EN
TR
Silahlı Kuvvetler’in yaptığı askeri harekâtın gerekçeleri, MGK adına Genel Kurmay…
Darbeci generaller askeri müdahalenin amacını; ülkenin ve milletin bütünlüğünü, milletin…
Kurucu Meclis, askeri darbenin ürünü olduğunu açıkça ortaya koyan bir yapıya sahipti.…
B. BAŞLANGICIN SEMBOLİK DEĞERİ
1982 Anayasası 177 madde, 16 geçici madde ve başlangıç kısmından oluşan, nispeten…
“Türk Vatanı ve Milletinin ebedî varlığını ve Yüce Türk Devletinin bölünmez bütünlüğünü belirleyen bu Anayasa, Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu, ölümsüz önder ve eşsiz kahraman Atatürk’ün belirlediği milliyetçilik anlayışı ve O’nun inkılâp ve ilkeleri doğrultusunda;” Görüldüğü üzere, başlangıcın ilk paragrafında anayasa, “ebedi” sıfatı kullanılarak…
Başlangıç metninin 2. paragrafında, Türkiye Cumhuriyeti’nin uluslararası alanda diğer…
“Dünya milletleri ailesinin eşit haklara sahip şerefli bir üyesi olarak, Türkiye Cumhuriyetinin ebedî varlığı, refahı, maddî ve manevî mutluluğu ile çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi yönünde;”(83)…
Metnin 3. paragrafı, millet egemenliğini vurgulayan ve yapılan anayasada, milletin…
“Millet iradesinin mutlak üstünlüğü, egemenliğin kayıtsız şartsız Türk Milletine ait olduğu ve bunu millet adına kullanmaya yetkili kılınan hiçbir kişi ve kuruluşun, bu Anayasada gösterilen hürriyetçi demokrasi ve bunun icaplarıyla belirlenmiş hukuk düzeni dışına çıkamayacağı;”(84)…
Görüldüğü üzere, milli egemenlik ilkesine yapılan belirgin vurgularda kullanılan…
Başlangıcın 3. paragrafında başlayan buyurgan üslup, 4. paragrafta da devam etmiş…
“Kuvvetler ayrımının, Devlet organları arasında üstünlük sıralaması anlamına gelmeyip, belli Devlet yetki ve görevlerinin kullanılmasından ibaret ve bununla sınırlı medenî bir işbölümü ve işbirliği olduğu ve üstünlüğün ancak Anayasa ve kanunlarda bulunduğu;”(85)…
Başlangıcın 5. paragrafında yukarıda belirtilen katı ve buyurgan üslup daha da keskinleştirilmiş…
“Hiçbir faaliyetin Türk millî menfaatlerinin, Türk varlığının, Devleti ve ülkesiyle bölünmezliği esasının, Türklüğün tarihî ve manevî değerlerinin, Atatürk milliyetçiliği, ilke ve inkılâpları ve medeniyetçiliğinin karşısında korunma göremeyeceği ve lâiklik ilkesinin gereği olarak kutsal din duygularının, Devlet işlerine ve politikaya kesinlikle karıştırılamayacağı;(86)…
Anayasanın ilk halinde bu paragrafta geçen ve 1995 yılında yapılan değişiklikten…
Başlangıcın 6. paragrafında tüm vatandaşların anayasada belirtilen hak ve özgürlükleri…
“Her Türk vatandaşının bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak millî kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme ve maddî ve manevî varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu;”(87)…
Görüldüğü üzere, 5. paragrafta bazı ulusal ve ideolojik ilke ve değerlerle sınırlandırılan…
Metnin 7. paragrafı, edebi ve coşkulu üslubun belirgin bir biçimde tezahür ettiği…
“Topluca Türk vatandaşlarının millî gurur ve iftiharlarda, millî sevinç ve kederlerde, millî varlığa karşı hak ve ödevlerde, nimet ve külfetlerde ve millet hayatının her türlü tecellisinde ortak olduğu, birbirinin hak ve hürriyetlerine kesin saygı, karşılıklı içten sevgi ve kardeşlik duygularıyla ve “Yurtta sulh, cihanda sulh” arzu ve inancı içinde, huzurlu bir hayat talebine hakları bulunduğu;” Başlangıcın 7. paragrafındaki, ulusal duygu ve düşünceleri dile getiren, toplumsal…
Başlangıç metninin 8. ve 9. paragrafları, kendilerinden önceki paragrafları tamamlayan…
“FİKİR, İNANÇ VE KARARIYLA anlaşılmak, sözüne ve ruhuna bu yönde saygı ve mutlak sadakatle yorumlanıp uygulanmak üzere,”(89)…
“TÜRK MİLLETİ TARAFINDAN, demokrasiye âşık Türk evlatlarının vatan ve millet sevgisine emanet ve tevdi olunur.”(90)…
Dikkat edileceği üzere, başlangıcın 8. paragrafında, “anayasanın sözüne ve ruhuna…
1982 Anayasası’nın başlangıcını genel olarak değerlendirmek gerekirse, metnin neredeyse…
C. BAŞLANGIÇTAKİ İLKELERİN HUKUKİ DEĞERİ
Yukarıda sembolik niteliği incelenen 1982 Anayasası’nın başlangıcının hukuki değeri…
Doktrinde ve Anayasa Mahkemesi kararlarında başlangıçtaki ilkelerin hangileri olduğu…
Bu ilkeler soyut ve geniş mana ifade etmelerine rağmen, anayasanın 176. maddesiyle…
1. 12 Eylül 1980 Harekâtının Meşruluğu
1961 Anayasasının başlangıç kısmında 27 Mayıs askeri darbesinin meşruluğu, meşruluğunu…
“Ebedî Türk vatan ve milletinin bütünlüğüne ve kutsal Türk Devletinin varlığına karşı, Cumhuriyet devrinde benzeri görülmemiş bölücü ve yıkıcı kanlı bir iç savaşın gerçekleşme noktasına yaklaştığı sırada;”(97)…
