ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU’NA GÖRE TOPLULUK DAVALARININ ŞARTLARI, USÛL HUKUKU BAKIMINDAN ÖZELLİK ARZ EDEN HÜKÜMLERİ VE KESİN HÜKÜM ETKİSİ
I. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na Göre Topluluk Davalarının Şartları
HMK md. 113 ile düzenlenen topluluk davalarının mahkeme tarafından kabul edilebilmesi…
Buna göre topluluk davasının geçerlilik şartlarını; genel olarak dernek veya diğer…
Bunun yanında Alman Federal İş Mahkemesi’nin 30.05.1984 tarihli, 4 AZR 512/81 sayılı…
O halde söz konusu karara dayanarak topluluk davaları bakımından da bireysel talepler…
A. Dernek veya Diğer Tüzel Kişiler Tarafından Açılmış Olması
HMK md. 113 düzenlemesine göre topluluk davası açabilmenin ilk şartı olarak davanın…
Alman Hukukunda yalnızca dernek olarak organize olmuş tüzel kişiler dernek davası…
İsviçre Hukukunda ise Alman Hukukununun aksine topluluk davası açma yetkisi sadece…
Yine İsviçre Hukukunda topluluk davalarını düzenleyen SZPO md. 89 bakımından dikkat…
Bu bağlamda topluluk davası açabilme yetkisine sahip olan “dernekler” ile “diğer tüzel kişiler” kavramlarını…
1. Dernekler
Dernekler Medeni Hukuk tüzel kişilerinden olup, TMK md. 56-100 arasında düzenlenmiştir.…
hukuk tüzel kişileri olarak kabul edilmektedirler.…
Bir derneğin oluşabilmesi için iki unsur ön plandadır: …
Birinci unsur en az yedi gerçek veya tüzel kişinin bilgi ve çalışmalarını birleştirmeleridir.…
Dernek kavramının içeriğinde yer alan ikinci unsur ise kişi topluluğunun belirli…
Burada bir derneğin ideal amacı olması kavramından ne anlaşılması gerektiği açıklığa…
O halde ideal amaç ile anlaşılması gereken söz konusu derneğin doğrudan doğruya üyelerine…
Alman Hukukunda ise ile ideal amaçlı dernek ve ekonomik amaçlı dernek ayrımı mevcut…
İsviçre Hukukunda topluluk davası açabilecek kuruluşların ideal amaç mı yoksa ekonomik…
Dernek kavramı içerisinde yer alan söz konusu zorunlu iki unsur dışında bir kişi…
2. Diğer Tüzel Kişiler
HMK md.113 düzenlemesinde dernekler dışında “diğer tüzel kişiler” in topluluk davası açabileceği öngörülmüştür. Tüzel kişilik kavramı içeriğinde sürekli bir amaca yönelmiş örgütlenmenin bulunması ve bu örgütlenmeye hukuk düzeni tarafından tüzel kişi sıfatının tanınması unsurlarını barındırır.…
Öncelikle tüzel kişinin zorunlu unsurları arasında yer alan sürekli amaç unsurunu…
Tüzel kişiler bireylerin tek başlarına gerçekleştiremeyecekleri işleri başarma işlevlerine…
Buna göre yukarıda da belirttiğimiz üzere - her ne kadar İsviçre doktrininde topluluk…
İsviçre doktrininde de topluluk davası açabilecek dernekler dışındaki tüzel kişilerin…
Tüzel kişilerin bir diğer unsuru ise, sınırlı sayı ilkesinin (numerus clausus) geçerli…
Hukukumuzda sınırlı sayı ilkesine göre tüzel kişilik vasfı tanınan ancak salt ekonomik…
Acaba yine hukukumuzda kazanç paylaşma amacı gütmeyen ve TMK’nın dernekler dışında…
Bu sorunun cevabı için İsviçre Hukukunu incelediğimizde dava açacak tüzel kişiliğin…
Kanaatimizce de TMK md. 101 düzenlemesi esas alınarak “bir mal veya mal topluluğunun, bir mal varlığının veya bunların gelirinin veya ekonomik değeri olan hakların usulü gereğince belirli ve sürekli bir amaca tahsis edilmesine dayanan tüzel kişi”…
Ayrıca tüzel kişiler kamu hukuku tüzel kişileri ve özel hukuk tüzel kişileri olarak…
Kamu hukuku tüzel kişileri, kamu otoritesine sahip, kamu görevi yapan tüzel kişilerdir.…
Kanaatimizce kamu hukuku tüzel kişileri arasında sadece kamu kurumu niteliğindeki…
Özel hukuk tüzel kişileri ise özel hukuk hükümlerine göre kurulan ve kamu hukukundan…
O halde HMK md.113 düzenlemesinde yer alan topluluk davası açabilecek “diğer tüzel kişiler”…
B. Dernek veya Tüzel Kişiliğin Statüsü Çerçevesinde Açılmış Olması
Topluluk davalarının düzenlendiği HMK md. 113 hükmünde, dernekler ve diğer tüzel…
Alman Hukukunda da topluluk davalarının düzenlendiği bazı maddelerde derneklerin…
İsviçe Hukukunda da SZPO md. 89/I düzenlemesinde açıkça topluluk davası açacak derneğin…
O halde görüleceği üzere Türk Alman ve İsviçre Hukukunda topluluk davası açacak derneğin…
Konuya ilişkin olarak bir görüş, tüzel kişiler bakımından “ultra vires” ilkesinin geçerli olduğu, bu ilkeye göre tüzel kişinin tâbi olduğu hukuksal düzen yönünden hangi faaliyetlerde bulunup bulunamayacağının belirli kurallara bağlı olduğu, bu anlamda tüzel kişilerin her türlü hukuksal faaliyette bulunamayacağı, dolayısıyla tüzel kişilerin yapabileceği faaliyetlerin statüsünde yazılı olduğu ve tüzel kişilerin topluluk davası açıp açamayacaklarının kendi statüleri çerçevesinde değerlendirmesi gerektiği ve buna göre tüzel kişilerin topluluk davası açabilmesi için tüzel kişinin statüsünün tüzel kişiliğe bu konuda dava açma yetkisini tanımış olması gerektiği yönündedir.…
Bununla birlikte doktrinde bir başka görüş, sorunu İdare Hukuku açısından değerlendirerek,…
EN
TR
