EN
TR
Bu şartların neler olabileceği hususunda HMK’nın m. 412/ f. 1 ve MTK m. 4/f. 1, c.…
Söz konusu hükümler birlikte ele alındığında, tahkim sözleşmesinin kurulabilmesi…
Bu şartlar, usul hukuku veya sadece tahkime ilişkin ulusal mevzuatımızdaki düzenlemelerden…
Burada öncelikle, özel şartlar ayrıntılı olarak incelenecek, borçlar hukukundan ve…
B. Tahkim Mevzuatı Bakımından Aranan Şartlar
1. Taraflar Arasında (Mevcut ve Belirli) Bir Hukuki İlişkinin Varlığı
HMK m. 412/f. 1; “tahkim sözleşmesi, tarafların, sözleşme veya sözleşme dışı bir hukuki ilişkiden doğmuş…
yaptıkları anlaşmadır.” şeklinde hüküm getirirken, MTK m. 4/ f.1’de ise “tahkim anlaşması, tarafların, sözleşmeden kaynaklansın veya kaynaklanmasın aralarında…
Her iki hükümden de anlaşıldığı üzere, tahkim sözleşmesi yapılabilmesi için öncelikle…
Tahkim sözleşmesi asıl sözleşmenin içinde bir tahkim şartı olarak, gelecekte doğması…
Bu bakımdan, MTK hükmünde geçen “mevcut” ibaresinin, taraflar arasında tahkim sözleşmesinin kurulduğu sıradaki hukuki ilişkinin var olması gerektiğini ifade etmek için daha açık olduğu belirtilmelidir. An-
Ancak kanaatimizce bu görüş, MTK’nın anılan hükmündeki açık düzenleme karşısında…
Geçerli bir tahkim sözleşmesi için, taraflar arasındaki hukuki ilişkinin varlığı…
Bu hususta doktrinde Kuru, tarafların ancak belirli bir uyuşmazlıkla ilgili olarak…
Öte yandan Üstündağ ise tahkim şartının geçerliliğinin, belirli bir hukuki ilişkiden…
Örneğin; “bundan sonra aramızda yapacağımız tüm (satım, kira, istisna vb.) sözleşmelerden…
Tahkim sözleşmesinin kurulması ve geçerliliği için, taraflar arasındaki hukuki ilişkinin…
Tahkim sözleşmesi, hukuki ilişki belirlenmek şartıyla, belli bir süre için yapılmış…
Sonuç olarak, geçerli bir tahkim sözleşmesinden bahsedebilmek için sadece hukuki…
2. Taraflar Arasında (Belirli veya Belirlenebilir) Bir Uyuşmazlığın Olması
Haklarının ihlal edildiğini iddia eden kişilerin, bu iddianın tespiti ve ihlalin…
Ancak, taraflar arasında geçerli bir tahkim sözleşmesi bulunması tahkime başvurmak…
Zira HMK’nın tahkim sözleşmesini tanımlayan m. 412/f. 1’de yer alan “ … doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıkların tamamı veya bir kısmının ….” ve…
Şayet taraflar arasındaki uyuşmazlık (çelişme, ihtilaf), taraflar arasında daha evvelden…
Öte yandan taraflar, mevcut uyuşmazlığın tamamını değil, sadece bir kısmını tahkime…
Buna karşılık, taraflar arasındaki tahkim sözleşmesi, hukuki ilişkinin başlatılacağı…
Yargıtay yakın tarihli bir kararında; “Mahkemece taraflar arasında imzalanmış sözleşmenin “anlaşmazlıkların çözümü” başlığı bölümünde “taraflar arasındaki iş bu sözleşme ile ilgili olarak ortaya çıkabilecek her türlü ihtilaf, anlaşmazlık ve ihlaller, mümkün olduğunca sulh yoluyla çözülmeye çalışılacaktır. Sulh yoluyla çözüm bulunmaması halinde söz konusu anlaşmazlıklar yürürlükteki tahkim kanunları uyarınca İsveç’te çözümlenecektir…” hükmü düzenlenmiş olup, sözleşmede yer alan tahkim şartının usule uygun ve geçerli bir tahkim şartı olduğu ve taraflar arasındaki dava konusu uyuşmazlığın tahkimde çözümleneceği gerekçesiyle…” şeklindeki…
Buna karşılık, belirli süre içinde doğmuş yahut ileride doğacak her türlü uyuşmazlık…
3. Karşılıklı Açık ve Kesin Tahkim İradesinin Varlığı
MTK’nın m. 4/f. 1 ‘de “… uyuşmazlıkların … tahkim yoluyla çözülmesi konusunda yaptıkları anlaşmadır.” şeklinde…
Şayet, devlet mahkemelerine giden yolu kapatma etkisine sahip tahkim sözleşmesi,…
Bu bakımdan, önce kısaca tahkim iradesinin karşılıklı olmasına değinilecek, sonra…
a. Tahkim İradesinin Karşılıklı Olması
Devlet mahkemesine giden yolu kapatma etkisine sahip bu iradenin, tahkim sözleşmesinin…
Taraf iradelerinin karşılıklı, açık ve kesin olması hususu, tahkim yargılamasında…
Bu bakımdan örneğin; sözleşmenin kapsamına giren bir hususta ortaya çıkan bir uyuşmazlık…
Öte yandan, mecburi dava arkadaşlığına benzer bir durum da ihtiyari dava arkadaşlığında…
b. Tahkim İradesinin Açık ve Kesin Olması
Tarafların tahkime gitme hususundaki iradelerinin birbirlerine yönelik olması tek…
Tahkim sözleşmesinin yapılması için tahkim iradesi konusunda hiçbir tereddüdün de…
Tarafların aralarındaki sözleşmeye koyacakları hükümde, aslında tahkim yoluna gitme…
Taraflar arasındaki tahkim sözleşmesi veya şartını oraya çıkaran ifadelerin, açık…
Yargıtay bu hususu bir kararında şöyle ifade etmiştir: “…Dava, Paket-tur sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkin olup öncelikle halledilmesi gereken uyuşmazlık, taraflar arasında geçerli bir tahkim sözleşmesinin bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. Hemen belirtmek gerekir ki, kural, bir uyuşmazlığın çözülmesi görevinin yetkili mahkemelere ait olmasıdır. Bunun dışında taraflar bir tahkim sözleşmesi yapmak veya yaptıkları bir sözleşmeye tahkim şartı koymak istediklerini, başka bir anlatımla sözleşmelerinden doğacak uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözülmesini istediklerini tahkim sözleşmesinde veya tahkim şartında açık ve kesin olarak belirtmeleri gerekir…”(90)…
