8. KURUCU MECLİS’İN ANAYASA TASARISININ CUMHURİYETİN TEMEL NİTELİKLERİ VE TEMEL HAKLAR VE ÖDEVLER KISMINI MÜZAKERESİ
8.1. Cumhuriyetin Nitelikleri
Tasarının ikinci madde düzenlemesindeki cumhuriyetin niteliklerinden, laiklik ilkesi…
8.1.1. İnsan Hak ve Hürriyetleri İfadesi
AYK’nin, tasarının insan hak ve hürriyetlerine dayandığı iddiasında olduğunu, ancak…
AYK’nin hak ve hürriyet anlayışının istikrarsızlığını açıklamaya çalışan Altınsoy,…
Tasarının ikinci maddesinde yer alan “insan hak ve hürriyetlerine dayanan” ifadesinin…
8.1.2. Milli Devlet İlkesi
8.1.2.1. Milliyetçilik İfadesi Yerine Milli Devletin Kullanılması
Cumhuriyetin niteliklerinin sıralandığı tasarının ikinci maddesindeki ilkelerden,…
Tasarıda, devletin niteliklerinin arasında milliyetçiliğin olmamasını eleştiren Rauf…
AYK adına söz alan Tarık Zafer Tunaya, milliyetçilik ilkesinin neden anayasada olmadığını…
Tasarının 2. maddesinin 7 Nisan 1961 tarihli 40. Birleşimin sonunda, madde hakkında…
Maddenin TM’ye tekrar gelmesinin üzerine söz alan Abdülhadi Toplu ve Hamza Eroğlu
Tasarının 2. maddesindeki “milli devlet” ilkesinin, AYK’den ikinci kere aynen gelmesi…
AYK adına söz alan AYK Başkanı Enver Ziya Karal ise, Türk milliyetçiliğinin kısa…
Aynı konuda söz alan Cemal Reşit Eyüboğlu ise, maddenin AYK’de nasıl kabul edildiğini…
Son olarak komisyon adına söz alan Muammer Aksoy ise, günümüzde milliyetçilik kelimesinin…
26 Nisan günkü 54. Birleşimde madde hakkındaki görüşmelerin uzaması üzerine madde…
8.1.2.2. MBK’ce Yapılan Değişiklik Üzerine Görüşmeler
Tasarının ikinci maddesinin TM tarafından kabul edilmesinin ardından KM’nin diğer…
Bu değişiklik üzerine TM’deki AYK’nin önüne tekrar gelen madde hakkında bir rapor…
Bu başlıklardan ilkinde AYK, “milli devlet” tabirinin Atatürk Devrimi’nin anladığı…
MBK değişikliğinin lehinde söz alan Fevzi L. Karaosmanoğlu…
MBK değişikliği lehinde söz alan bir başka temsilci de Kasım Gülek olmuştur. Milliyetçilik…
Milli devlet ifadesi üzerine söz alan Enver Kırker devlet kavramının –devlet kavramından ulus devleti kastettiği anlaşılmaktadır- içinde milliliğin içkin olduğunu, bu yüzden devlet ifadesinin önüne milli niteliğini eklemenin yersiz olduğunu belirtmiştir.…
MBK düzenlemesi aleyhinde görüş bildiren Ferda Güley ise, Recep Peker’in bir konuşmasına
Kasım Gülek’in görüşlerine AYK adına cevap veren Aksoy, Milli Mücadele terminolojisinde…
8.1.2.3. Kabul Edilen “Milli Devlet” İlkesinin Anayasa Komisyonu Tarafından Tanımlanması
1937 yılında gerçekleştirilen anayasa değişikliklerinin görüşülmesi sırasında da…
Milliyetçiliğin birden çok anlamına ve türüne odaklanan bir başka TM üyesi de Esat…
Son olarak AYK adına söz alan Aksoy, maddedeki ifadenin milli devlet mi yoksa milliyetçi…
AYK adına yaptığı konuşmasında milli devlet ifadesi ile milliyetçi devlet ifadesinin…
AYK adına açıklamalarda bulunan ve tasarının benimsemesi gereken milli devlet anlayışının…
8.2. Anayasanın Genel Hükümleri
8.2.1. Egemenlik
8.2.1.1. Tasarı Gerekçesine Göre Benimsenen Egemenlik Anlayışı
KM’nin egemenlik konusunu nasıl ele aldığını anlayabilmemiz için, konuyu incelemeye…
Maddede devlet yetkilerinin sınırlarının ve nasıl kullanılacağının da belirtildiğini…
Madde hakkında ilk söz alan Alp Kuran, öncelikle milli hakimiyet prensibinin ne olduğunu,…
Milli hakimiyet anlayışının aksak yönlerini de ifade eden Kuran’a göre, öncelikle,…
İstanbul İlim Heyeti’nin hazırladığı tasarının Fransa’daki gibi bir sistemin önerildiği…
Maddeyle ilgili söz alan bir başka isim de Necip Bilge’dir. Maddenin ikinci fıkrasındaki…
Maddeye yönelik eleştirileri AYK adına yanıtlayan Turan Güneş, Alp Kuran’ın milli…
“Sınıf” kelimesi üzerindeki eleştirilere de cevap veren Güneş, bu ifade ile egemenliğin…
Tasarının “Egemenlik” başlıklı 4. maddesinin tartışmaları ve maddeyle ilgili verilen…
8.2.1.2. Tasarının Benimsediği Egemenlik Anlayışının 1924 Anayasasındaki Egemenlik Anlayışından Farkı
Tasarının benimsediği egemenlik anlayışıyla 1924 Anayasasının egemenlik anlayışını…
1924 Anayasasıyla ilgili düşülmesi gereken ilk not, 1921 Anayasal sisteminde var…
Tasarıda benimsenen sistemde milli egemenlik, millet varlığının bir iradesi olarak…
8.2.2. Yasama Yetkisi ve Yürütme Görevi
8.2.2.1. Anayasa Komisyonu’nun Gerekçesi
Tasarının 5. ve 6. maddelerini bir arada gerekçelendiren AYK, bu düzenlemenin aslında…
Tasarıda ise, yasama ve yürütme yetkilerinin gerek kaynak gerekse nitelik bakımından…
Tasarının yasamaya ilişkin 5. maddesinin üzerinde hiç konuşulmadan doğrudan kabulünün…
Madde hakkında söylenenlere AYK adına cevap veren Turan Güneş, Türkiye’de yürütmenin…
Yürütmenin yetkisinin yasamadan türev olmasının, yürütmenin denetimini sağladığını…
8.2.2.2. Tasarının Benimsediği Sistemin 1924 Anayasası ile Karşılaştırılması
Gerek AYK’nin gerekçesinde, gerekse AYK adına söz alan Turan Güneş’in açıklamalarında,…
Öncelikle, 1924 Anayasası dönemi ile ilgili çok yaygın bir yanılsama, KM temsilcilerinden…
1924 Anayasası sistemi, BMM’nin milletin tek ve gerçek temsilcisi olup onun adına…
AYK adına açıklamalarda bulunan Güneş’in temas ettiği bir diğer nokta ise yasama…
Yasama organının işleminin herhangi bir Anayasa hükmüne dayanma zorunluluğu yoktur,…
EN
TR
