evvelâ itiraz edilmiyen fatura, Borçlar Kanunu’nun anladığı mânada, borç…
bb) Saniyen, bir akdin icra safhasına taallûk eden fatura, mutlaka mevcut…
cc) Salisen fatura, itiraz edilmediği takdirde, muvakkat bir zaman için de…
dd) Rabian, itiraza uğramayan faturanın, aynı şekilde itiraza uğramamış bir teyid mektubu ile karşılaşması halinde durum daha da karışıktır. Zira faturayı alan ve gönderen kimseler, muayyen müddetler içinde itiraza uğramamış ve kanunun lâfzına göre, aksi gayri kabili isbat karşılıklı birer vesikaya sahip bulunmaktadırlar. İtiraza uğramayan bu vesikların aksinin isbatına cevaz verilmediği takdirde, meseleyi normal bir dâva yolu ile çözmeye imkân kalmayacak iadeyi muhakeme yoluna gitmek gibi gülünç bir netice ile karşılaşılacaktır.Bütün bu komplikasyonlara düşmemek için zikredilen birinci ihtimalin kabulüne kanunen…
b — Bu durumda, yukarıda sorulan sualin cevabının ikinci ihtimal olduğunu kabul zarureti…
Kanaatimizce, itiraza uğramıyan faturaya tanınabilecek azami had ve hak, teyid mektubunda…
Yukarıda temas edildiği üzere, fatura hiç bir şekilde, yazılı bir anlaşma ve hatta…
İtiraza uğramayan faturanın aksi gayrikabili isbat bir delil teşkil edemiyeceğine…
aa) Usul Kanunun’nun 287 - 293’üncü maddelerine göre, her yazılı delilin aksini…
bb) MK. 7’ye göre, her türlü resmi sicil ve senetlerin ve zabıtların aksinin…
cc) Yine Medeni Usul Kanunu’nun 295’inci maddesine göre, mahkeme ilâmlariyle…
dd) Sebebi mukavelede zikredilmiyen, mücerret borç ikrarlarının muteber olduğunu beyan eden BK. 17’nin tefsiri münasebetiyle
ee) Açık bir kabul beyanının veya imzalı bir taahhüdün dahi, hataya, irade…
Bu imkân, faturaya müddetinde itiraz etmiyen muhatap gibi, bizzat faturayı tanzim…
Böyle bir imkân, hataen faturaya müddeti içinde itiraz etmemiş tarafa da evleviyetle…
Aksi takdirde, faturaya mücerret müddetinde itiraz etmemiş olma sebebiyle, bir kimsenin,…
TTK. 23’ün, halihazırdaki tehlikeli tatbikat ve istikametini düzeltmek muhterem mahkemelerimize,…
ff) Bir ay içinde itiraza uğramayan hesabı cari bakiyelerinin aksini isbata…
Hülâsa, faturaya 8 gün içinde itiraz etmemenin tek müeyyidesi kanaatimizce isbat…
TR
EN
